Bistro Californium

Bistro Californium na Facebooku

2012-02-12T16:51:00.002+01:00

Jak już pewnie część z was zauważyła od wczoraj Bistro Californium ma swoją stronę na Facebooku. Będą pojawiać się tam (a nawet już się pojawiają) różne ciekawostki ze świata literatury, muzyki i filmu. Oczywiście też i informacje o nowych wpisach na blogu. Zapraszam do klikania "Lubię to" i śledzenia kolejnych wpisów tam jak i tu.

Czytelnicze podsumowanie roku 2011

2012-02-10T18:00:00.000+01:00

Tak jak przed rokiem, wpis sponsorowany jest przez dwa pliki xls. A wspomagany dokumentami od Google.

Muszę przyznać, że ubiegły rok nie należał do udanych. Przeczytałem tylko 43 książki, wiele rzeczy się na to złożyło, głównie tych z drugiej połowy roku. Nie był to dobry czas, nie sprzyjał on czytaniu. Nawet gdy miałem go trochę, to myśli krążyły w innym kierunku i na czytanie nie miałem ochoty.

Trochę statystyki na początek, a zaczniemy od gatunków. W 2011 fantastyka ponownie zgarnęła największe plony (44%), choć zdecydowanie mniej niż w 2010. Na drugim miejscu znalazła się literatura faktu z 27%, a na ostatnim miejscu podium ulokował się tak zwany główny nurt z 11%.

Chyba po raz pierwszy od trzech lat Mag nie zajął pierwszego miejsca, a dopiero drugie (6 książek). Na pierwszym z siedmioma pozycjami znalazło się Czarne, a to głównie za sprawą reportaży. Dalej znalazły się Książnica, Fabryka Słów i Czarna Owca (po cztery przeczytane).

Podobnie jak przed rokiem najczęściej sięgałem po książki Polaków i Amerykanów, wyróżniają się także Szwedzi (tutaj to efekt kryminałów z Czarnej Owcy).

Odsetek nowości nieznacznie w tym roku spadł do poziomu 34% przeczytanych.

Tym razem postanowiłem trochę zmienić dalszą część tekstu, nie ma sensu pisać o wszystkich książkach, tym bardziej, że przeważnie jest to zwykła wyliczanka. Dlatego skupię się na tych najlepszych i najgorszych. To będą takie moje prywatne misie i anty-misie.

misie

Na początku może najlepsze z fantastyki. Jak już pewnie większości z was wiadomo jestem fanboyem Harrisona więc pojawienie się na liście jego najnowszej książki „Nova Swing” nikogo dziwić nie powinno. W moim osobistym rankingu stawiam ją nawet wyżej od „Światła”. Świetne były też opowiadania Bacigalupiego z „Pompy nr 6”. Teksty różnorodne, sprawnie napisane i co równie ważne nie nużące, ani nie przeładowane gadżetami. Gorzej było już z powieścią, dlatego postanowiłem rozdzielić oba byty w tym podsumowaniu. Ostatnią powieścią fantastyczną, która zasłużyła na wyróżnienie „misiem” jest pierwszy tom „Księgi Nowego Słońca” Gene Wolfe’a czyli „Cień kata”.

W literaturze faktu też znalazły się trzy pozycje godne wskazania. Przede wszystkim świetny debiut duetu Marcin Michalski i Maciej Wasielewski. Napisali oni wspólnie książkę „81:1 Opowieści z Wysp Owczych”, reportaż z tego mało nam znanego miejsca na ziemi. Mnie, przyznaje się, mocno Owcami zafascynowali, mam nadzieje, że uda mi się skonfrontować ich opowieść z własnymi odczuciami na temat kraju Farerów. Bardzo sobie również cenię „Na wschód do Tatarii. Podróże po Bałkanach, Bliskim Wschodzie i Kaukazie” Roberta D. Kaplana, nawet mimo tego, że spóźniono się z przekładem tej książki. Wiele przez czas od zachodniego wydania (rok 2000) się pozmieniało, niektóre oceny, analizy czy sformułowane myśli przestały być aktualne. Ale i tak warto odbyć tę podróż. Natomiast „Dzisiaj narysujemy śmierć” Wojciecha Tochmana to książka trudna. Tochman napisał poruszający, momentami także przerażający w swojej wymowie, reportaż. Tematyka ludobójstwa nigdy nie pozostawi obojętnym, przynajmniej mnie, za resztę świata nie mogę ręczyć.

Z tak zwanej literatury głównego nurtu chciałem wyróżnić cztery pozycje. Może zacznijmy od „Tak jest dobrze” Szczepana Twardocha (wiem, że wiele osób traktuje zbiór Twardocha jako fantastykę, ich problem). Nie zawsze mi z prozą autora po drodze, czasami mnie coś w niej irytowało, czegoś bywało za dużo. Tym razem jest prawie idealnie, jeśli tylko odliczyć opowiadanie „Dwie przemiany Włodzimierza Kurczyka”, które znane mi było wcześniej z „Nowej Fantastyki” i już wtedy nie przekonało mnie do siebie. A w zbiorze cenię sobie chyba najbardziej opowiadanie tytułowe, „Gerda” trochę mniej, choć może inaczej, doceniam ten tekst, ale w moje gusta bardziej trafiło właśnie „Tak jest dobrze”. „Ptaszyna” Dezső Kosztolányiego to moje prywatne odkrycie ubiegłego roku. Kosztolányi wcześniej był dla mnie autorem anonimowym, nic mi jego nazwisko nie mówiło. A jego „Ptaszyna” okazała się naprawdę dobrą powieścią, zaskakująco nawet dobrą. Świetne pióro, piękne zdania i niespiesznie rozwijająca się fabuła. Było warto i wiem, że będę do niej wracał. Na koniec dwie książki z Czytelnika. Pierwszą jest „Czas szybko się starzeje” Antonio Tabucchiego. Niewielka książeczka - mały format 107x152 mm i ledwo 144 strony – zmieściła dziewięć opowiadań, w których pełno pamięci o starych czasach, melancholii. Nie była to szybka lektura, nie wypadało pożerać tego zbiorku w jeden wieczór. Oczywiście można, ale w takim wypadku wiele by potencjalny czytelnik stracił. A drugą książką Czytelnika jest „Duch wychodzi” Philipa Rotha. To było moje pierwsze spotkanie z twórczością amerykańskiego pisarza. Więcej o książce pisałem już na blogu, więc nie będę się powtarzał.

byli bliziutko

Nie był bym sobą gdybym jednak nie napomknął o książkach, którym było blisko misiów. Z różnych względów jednak nie zasłużyły na takie wyróżnienie. To przeważnie były detale, bardzo też często detale nieuchwytne. Nie będę się tym razem rozpisywał, wymienię tylko te książki. Ale każdą z nich jest warta uwagi. Na początek „Nakręcana dziewczyna” Paolo Bacigalupiego, powody tego rozdzielenia podałem już wcześniej. Z fantastyki też znajdują się na tej liście kolejne tomy KNS Gene Wolfe’a („Pazur Łagodziciela”, „Miecz liktora” i „Cytadela Autarchy”). Z literatury faktu warto wymienic „Zrób sobie raj” Mariusza Szczygła oraz książkę Macieja Zaremby Bielawskiego „Polski hydraulik i inne opowieści ze Szwecji”. Do tego nie mogę nie wspomnieć o drugiej książce z „Kontrapunktów” czyli „W odbiciu” Jakuba Małeckiego oraz drugiej przeczytanej powieści Philipa Rotha „Wzburzenie”.

anty-misie

Do kogo idą anty-misie? Do Leifa GW Perssona za „Między tęsknotą lata a chłodem zimy” i „W innym czasie w innym życiu”. Czarna Owca po raz kolejny udowodniła (wcześniej Larssonem), że faktycznie wybiera te najlepiej się sprzedające kryminały szwedzkie, ale niekonieczne najlepsze. Persson napisał niezłe czytadła z kilkoma irytującym elementami (głównie z tymi „prawdziwymi policjantami”). To samo tyczy się Håkana Nessera i jego „Człowieka bez psa”. Początek był nawet obiecujący dopóki (tak w okolicach połowy książki) na scenie nie pojawił się inspektor Barbarotti. I z niezłej powieści obyczajowej z wątkiem kryminalnym, stała się książka Nessera kiepskim kryminałem.

Mike Resnick też zasłużył na anty-misia, zasłużył powieścią „Starship: Najemnik”. O ile pierwszy tom, jako space operę dla młodszego odbiorcy nawet polubiłem, to kolejne dwie części skutecznie mnie do tej serii zniechęciły. Nudne, wtórne i zdecydowanie unikać kontaktu, gdyż owy grozi zniechęceniem do literatury SF. Rozczarowałem się też „Wampirem z M-3” Andrzeja Pilipiuka. Miałem nadzieje, że znajdę tam trochę dobrej rozrywki, że pozwolą mi jego opowiadania trochę się rozerwać. Niestety poza humorem nie ma tam rzeczy wartych wzmianki. Pilipiuk udowodnił zbiorami bez Wędrowycza, że opowiadania pisać potrafi, więc nie uważam, że moje oczekiwania były bezpodstawne. No cóż, najwyraźniej trzeba wampirze teksty wpisać na listę rzeczy, których nie warto czytać. Nawet wtedy gdy chce człowiek przełamać kryzys czytelniczy.

Na koniec zostawiłem sobie króciutką książeczkę zatytułowaną „Magiczny świat Władcy Pierścieni” napisaną przez Davida Colberta. Tytuł ten zakupiony za śmieszne pieniądze na taniej książce okazał się dość dziwnym opracowaniem. Tutaj nie chodzi nawet o to, że w dość skrótowej formie omawia wiele ważkich kwestii. Możliwe, że ktoś mniej zauroczony prozą profesora Tolkiena znajdzie w niej coś dla siebie. Mnie zmęczył język, typowy dla amerykańskich książek przewodników po jakimś serialu/filmie/książce. To nie dla mnie. Lepiej już sięgnąć po książki Toma Shippey'a.

rozczarowanie

Rozczarowanie w ubiegłym roku były dwa. Po pierwsze biografia „Steve’a Jobsa” pióra Waltera Isaacsona. Nie potrafię zbyt dobrze umotywować swojej oceny. Może jest to wynik jeszcze większej niechęci do Jobsa po przeczytaniu książki? Na pewno ma mojej ocenie zaważyło też trochę bezkrytyczne podejście Isaacsona do wpływu jaki wywarły produkty Jobsa na świat. Drugim rozczarowaniem była nowa powieść Marka S. Huberatha „Vatran Auraio”. Choć Stolykowa dyskusja podniosła moją końcową ocenę to w dalszym ciągu uważam, że czegoś tej powieści zabrakło. Chyba nie wszystko udało się Huberathowi tak jak zaplanował.

Zawieszone i zakończone

2012-02-09T23:47:00.000+01:00

To ja dziś chciałem, tak na przełamanie, napisać o dwóch rzeczach. O dwóch, na dobrą sprawę, niemiłych rzeczach. Po pierwsze o tym, że kończy się „House”. Aktualny ósmy sezon ma być tym ostatnim i cała historia zakończy się (?) w sto siedemdziesiątym siódmym odcinku. Ten koniec był wyczekiwany, sam uważam, że to dobrze dla serialu, może powinni tam za wielką wodą pomyśleć o tym wcześniej. Sam widziałem idealny koniec dwa sezony temu, w sto trzydziestym drugim odcinku. Stało się jednak inaczej. I wiem, że mimo wszystko, w maju poczuje pustkę, którą trudno będzie wypełnić. Z amerykańskich seriali oglądałem już tylko „House’a”, porzuciłem „Grey’s Anatomy” czy „Californication”. A wiele innych nigdy do mnie nie przemówiło, na czele z „Grą o tron”, „Terra Novą”, „Mad Menem”, „Boardwalk Empire”, „Dexterem” czy „The Walking Dead”. Nie odnalazłem w tych serialach takiej przyjemności z oglądania kolejnych perypetii bohaterów.

Pamiętam dobrze jak moja przygoda z „Housem” się zaczęła. Nie należałem do grona tych co oglądali od samego początku, ja poznałem serial dzięki TVP2 i to zupełnym przypadkiem trafiłem na emisje pierwszego odcinka. Nie przypominam sobie dlaczego akurat tego dnia usiadłem przed telewizorem, można powiedzieć, że miałem szczęście. I ta moja przygoda trwała z publiczną telewizją i doktorkiem przez pierwsze trzy sezony, później nadgoniłem zaległości i już poszło. Zdarzały mi się pewne przestoje, głównie po szóstym sezonie. Miałem chwile słabości i krzyczałem wewnętrznie, że już koniec, więcej nie wrócę. Wracałem a teraz 21 maja przyjdzie pożegnać się. Ciekawe jak będzie wyglądał świat już bez House’a? Jak będzie się żyło w tym post-House’owym świecie?

Po drugie, wczoraj zawieszona została polska edycja Fantasy & Science Fiction. Pisałem o magazynie prawie dwa lata temu, o tutaj. Przez ten czas zdążyło ukazać się ledwo sześć numerów, choć w założeniach miał być to kwartalnik i dodatkowo co roku mieliśmy dostawać numer specjalny. Jak wyszło, wiadomo. Powergraph wycofał się, a Paweł Matuszek rozwiązał redakcję, pozostał na statku jedynie Konrad Walewski, który stara się by zawieszenie nie przekształciło się w zamknięcie pisma. Czy mu się uda? Czas pokaże, choć zapewne niewielu już w to wierzy.

A F&SF było, mimo swojej okrutnej nieregularności, pismem potrzebnym. Zawierało w sobie wiele bardzo dobrych zagranicznych opowiadań, ciekawą publicystykę i chyba ten najmocniejszy punkt, poza pierwszą rozmową z Stephensonem, czyli świetne wywiady. Do tego Michał Cetnarowski dobierał, nie boje się tego słowa użyć, kapitalne polskie opowiadania. Jeśli dodamy jeszcze bardzo ładne i czytelne wnętrze, zapewniane przez wydawcę, to można powiedzieć, że pismo miało wszystko aby dzięki wytrwałości i regularności zagościć na stałe. A czytelnicy w plebiscycie Katedry pokazali, że podoba im się to co robi redakcja, jeśli idzie o zawartość pisma oczywiście.

Pozostaje czekać na ostatnim odcinek „House’a” i na reaktywację F&SF, bez względu na to kiedy ona by nastąpiła.

Mały Brat patrzy

2011-10-21T14:30:00.000+02:00

Dotychczas polski czytelnik miał okazję zapoznać się jedynie z trzema opowiadaniami Cory’ego Doctorowa. Dwukrotnie jego teksty trafiły do antologii „Kroki w nieznane”, raz opowiadanie Kanadyjczyka opublikowała Nowa Fantastyka. Niewiele, a jest to przecież pisarz płodny. Od 2003 roku, gdy opublikował pierwszą powieść zatytułowaną „Down and Out in the Magic Kingdom”, tylko w roku 2006 nie opublikował niczego nowego, jeśli oczywiście weźmiemy pod uwagę tylko powieści i zbiory opowiadań. Najwięcej rozgłosu przyniósł mu „Mały Brat”, nagrodzony choćby „Campbellem”, którego w Polsce zdecydowała się wydać oficyna Otwarte.

Na początku poznajemy głównego bohatera, Marcusa. Marcus jest uczniem ostatniej klasy liceum Cesara Chaveza i młodym zdolnym programistą. Świat, w którym przyszło mu żyć, został zdominowany przez strach przed atakami terrorystycznymi, ale dopiero wydarzenie z początku powieści, czyli wysadzenie w powietrze mostu (na szczęście nie Golden Gate), sprawia, że sytuacja w San Francisco staje się nie do zniesienia. Marcus wraz ze swoimi przyjaciółmi nie zamierza stać bezczynie i się przyglądać. Wkracza do akcji przeciw władzom.

„Mały Brat” to powieść mocno osadzona we współczesnych realiach, ale to także proza zaangażowana. Doctorow próbuje pokazać świat, a raczej jego wycinek, ograniczający się w tym wypadku do miasta San Francisco, w którym aż do przesady postanowiono dbać o bezpieczeństwo mieszkańców. Jednak czytając doniesienia prasowe dotyczące kolejnych pomysłów na poprawę bezpieczeństwa w USA, można łatwo zrozumieć, że autor daleko od rzeczywistości nie odszedł. Z kolei zapoznawszy się z sylwetką pisarza, nie powinno też dziwić, że właśnie Doctorow postanowił zaprezentować, jakie zagrożenia wynikają z takiej, a nie innej polityki, jeśli tylko wyrwie się ona spod kontroli. Nie bez znaczenia jest tytuł powieści, autor nie ukrywa inspiracji książką George’a Orwella, „Rokiem 1984” (co widoczne jest też w samym „Małym Bracie”, chociażby w wątku Marcusa i Ange).

„Mały Brat” jednak przede wszystkim jest powieścią młodzieżową. Nie ma tutaj niejasnego czy przewrotnego zakończenia i cały czas coś się dzieje. W książce znalazło się miejsce dla wątku miłosnego i starć z własnymi rodzicami. Jest wiele postaci, z którymi młodzi czytelnicy mogą się utożsamić. Bez trudu wyobrażą sobie, jak wcielają się w postać głównego bohatera i przeżywają to samo co on. Doctorowowi udało się też nie zamienić powieści w podręcznik „do łamania systemów bezpieczeństwa”. Techniczny żargon nie odrzuca od historii, a wręcz nadaje jej cyberpunkowego charakteru. Duży plus autorowi należy się za wplecione w tekst wyjaśnienia tudzież krótkie historie dotyczące niektórych opisywanych elementów, jak choćby kryptografia czy zasady działania xnetu.

Przy „Małym Bracie” bardzo dobrze może bawić się też starszy czytelnik, o ile tylko nie zapomni, do kogo w pierwszej kolejności jest on kierowany. Przyjemność może płynąć nie tylko z szybkiego tempa akcji i sprawnie poprowadzonej fabuły, ale jak już wspomniałem, także z dobrze oddanych realiów „informatycznych”. Oddanych przynajmniej na tyle dobrze, że ktoś ze szczątkową wiedzą nie pogubił się, ani też nie zastanawiał, jakie to dziwactwa autor wypisuje. Po lekturze powieści nasunęła mi się też myśl, że takiej literatury już się prawie nie pisze. Takiej, która w jakiś sposób nawiązuje do bieżących wydarzeń, czerpie z nich nie tylko inspirację, ale też w jakiś sposób je komentuje. Wiąże się z tym ryzyko szybkiego zdezaktualizowania poruszanego tematu, co jednak nie wyjaśnia odejścia od tego typu historii. Nawet science fiction bliskiego zasięgu nie jest zbyt mocno ukorzeniona w obecnych czasach.

Powieść Cory’ego Doctorowa mogę z czystym sumieniem polecić wszystkim, młodszym i starszym. Tych drugich jednak uprasza się o pamiętanie, że obcują z literaturą młodzieżową. W tej książce jest prawie wszystko, co składa się na nasze młodzieńcze lata. Jest bunt, walka z systemem, pierwsza miłość, przyjaźnie nowe i stare, a na końcu czai się przestroga: że bez pomocy dorosłych nie wszystko się nam uda.

Żuławski 2011

2011-10-18T18:38:00.001+02:00

W tym roku:
Nagroda główna - Wit Szostak za "Chochoły"
Złote wyróżnienie - Jacek Dukaj za "Linia oporu"
Srebrne wyróżnienie - Marek Huberath za "Vatran Auraio"

Literackie zgadywanki - Nova Swing, M. John Harrison

2011-10-17T19:41:00.000+02:00

„Viriconium” i „Światło” wzbudziły w naszym kraju mieszane uczucia, od zachwytów do rozczarowania czytelniczego. Autor zyskał czytelników wiernie oddanych, ale też takich, którzy nie potrafią obcować z jego prozą we fragmentach dłuższych niż kilkanaście czy kilkadziesiąt stron. Są mu niechętni z różnych powodów. Można by powiedzieć, że to nic nowego, choć proza Harrisona podzieliła raczej czytelników o podobnych zapatrywaniach na literaturę. Teraz zaś przyszła kolej na kolejną jego powieść.

„Nova Swing” to sequel „Światła”, druga część trylogii, którą zakończyć ma w przyszłym roku „Pearlant”. Czym okazało się „Światło” – już wiemy. Harrison, jak ma w zwyczaju, nie zadowolił się typowymi założeniami powieści science fiction, próbował dodać coś od siebie (jak mu się udało, każdy z was oceni sam). Czy w takim razie „Nova Swing” może pójść jeszcze krok dalej? Rozsadzić granice gatunku? Nie wydaje mi się. Oczekuję raczej kontynuowania obranej wcześniej ścieżki, pewnego powtórzenia, pokazania, że „Światło” nie było jednorazowym tworem, że uda się pisać więcej takich powieści.

Można Harrisonowi wiele zarzucać, ale odebrać tego, że jako pierwszy i to lat temu trzydzieści, stworzył ramy dla nowego rozumienia fantasy, się nie da. To właśnie utwory zebrane w „Viriconium” zainspirowały Chinę Miéville’a i pewnie nie tylko jego. Czy tak będzie z jego nowym cyklem? Okaże się za jakiś czas, tymczasem „Nova Swing” już za kilkanaście dni trafi do sprzedaży i mam nadzieje, że znów zmierzy się z ograniczeniami, które tkwią w naszym rozumieniu literatury SF, ale przede wszystkim – że pozwoli obcować ze świetnie napisaną literaturą, która niedostatków, nie musi ukrywać pod gatunkowym płaszczem.

Zaksięgowani Jakuba Małeckiego

2011-10-14T00:59:00.000+02:00

Jakub Małecki uznawany jest za jednego z ciekawszych młodych pisarzy, którzy utrzymują swoje teksty w klimacie grozy. Debiutował w 2007 roku, a „Zaksięgowani” to jego trzecia książka w dorobku. Tym razem otrzymaliśmy zbiór opowiadań i choć są one połączone wspólnym motywem, nie można oczekiwać, że dostaniemy powieść mozaikową. Za takim rozwiązaniem mogłoby przemawiać to, że autor postanowił całość zbiorku spiąć za pomocą klamry – dwóch opowiadań, powiązanych ze sobą fabularnie. To chyba jednak za mało, abym spokojnie mógł stwierdzić, że nie jest to zbiór opowiadań. Nikt także nie próbuje wmawiać, nam czytelnikom, że jest inaczej. Wracając jednak do samej książki. Znajdziemy w niej siedemnaście opowiadań, wśród których jest zdecydowana przewaga tekstów nowych, nigdzie wcześniej nie publikowanych.

Wspomniałem już na samym początku, że opowiadania mają pewien wspólny motyw, który można byłoby nazwać „własnym osobistym diabłem”. Aczkolwiek może lepiej byłoby powiedzieć, że mamy do czynienia z ingerencją sił nadprzyrodzonych. Głównie ze względu na to, że autor często ucieka od sztandarowego wizerunku diabła. Są oczywiście i takie teksty, w których owa piekielna istota występuje w typowych dla siebie szatach. Ważne w opowiadaniach Małeckiego jest również to, że dzieją się one w naszej rzeczywistości. Są to historie osadzone we współczesności, choćby jak znane już z antologii „Nowe Idzie” opowiadanie „Każdy umiera za siebie”. Najczęściej czytamy o pracownikach zamkniętych w swoich biurach, zazwyczaj niecierpiących swojego miejsca pracy. Zwykłych, młodych, niekiedy sfrustrowanych ludzi. Jesteśmy świadkami grozy dnia codziennego. Sami, drogi czytelniku, też moglibyśmy być bohaterami niejednego opowiadania.

Mimo wspólnych cech łączących opowiadania, zbiorek jest tematycznie zróżnicowany, więc nuda nam nie grozi. Małecki podejmuje różne tematy; od zdrady („Nic”) po śmierć najbliższej osoby („Za godzinę powinna tu być”). Sięga też po tematykę wydawało by się lżejszą, nie tak nacechowaną emocjonalnie jak inne („Pisarze i Mordercy” czy „Król Ruger na zbutwiałym tronie”). Zróżnicowanie tekstów widać także w innych elementach, autor udowadnia, że równie dobrze posługuje się narracją pierwszoosobową czy trzecioosobową, w obu przypadkach opowieści wypadają naturalnie. Nie jest też dla autora problemem pisanie z perspektywy kobiety, jeśli wymaga tego opowiadana historia (na przykład „Pocałunek Białego Chłopca”). Co ważniejsze, przynajmniej w mojej ocenie, wypada całkiem przekonująco w tej roli. Jest też w zbiorze tekst, który odrywa się od naszej rzeczywistości. Chodzi o „Śmierć szklanego Kazimierza”, w którym to autor odchodzi od czasów współczesnych i kieruje się w stronę przyszłości. Są również takie, które wydają się nie pasować tematycznie do „Zaksięgowanych”, choćby „Pisarze i Modercy” czy też „Oszronione palce magików”. Oba opowiadania samodzielnie stanowią krótką, aczkolwiek ciekawą ilustrację. W drugim tekście można by powiedzieć, że nawet sugestywną. W moim przekonaniu nie pasują one jednak do pozostałych historii. Większość też tekstów jest pisana na poważnie i tak je odbieram, ale trudno nie uśmiechnąć się w trakcie lektury „Pana pianisty i czartów”.

„Zaksięgowani” to ciekawa, zróżnicowana tematycznie książka. Znajdują się w niej opowiadania bardzo dobre, jak na przykład „Za godzinę powinna tu być” czy też „Pocałunek Białego Chłopca”. Są niestety też słabsze, które na tle tych lepszych raczej się nie bronią lub zwyczajnie wydają się nie pasować do zbiorku. Ważne jednak jest to, że każde z nich posiada w sobie coś ciekawego, zwracającego uwagę, jak „Oszronione palce magików”, które mogą urzec swoim klimatem. Poza tym Małecki umiejętnie gra na emocjach oraz emocjami, pisze o codzienności w sposób bardzo ciekawy i zajmujący. Jest to kawałek naprawdę solidnej literatury grozy, zdecydowanie warty czytelniczej uwagi.

Twardoch w Tarabuku

2011-07-05T22:07:00.000+02:00

W poprzednią środę w Tarabuku, godzinę przed ogłoszeniem nominacji do Zajdla, odbyło się spotkanie z Szczepanem Twardochem. Spotkanie z okazji premiery jego książki „Tak jest dobrze”. Ci, którzy nie dotarli mają czego żałować. Mała salka, taki kameralny klimat, a na sali zróżnicowane grono. Z resztą sami sobie zobaczycie na zdjęciach.

Syn koszernego rzeźnika

2011-07-04T17:50:00.002+02:00

„Wzburzenie” to kolejna już książka w serii Nike Czytelnika. Doliczyłem się też, że to już chyba piąta książka Rotha wydana właśnie w tej serii, a trzecia po odświeżeniu szaty graficznej. Jak pisałem poprzednio, dopiero zaczynam czytelniczą przygodę z twórczością Amerykanina. A teraz muszę przyznać, że żałuje, że stało się to tak późno. Ma ten dar opowiadania historii, z pozoru prostych, takich, które mogłyby się przytrafić każdemu i zawierania w nich spraw trudnych, zderzania ze sobą różnych światów i problemów.

Roth tym razem przedstawia nam Marcusa Messnera. 19 letniego chłopaka z Newwark, choć wychowywanego w żydowskiej rodzinie, on sam siebie określa jako ateistę. Jest też buntownikiem, buntuje się, choć chyba sam nie zdaje sobie sprawy z tego, przeciw ówczesnym normom. Ale też ciągle ucieka, wpierw z wschodniego wybrzeża, przed ojcem, który popadł w obłęd, do Ohio. Tam w Winesburg College, także ucieka czy to od współlokatorów, czy od problemów. Myśli i mówi, że interesuje go tylko nauka i nic innego. Stara się swoje życie w college’u temu podporządkować. Ale ciągnie się za nim pasmo nieszczęść, w którym momencie popełnił ten pierwszy błąd, którego konsekwencje będzie musiał ponieść? Myślę, że każdy oceni według swego uznania.

Odszedł Rotha w tej książce od pisania o starości, ale też wydaje mi się, że nie do końca. Umieścił akcje w czasach wojny koreańskiej, jak chciał zrównoważyć młodego bohatera. A różnica pięćdziesięciu lat, to jakby wkroczenie w inny świat. Niektóre sytuacje, zachowania, postawy mogą dziwić nas teraz. Ale i tutaj też Roth mnie zakskuje, dla przykładu Olivia Hutton swoim występkami nie pasuje do lat 50, przynajmniej do wyobrażenia Marcusa jakie powinny być. Ale też nie pasuje do rzeczywistości kształtowanej przez Winesburg College, czy tej jak ją rozumie dziekan Caudwell. Ona jest jakby żywcem wyjęta z naszych czasów.

„Wzburzenie” to powieść o tym jak, choćby najdrobniejsze i wydawało się najmniej istotne wydarzenia, wpływają na życie, ale też i sama historia, świat na nie wpływa. Połączenie tych dwóch elementów może mieć destrukcyjny wpływ, tak jak na Marcusa Messnera. A Roth opowiada tak tę historię, że trudno się oderwać od lektury, człowiek zadaje sobie pytanie, po co wychodzić z tego świata, czy nie lepiej tu zostać. Niestety, jest to powieść dość krótka, a ze względu na format, to krótka podwójnie. Ale warto, zdecydowanie warto było tam zajrzeć.

Migawki z minionego miesiąca #2

2011-07-02T20:37:00.000+02:00

Regularność publikowania kolejnych odsłon planowanych cykli na tym blogu nie należy do moich mocnych stron. Męczy mnie wciąż też wpis o Zajdlu, nie komentarze, bo rozumiem doskonale ludzi, którzy chcą stawać w obronie swojego ulubionego autora (ja sam rano, miałem ochotę rozpocząć małą krucjatę przeciw recenzji nosiwody, bo jak on śmiał tak nisko ocenić „Novę Swing”?). Męczy mnie jego popularność, a będąc bardziej precyzyjnym, to fakt, że za parę dni, gdy bitewny kurz opadnie, nic z tego więcej nie będzie. Przecież każdy autor bloga chciałby zdobywać wciąż nowych czytelników, a ja mam przeczucie, prawie graniczące z pewnością, że na BC prawie nikt z tych nowych odwiedzających nie zostanie. Oni zajrzeli tu w jednym celu, w celu niezgodzenia się ze mną (bardzo słuszne to jest), ale pewnie na dłużej nie zostaną. Chyba wpisy, wywołujące takie emocje, nie są najlepszą reklamą dla miejsca, które jednak miało być oazą spokoju. Wróćmy jednak na właściwe tory.

Lektury:

Jak już wspominałem w innym miejscu ostatnie tygodnie nie były najlepsze. Nie był to też czas sprzyjający czytaniu. Gdy myśli ciągle biegną w innym kierunku, ciężko jest skupić się na lekturze. A ja lubię przysiąść z książką na dłużej, nie potrafię czytać krótkim fragmentami. Dopiero w drugiej połowie miesiąca mogłem na dobrą sprawę wrócić do swojego ulubionego zajęcia. Pierwszą skończoną książką była „Kamienna Ćma” Pawła Matuszka, wspominałem już o niej w poprzednim wpisie, w przyszłym tygodniu, pewnie po premierze, postaram się napisać o niej coś więcej. Na pewno podobało się i nie zawiodła moich oczekiwań, może nawet przerosła je. Następnie postanowiłem przeczytać coś prostego, co nie zmusi mnie do myślenia. Padło na „Wampira z M-3” Andrzeja Pilipiuka, autora którego prozę lubię w charakterze właśnie takich przerywników. Muszę jednak zaznaczyć, że zdecydowanie bardziej przypadają mi do gustu te jego teksty bezjakubowe i choć w „Wampirze” Wędrowycz się pojawia tylko na chwilę, to nie uznam go za udaną książkę. Mimo wszystko zbyt proste, zbyt dosłowne, widać w tych tekstach potencjał na fajną rozrywkę ale to jeszcze nie teraz. Za to cały prawie czerwiec czytałem „Na wschód do Tatrtii” Roberta D. Kaplana. Autor opisuje swoją podróż przez Rumunię, Bułgarię, Liban, Izrael, Gruzję, Turkmenistan i kilka innych państw. Drogę tę przemierzył pod koniec ubiegłego stulecia, ciekawy to zapis ówczesnej sytuacji politycznej, można sobie porównać z tym jak to wygląda obecnie. Wiele celny spostrzeżeń, często uświadamiał mi pewne sprawy związane z specyfiką tych krajów/regionów. Takim smaczkiem może być fakt, że nieraz trafiał on do podobnych mieszkań, pełnych książek i lokalnych „myślicieli”.

Ostatnio skończoną w czerwcu pozycją jest „Gulasz z turula” Krzysztofa Vargi. Czyli zbiór tekstów o Węgrach, ich kraju, melancholii i wielu innych sprawach związanych z madziarskim narodem. Varga, gdyby ktoś nie wiedział, jest w połowie Polakiem, a w połowie Węgrem czy ładniej węgierskiego pochodzenia, więc nie są to polaka przemyślenia, a jednak kogoś kto tamtą kulturę zna i rozumie. A napisanie to ciekawie, jak na Vargę przystało.

Zdobycze:

Tak samo jak w przypadku lektur, ograniczę się tylko do czerwcowych zdobyczy. Co trafiło na półkę? Na początek dwie biografie z serii PWN, czyli „Uśmiech Machiavellego” Maurizio Viroliego i „Janis Joplin. Żywcem pogrzebana” Myry Friedman. Już od jakiegoś czasu przymierzałem się do biografii wydawanych przez W.A.B., a teraz gdy wznawia je PWN w tak atrakcyjnej cenie to nie mógłbym sobie wybaczyć gdybym ich nie kupował. Zdobyłem także „Tak jest dobrze” Szczepana Twardocha, pozycja dla mnie obowiązkowa. Twardocha polubiłem od pierwszej książki, może nie wszystkie poruszane przez niego tematy, ale na pewno większość. Czekam wciąż na „Drooda” Simmonsa, a żeby sobie te oczekiwanie umilić postawiłem już w kolejce oczekujących na przeczytanie „Wydrążonego człowieka / Muzę Ognia”, „dwupak” wydany przez Prószynskiego. Na koniec ostał się jeszcze „Cień Wiatru” Zafona, to był zakup w ramach uzupełnienia biblioteczki. „ĆW” czytałem chwilę po tym jak ukazało się polskie wydanie, mam do książki sentyment, a wciąż mi jej brakowało w domu.

Filmy/Seriale:

Ten rok to póki co filmowo-serialowoa porażka. Gdy w grudniu nadrobiłem zaległości, tak od tamtej chwili praktycznie nic nie przykuło mojej uwagi. Do tej pory obejrzałem tylko trzy filmy („Czarnego łabędzia”, „The Damned United” oraz po raz już chyba trzeci, lub czwarty „Kroniki Portowe”), osiem odcinków „Gry o Tron”, a nie chce mi się oglądać ostatnich dwóch oraz trzy pierwsze odsłony „Flying Wild Alaska”. Ten ostatni to

Odkrycie:

Na miano odkrycia ostatnich miesięcy zasługują dwie rzeczy. Pierwszą jest „Wrzenie Świata”, kawiarnia (zostańmy przy tym tradycyjnym określeniu) Instytutu Reportażu oraz seria „Sulina” wydawnictwa Czarne. O „Wrzeniu…” może jeszcze kiedyś naskrobię coś więcej, a drugie odkrycie to jak pisze wydawca są „książki historyczne i antropologiczne, proza podróżna, reportaże i eseje – szeroko pojęta literatura faktu”. W tej chwili przeczytałem już trzy pozycje należące do serii, każda z nich była w inny sposób interesująca. Dostarczała dużo wiadomości o otaczającym nas świecie, ciekawie spoglądające i analizują inne kultury. Ugrzęznę w niej na długo, bo jest co czytać.

Wygrzebane z zapowiedzi #2

2011-07-01T20:23:00.004+02:00

Doniesienia o słabnącym rynku książki śledziłem z pewnym niepokojem oraz brakiem wiary. Wiary w to, że faktycznie zaczynam się on nam kurczyć. Nie chciałem w to wierzyć, jednak gdy przeglądałem parę dni temu zapowiedzi na lipiec, ów stan był widoczny jak na dłoni. Jest mniej pozycji, a ostały się głównie te, które się sprzedadzą. W takim natłoku pulpy trudno wybrać coś ciekawego.

Dlatego też dwie książki o których dziś wspomnę, w normalnej sytuacji zapewne by się tutaj nie znalazły. Pierwszą z nich jest „Słońce Słońc” Karla Schroedera, ona trafiłaby oczywiście na tę dłuższą listę, ale po raz pierwszy towarzyszą zapowiedzi Ars Machiny pewne wątpliwości. Może jednak się mylę i powieść Schroedera okaże się nie tylko fajną rozrywką. To samo mogę powiedzieć o książce „Dziewczyna Płaszczka i inne nienaturalne atrakcje” Roberta Rankina. Choć sam wydawca nie ukrywa, że w serii Nowej Fantastyki stawia na utwory takie, które mają się sprzedać i dostarczyć rozrywki, to czasem człowiek by chciał aby i tam pojawiło się coś wartościowego.

Jedynym pewniak w tym gronie jest „Kamienna Ćma” Pawła Matuszka, tylko, że ja już na tę książkę nie czekam, gdyż miałem okazje zapoznać się z nią przed premierą. Co ważne spełniała ona moje oczekiwania, zauroczyła pomysłem na typograficzne rozwiązania, kreacją świata i językiem. Choć nie jest to powieść aż tak zakręcona, jak można by oczekiwać po wypowiedziach autora, to mogę ją z czystym sumieniem polecić innym. Na koniec rzecz dla mnie obowiązkowa czyli ~~wznowienie~~ „Lodowy smok” George'a R.R. Martina. Będę miał okazję zapoznać się z kolejnym jego dziełem.

Cała ta sytuacja z rynkiem książki ma też i swoją jasną stronę. Część funduszy będę mógł przeznaczyć na uzupełnienie biblioteczki o starsze pozycje, a i więcej czasu będzie na nadrobienie zaległości. To już coś.

Nowa Fantastyka - 7/2011

2011-06-30T22:42:00.001+02:00

Nowy numer i można by zażartować, nowe nadzieje. Po mocno przeciętnej czerwcowej odsłonie Nowej Fantastyki, liczyłem na to, że kolejny okaże się zdecydowanie lepszy. Pewne nadzieje wiązałem z opowiadaniem Ian R. MacLeoda, to on miał być dla mnie gwiazdą numeru. Jak się okazało, jednak nie był. A do spisania swych wrażeń skłonił mnie fakt, że pochłonąłem całe czasopismo w dwa dni, co dawno mi się nie zdarzyło (no dobrze, nie całe ale ja recenzji w NF od jakiegoś czasu już nie czytam).

Zacznijmy może jednak od początku (pomijając wstępniak naczelnego) czyli felietonu Jakuba Ćwieka. Ci, którzy czytają regularnie ten miesięcznik, wiedzą, że od jakiegoś czasu autor "Kłamcy", przygotowuje felietony, w których opisuje nieistniejące filmy (a ostatnio i nawet płytę). Nie będę ukrywał, że nie jestem przekonany do tego pomysłu. Takie teksty powinny coś nieść ze sobą, mieć jakąś wartość dodaną. Jedną możliwością jest nabieranie czytelników (ponoć się udawało), ale to przecież można zrobić raz, może dwa ale nie cały czas. Drugą opcją jest przekazanie przez tę fikcyjną kreację jakiejś idei. Niestety, nie nadaję na podobnych falach co autor, nie znam tak dobrze popkultury jak on i pewnie nie potrafię zdekodować jego tekstów.

Z dostępnej publicystyki najciekawiej prezentują się artykuły Wojciecha Chmielarza o „Iron Sky” oraz Roberta Ziembińskiego o powracającym do życia studiu Hammer Films. Oba może nie wyczerpują tematu, ale zachęcają do dalszych poszukiwań już na własną rękę. Zaś Przemysław Pieniążek pisze o ekranizacjach prozy Dicka. Ze względu na obszerność zagadnienia i małą ilość miejsca na treść, nie mógł spełnić moich oczekiwań. Nie potrafię się przekonać do takich przekrojowych tekstów na łamach NF. Autor ma za mało miejsca, a niektóre filmy aż same się proszę aby na dłuższą chwilę się przy nich zatrzymać.

W dziale prozy polskiej znajdziemy dwa opowiadania, są to „Pustynia rośnie” Michała Cetnarowskiego oraz „Margasz” Wiesława Gwiazdowskiego. Dwa teksty zupełnie różne i to w warstwie językowej, pomyśle autora czy też w samych dekoracjach. „Margasz” Gwiazdowskiego to klasyczne fantasy, napisane bez polotu (choć nie powiedział bym, że język był toporny, jak to sugeruje Łaku), które w żaden sposób nie potrafiło mnie zaciekawić. Odniosłem wrażenie, że było ono bardzo przewidywalne. Zupełnie innym tekstem jest „Pustynia rośnie” Cetnarowskiego. Językowo zachwyca, narracja od samego początku przykuwa uwagę i zmusza do pilnego śledzenia. Zaskoczył mnie też autor tym jak historia się rozwijała, spodziewałem się w pewnym momencie innej drogi. Bardzo smakowity tekst, do którego bardzo szybko wrócę, bo warto.

W prozie zagranicznej jak już wspomniałem opowiadanie Iana R. MacLeoda oraz Charlesa Yu i Kena Liu. Brytyjczyk w „Drugiej podróży maga” prezentuje nam swoją wariację na temat życia Jezusa. Historię poznajemy z perspektywy Baltazara. Niewiele można zarzucić opowiadaniu, wszystko zdaje się być na swoim miejscu ale po lekturze zostaje niedosyt, a zakończenie wydaje się być zbyt proste. „Algorytm miłości” Kena Liu skojarzył mi się od razu z „Cyklem życia oprogramowania” Teda Chianga. Zbliżony pomysł, podobne, że to tak ujmę gadżety, ale tematyka opowiadań już różna. Choć nie ujął mnie Liu, tak jak Chaing, to i tak napisał bardzo dobry tekst zapadający w pamięć. To samo z resztą można powiedzieć o trochę słabszym „Standardowym zestawie samotności” Charlesa Yu. Smutna w swej wymowie historia operująca głównie na emocjach i to chyba skutecznie. Na marginesie dodam, że ostatnio z Eruaną zastanawialiśmy się czy dobra literatura zawsze musi być smutna/niewesoła. To jest dobre pytanie, osobiście skłaniam się ku temu by powiedzieć, że tak chyba być musi.

Numer kończy się felietonem Łukasza Orbitowskiego, który przyzwyczaił już nas do tego, że poniżej pewnego poziomu nie schodzi. Jego teksty to idealny przykład na to, jak zainteresować czytelników tematyką niezbyt ich pociągającą. A przynajmniej mnie. Poza tym znaleźć można tam, tego typu, perełki:

„Wyobrażanie sobie własnego zgonu niesie ze sobą jakąś perwersyjną przyjemność, zwłaszcza w kontekście okropieństw codzienności i tylko wizja mowy pogrzebowej, wygłoszonej niechybnie przez któregoś z piszących kolegów sprawia, że pragnę żyć dalej.”

PS Zupełnie zapomniałbym o wywiadzie z Trudi Canavan. Wywiad jak to wywiad z autorem(ką), którego twórczość mnie zupełnie nie interesuje. Przeczytałem, wzruszyłem ramionami i przeszedłem na następną stronę. Ale wydaje mi się, że fanów pisarski rozmowa nie powinna zawieść.

O Zajdlu słów parę

2011-06-30T01:29:00.002+02:00

Dziś poznaliśmy nominacje do Zajdla za rok ubiegły. Pełną listę szczęśliwców znajdziecie choćby na Katedrze, ja tutaj nie będę jej powtarzał. Chciałem za to zwrócić uwagę na jedną sprawę, która to nie daje mi spokoju. Chodzi o część utworów, które zostały nominowane. Już przed dwoma laty „wybuchł” mały skandal. Wpierw wszyscy byli zaskoczeni gdy Pani Jadwiga Zajdel wyczytała, że „Dom na wyrębach” Dardy znalazł się w tym zaszczytnym gronie. Dla większości osób obecnych na sali, powieść ta była zupełnie nieznana, a jej autor anonimowy. Już nie pamiętam czy to jeszcze w Paradoxie, czy może dzień później na jaw wyszło, że całe to zamieszanie ma swoją ciemną stronę. Krótko, bo wracać do całej sprawy nie ma już co, znalazła się grupa ludzi, która postanowiła przepchnąć książkę imć Dardy. Udało się im. I przy okazji tegorocznych nominacji nasuwa się pytanie, czy i tym razem też tak nie było. Budzi to lekki niepokój, gdyż znalazły się trzy pozycje tego autora, w tym dwa tomy jednej powieści.

Podobnie ma się sprawa z opowiadaniem „Małpki z liści” Kuby Ćwieka. Tekst ukazał się w antologii „Smok urojony”, wydanej przez Śląski Klub Fantastyki. Ile osób było wstanie dotrzeć do niego wcześniej? Mało, mało kto też wiedział w ogóle o jej istnieniu (pozycji brakuje choćby ISBNu, co oznacza, że oficjalnie taka książka nie istnieje). Po raz pierwszy chyba tak bardzo widoczne jest to, że część osób przy okazji nominowania utworów do Zajdla interesuje nie poziom tekstów, ani nawet to czy tak bardzo im się one podobają, a to czy autor jest ich. Jeśli ma on za sobą jakąś grupę wsparcia (Darda, Ćwiek) to może zdobyć ten prestiżowy tytuł.

Gdy wracałem z ogłoszenia nominacji do domu naszła mnie taka myśl. Cała ta sytuacja wskazuje, że to nie z Zajdlem jest coś nie tak, a z nami, fantastami. Pokazujemy, że tak naprawdę mamy gdzieś owe wyróżnienie. Takie właśnie nastawienie prezentują „grupy wsparcia”, których nie interesuje prestiż nagrody, je interesuje tylko, żeby ich autor dostał nominacje. Także Ci, którzy nie nominują, mają Zajdla w głębokim poważaniu, mają oczywiście do tego prawo i winić ich nie można, ale pozwalają swoim zaniechaniem, aby dochodziło do takich sytuacji jak opisane powyżej. Problemem nagrody nie są Jakub Ćwiek czy Stefan Darda. Oni robią to co lubią, piszą opowiadania czy powieści. Problemem są czytelnicy, a dokładniej ich postawa. Zajdel miał być nagrodą Fandomu Polskiego, a staje się powoli, nagrodą grup wsparcia autorów. Pytanie już chyba ostatnie. Czy ludzie, którzy namawiają do takiego działania, i Ci którzy się go podejmują, zdają sobie sprawę, że bardziej szkodzą swoim pupilom niż im pomagają?

Szkoda też samej nagrody, gdyż znów zbierze ostrą krytykę choć to nie ona zawiniła, a ludzie.

***

Należą się też wam słowa wyjaśnienia. Przez ostatnie dwa miesiące milczałem na BC ale nie było to działanie zamierzone. Pod koniec kwietnia nie miałem takich planów. Ba! Miałem zupełnie inne wyobrażenia tego co się wydarzy. Na blogu miałem publikować często ale życie postanowiło, że będzie inaczej. Czarny okres już za mną, a wszystko zakończyło się dobrze. Teraz gdy już mogę ponownie swoje myśli pokierować w różne inne rejony i gdy udało mi się częściowo nadrobić zaległości, wracam do pisania tutaj i trzymam kciuki, bardzo mocno trzymam, by czarne chmury nie nadciągnęły ponownie.

Przez Bałkany do Polski

2011-04-07T20:20:00.002+02:00

O „Dzienniku pisanym później” Stasiuka wiedziałem już od jakiegoś czasu, ale nie pamiętałem, informacje o tym musiałem zepchnąć w jakiś dalszy kąt, lekko przykurzony. Dopiero dwa wywiady, jeden w „Gazecie Wyborczej” i drugi w „Bluszczu” pomogły wydobyć ową książkę z tego miejsca powolnego zapominania.

W „Dzienniku...” autor wydaje się żegnać z Bałkanami, ostatnie słowa, ostatnie wspomnienia. Tylko czy jest pożegnanie z samą krainą, czy może tylko z pisaniem o niej? Tego się pewnie na dobrą sprawę nie dowiemy nigdy. Niestety pożegnanie wypada słabo, krótkie fragmenty, często niepowiązane zbyt mocno z poprzednimi potrafią zmęczyć. Dotychczas ta podróż po Bałkanach wydawała się nieśpieszna, mogliśmy powoli obserwować kolejne ścieżki, którymi podąża autor. Co gorsze, dwie pierwsze części książki Stasiuka wydają się zbierać fragmenty wcześniej odrzucone, z czasem ta myśl blednie, ale nie przemija. Zabrakło tego czegoś, tego klimatu, który towarzyszył w „Jadąc do Babadag” czy „Fado”. Po lekturze trzeciej odsłony książki, tego krótkiego eseju na temat Polski (i bogatszy w wiedzę z wywiadów z autorem), odniosłem wrażenie, że inaczej Stasiuk nie mógł. Sam przyznaje się do tego, że nie potrafi spoglądać na Polsce, jeśli nie znajdował na południu naszego kontynentu. Może owe południe, potrzebne mu było, by napisać o naszym kraju właśnie? Może inaczej nie skleciłby jednego zdania?

Siłą „Dziennika...” jest właśnie jego trzecia część, w której to autor odchodzi od eseju podróżniczego, aby napisać o naszym kraju, o Polsce taką, jaką dostrzegł przez lata swoich podróży.

Mój kraj przywykły do łomotu, do dziejowego wpierdolu, do krwiodawstwa, jak kania dżdżu wygląda masakry, opłakiwania i funebriów.

Nie jest to, jak widać, spojrzenie wesołe. Takim też zapewne nie miało być ale też nie jest tak, że w stu procentach się ze Stasiukiem zgadzam. Są jednak i takie chwile, takie zdania, które przypominają o pewnych utraconych rzeczach:

Bo komunizm był szary, bo kraj był szary, bo twarze były szare, bo życie było szare i gówno warte poprzez brak dwudziestu rodzajów czipsów i wakacji w Tunezji na każdą kieszeń.

I w takiej chwili przypominam sobie choćby narzekania ludzi starszych ode mnie, którzy mieli lat kilkanaście, gdy ja mogłem pochwalić się ledwie kilkoma, jak to bardzo ten komunizm ich udupiał, nie pozwalał odetchnąć pełną piersią. A przecież słyszy się też o osobach, które w kasze dmuchać sobie nie dały i coś wbrew systemowi osiągnęły. A gdy się co roku słyszy o spadającym czytelnictwie, gdy czyta się o wybrykach naszych polityków, albo tej modzie na celebrytów – można dojść do wniosku, że tracimy co roku, schodzimy coraz głębiej w te całe bagno.

O mojej ojczyźnie, która płacze za masakrą, ale już nie ma odwagi jak Bałkany i musi opłakiwać stare trupy. Wykopuje z grobów i wlecze przed oczy. (...) Znów Tunezja i chipsy. Postmodernizm i nekrofagia. Kult przodków w cyfrowej wersji i full HD...

A oprócz tego Stasiuk doszukuje się tej prawdziwej Polski, duszy narodu w Licheniu. I chyba coś w tym jest.

Nawet jeśli kogoś Bałkany nie interesują warto sięgnąć po „Dziennik...” właśnie dla tego eseju o Polsce. Przeczytać sobie, po zastanawiać się, podziwić i po nie zgadzać ze Stasiukiem.

Wygrzebane z zapowiedzi #1

2011-04-06T20:35:00.002+02:00

Co miesiąc, z reguły pierwszego dnia każdego miesiąca, przeglądam zapowiedzi książkowe w celu wynotowania sobie ciekawych pozycji, które chciałbym przeczytać/kupić/zdobyć/wygrać. Robię tak już od ponad dwóch lat, zauważyłem, że o ile na początku comiesięczna lista nie przekraczała dziesięciu pozycji, tak teraz normą jest już średnia 12-13 książek. Rekordowy był listopad w zeszłym roku, gdy na liście można było znaleźć kilkadziesiąt ciekawych zapowiedzi.

Dziś powiedziałem sobie, koniec z tym szaleństwem, trzeba albo się jakoś ograniczyć, bo inaczej wpędzę się w jakąś depresje, albo zacząć tworzyć listę w liście, to znaczy wybierać priorytety. Pierwsza opcja to niczym walka z wiatrakami. Na listę trafić niełatwo, znam swoje gusta, wiem też, u jakich wydawców szukać interesujących mnie książek, przynajmniej jeśli mówimy o fantastyce. Z reguły starczy krótkie zapoznanie się z zapowiedzią bym mógł wydać werdykt, to warto przeczytać, a to nie, bo pulpą na kilometr zajeżdża. Przeważnie się nie mylę, a jeśli już to okazuje się, że pokładałem w danym autorze i jego dziele, zbyt duże nadzieje. Nie przypominam sobie za to sytuacji, w której od początku kręciłem nosem, a później okazało się, że rację miał wydawca, a nie ja. Więc opcja numer jeden odpada. Zostało drugie wyjście, ta lista w liście. Kiedyś w innym miejscu pisałem o zapowiedziach, ale właśnie ze względu na ciągle rosnącą ich ilość, pomysł porzuciłem, gdyż wymagał coraz większego nakładu pracy. Teraz solenie nakazałem sobie, że prezentowane tutaj książki, to będzie takie crême de la crême. Przeważać oczywiście będzie fantastyka, przynajmniej na początku.

Tym razem wybrałem sobie sześć książek, większość z nich to pozycje z kategorii must read, pięć to fantastyka, jedna to reportaż. A jak reportaż to oczywiście wydawnictwo Czarne, które w ostatnim czasie zdominowało chyba ten segment naszego rynku. A chodzi o „81:1. Opowieści z Wysp Owczych” Marcina Michalskiego i Macieja Wasielewskiego. Co tutaj dużo mówić, Wyspy Owcze w tytule są wystarczającym powodem, bym zwrócił uwagę i zapisał sobie w kajeciku, że to kupić chce. Zostając przy rodzimej literaturze, zainteresowałem się jeszcze książką Agnieszki Hałas „Dwie karty”. Do zeszłego roku była Hałas dla mnie autorką anonimową. Dopiero poruszenie, które towarzyszyło pojawieniu się jej opowiadań w SFFiH, spowodowało, że się jej twórczością zainteresowałem. Może tamte dwa, zeszłoroczne, teksty wybitne nie były, ale na tyle dobre już tak, bym na przeczytanie jej powieści chętnie się pisał.

Z tłumaczonej prozy na pierwszy plan wysuwa się zeszłoroczne odkrycie. Czyli „Nadepnęłam na węża” Hiromi Kawakami. Odkryłem ją trochę za sprawą Pawła Matuszka, który to, w czasach gdy jeszcze był redaktorem naczelnym NFu, zrecenzował książkę Yoko Tawady. Tak trafiłem na wydawnictwo Karakter, u nich później ukazał się zbiór nowel/opowiadań Kawakami. Kupiła mnie jej proza od razu, dlatego teraz z takim wytęsknieniem wyglądam „Manazuru”, jej pierwszej powieści wydanej w naszym kraju. A za kilka dni (dokładniej dwa) do sprzedaży trafi „Trojka” Stepana Chapmana. Długo musieliśmy na nią czekać, był taki moment, że zdawać się mogło, że podzieliła „Trojka” los „Prawdy życia” Grahama Joyce'a. A jednak nie (prosimy jeszcze powieść Lake'a, bardzo prosimy!)! Będzie to chyba jedna z najbardziej zakręconych powieść w Uczcie Wyobraźni. Ciekaw jestem jej niezmiernie, prawie tak jak ciekaw byłem po „Viriconium” kolejnych książek Harrisona.

Średniowiecze i SF? Tak, to możliwe. Przynajmniej w pewnym sensie w powieści Michaela F. Flynna. Ozdabia ją typowa dla Tomasza Marońskiego okładka, tego stylu nie można z niczym pomylić, dobrze jednak, że ostatnio trochę go mniej, zdążyłem odpocząć i znów mi się jego okładki podobają. O „Eifelheim” pisał już Wojtek Sedeńko, więc nie będę się rozpisywał, tylko odeślę was do niego. Na koniec został autor „Ślepowidzenia”. Pamiętam, że dużo o tej powieści rozmawialiśmy, nawet D.O.S. wziął ją na warsztat. Udała się Wattsowi, to trzeba przyznać. Później było kilka opowiadań, które już takich zachwytów u mnie nie wywołały. A teraz za sprawą Ars Machiny, przyszedł czas na „Rozgwiazdę”. Jaka będzie? To spora zagadka, choć nie nastawiam się na wrażenia, jak poprzednio. to i tak obawiam się rozczarowania, że to już nie będzie tak fajne. Natkałem się też już na kilka opinii, które owe rozczarowanie w pewnym stopniu zwiastują. Nie były to miażdżące uwagi, ale zasiały ziarnko niepewność.

I to tyle. Sześć książek to znośna liczba, a każda z nich ma szansę przynieść wiele czytelniczej radość. Czego w nadchodzącym miesiącu sobie i wam życzę.

Profesorskie zapiski pierwsze

2011-02-14T23:40:00.004+01:00

Umberto Eco nie trzeba chyba nikomu przedstawiać. Przynajmniej taką mam nadzieje. Tym razem jednak nie będzie o jego powieściach, a o publicystyce profesora semiotyki. Możliwe, że kiedyś rzuciła wam się w oczy jego książka „Zapiski na pudełku od zapałek”? Jeśli nie, to macie czego żałować.

Wszędzie na świecie jest jeden niezawodny sposób rozpoznawania taksówkarza. To ten, który nigdy nie ma drobnych, żeby wydać resztę.

W „Zapiskach...”autor zebrał swoje felietony publikowane w „L'Espresso” w latach 1986-1991 (obecnie rozprawiam się z częścią drugą, tym razem obejmująca okres od 1991 do 1993 roku). To, jak przystało na ów gatunek, teksty prezentujące osobisty punkt widzenia Eco. Bywają lekko złośliwe, celnie punktując absurdy życia codziennego (procedura wyrabiania duplikatu prawa jazdy). Często Eco ucieka w parodię, jakby inaczej nie dało się opisać zastanej rzeczywistości.

Grozi nam, że wszystkie [...] zegarki, podobnie jak cały dzisiejszy przemysł informatyczny, mnożąc informacje, nie będą dostarczały już żadnej.

Znajdują się w tym zbiorze także i teksty, które przede wszystkim bawią, nie próbują skłaniać do refleksji, jak choćby ten o „przeklętym dzbanuszku". Zdarzają się jednak i takie, które mimo upływu już ponad 20 lat zdają się być cały czas aktualne („Jak przeprowadzić inwentaryzacje”, „Jak być prezenterem w TV”). Jednak lekkie pióro i wspomniana już celność spostrzeżeń zapewniają ogromną przyjemność i to jest największy atut „Zapisków...”.. Jeśli tylko ma człowiek ochotę oderwać się na chwilę od tych wszystkich powieści, opowiadań to wybór powinien być oczywisty, albo Eco, albo Fadiman.

Jeśli chodzi o pochodzenie i uzasadnienie piekielnego dzbanuszka, mamy dwie szkoły myślenia. Szkoła fryburska utrzymuje, że urządzenie to pozwala kierownictwu hotelu udowodnić, że pościel, którą zastaniesz wieczorem, została zmieniona. Szkoła bratysławska twierdzi, że motywy mają charakter moralizatorski (por. Max Weber, „Dieprotestantische Ethik undder Geist des Kapitalismus”) piekielny dzbanuszek uniemożliwia wylegiwanie się w łóżku, gdyż spożywanie ciastka drożdżowego nasączonego kawą, gdy jest się owiniętym w mokrą od tejże kawy pościel, jest bardzo nieprzyjemne.

A w najbliższym czasie, gdy skończę z dostępną publicystyką Eco, obiecałem sobie, że wrócę do „Imienia Róży” i „Wahadła Foucaulta”. W końcu w październiku ukaże się u nas jego nowa powieść „Cmentarz w Pradze”.

Właśnie obejrzane: "Black Swan"

2011-02-12T22:26:00.001+01:00

"The only person standing in your way is you."

W ostatni wtorek w końcu trafiłem do kina. Cel był jeden, zobaczyć co Aronofsky wymyślił tym razem. A tym bardziej mnie to frapowało, gdyż natknąłem się już na opinie chwalące, ale i takie, które wspominały o rozczarowaniu. Trzeba było przestać gdybać i zastanawiać się kto ma rację, a kto nie.

„Black Swan” kupił mnie pierwszą sceną, tym wprowadzeniem do filmu. Nie od razu sobie to uświadomiłem, chyba dopiero po dwóch, może trzech dniach. Jednak film, który tak się właśnie zaczyna nie może być złym, ani rozczarowującym dziełem. A królują w tym obrazie emocje, emocje i jeszcze raz emocje. I to nie tylko u widza, ale też i bohaterów opowieści. W tym obrazie jest ich pełno. Do tego kapitalna rola Natalie Portman, dynamiczne sceny i wplecione w film elementy kina grozy. Czego chcieć więcej?

Spotkałem się z zarzutem wobec filmu Aronofskiego, że powtarza wyświechtaną prawdę, jakoby była tu mowa o odkupicielskiej sile sztuki, tej przez duże "S". Nie wiem dlaczego przyjęto taką interpretacje. Czy naprawdę Aronofski to próbował pokazać i powiedzieć? Mam poważne wątpliwości. Widzę w jego zamyśle wręcz rzecz odwrotną, nie ma mowy o odkupieniu, tutaj sztuka wręcz tego odkupienia odmawia Ninie, wydobywa zaś z niej szaleństwo i mimo narastającego buntu wobec matki, jednak płaci nie tylko za świetną rolę, ale głównie zaś za to jak była traktowana. To nie jest wesoła refleksja, choć Nina wzniosła się na najwyższe wyżyny, choć próbowała się wyrwać z toksycznej relacji ze swoją matką, to płaci za to wszystko ona. Tutaj też upada, przynajmniej częściowo, moim zdaniem mit o kliszowości całego dzieła. Nie da się oczywiście zaprzeczyć, że sięgnął Aronofski po wiele starych motywów, ale opowiedział je po swojemu. Nie jest istotne, przynajmniej dla mnie, jak bardzo wyeksploatowany jest dany temat, istotne jest jak zostanie opowiedziany. A tutaj nie mam zastrzeżeń.

Podobało mi się, że Aronofski nie próbował zrobić z tego filmu kina przeintelektualizowanego, nie próbował za jakimiś na pozór ważnymi prawdami o życiu, sztuce poświęceniu tuszować pewnej prostoty. Bo „Black Swan” tak mi się wydaje to historia prawdziwa, trochę też uniwersalna ale prosta.

Muszę też na końcu przyznać Eruanie rację, że „Black Swan” potrafi się wgryźć w mózg, też miałem problem by pójść spać, i to nie dlatego, że czegoś tam się tam można było przestraszyć, To film nie daje spokoju, siedzi gdzieś w podświadomości i ciągle dopomina się o uwagę. Wysyła taki sygnał: "pomyśl o mnie, czy ja naprawdę jestem tym co na pierwszy rzut oka widziałeś?". Zdecydowanie warto się zastanowić i nie dać się uwieść prostym odpowiedziom, które przychodzą na myśl jako pierwsze. Może nie jest to najlepszy film w znanym nam wszechświecie, ale warto zobaczyć, zdecydowanie warto.

Ostatnie chwile Zuckermana

2011-02-11T00:02:00.007+01:00

Jest na świecie tyle książek, których jeszcze nie przeczytałem, że czasem człowiek może popaść w depresje. Z wiadomych względów, już nie mówiąc o samoocenie. Do grona tych nieznanych mi pozycji, można zaliczyć na pewno prozę Philipa Rotha. W tym wypadku byłem już na tyle zdeterminowany, że prawie kupiłem, te oszukańcze wydanie powieści „Duch wychodzi” za 50 zł. Prawie, ale nie starczyło mi akurat środków. Poratowała mnie tym razem biblioteka w mojej mieścinie, z reguły jednak książki, które mnie interesują nie znajdują się w jej księgozbiorze, albo czekają na skatalogowanie. Taka karma.

„Duch wychodzi” to kolejna już opowieść o Zuckermanie i ponoć ostatnia. Możliwe, że zaczynanie od powieści, która kończy przygodę z tym pisarzem, nie było najlepszym wyborem, może trzeba było się wstrzymać i wpierw sięgnąć po „Cień pisarza”? Jednak obawiałem się, że odkładanie na później na nic się zda. Nie wiem jak wiele straciłem smaczków, ilu ciekawych rzeczy nie wyłapałem, pewnie trochę mi umknęło. Będę miał dobry powód by do „Ducha...” powrócić.

Głównego bohatera, czyli Nathana Zuckermana, poznajemy w chwili, gdy wybiera się on do Nowego Yorku na pewien zabieg. Pisarz ten, „zbiegł” kilkanaście lat wcześniej na prowincje, odcinając się od świata zewnętrznego. Powrót jednak, zakłóciły trzy spotkania, wytrąciły jakby Zuckermana ze stanu hibernacji i wepchnęły na nowo koleiny zdarzeń. Odniosłem wrażenie, że Roth rozlicza się nie tylko z życia swojego bohatera, ale siebie ze swojego także. Dużo o umieraniu, starości i wynikających z tego ułomnościach. O próbie ucieczki od tych wszystkich bolączek. Ale też sporo miejsca poświęcił on Ameryce po 11 września. To już kolejna powieść po „Małym Bracie” Docotrowa (choć to zupełnie dwie różne ligi) mocno zakorzeniona w rzeczywistości. Widać za wielką wodą, nic przeszkadza autorem aby pisać mogli o tym, co się ostatnio wydarzyło. Roth też zderza ze sobą dwa pokolenia, z jednej strony mamy młodych intelektualistów, ludzi którzy swoje pierwsze wielkie rozczarowania przeżywają podczas wyborów, gdy Bush po raz drugi zwycięża, a z drugiej starszych, z pokolenia Zuckermana, którzy przeżyli już wiele lat i pewnie nie raz się już zawiedli. Największą jednak perełką, są dialogi między NIĄ a NIM, skrzące się od emocji, pełne ironii.

Ciekawym, dla nas w Polsce, może być wątek biografii Lonoffa, jeśli spojrzeć na nią przez pryzmat „Kapuściński. Non-fiction” Domosławskiego. Wiele słów w „Duchu...” padło na temat moralności takich projektów, wiele takich przeciw, które niepadły podczas dyskusji, która przetoczyła się nad biografią Kapuścińskiego, a paść mogłyby i zadać wtedy celny cios. Tutaj chciałbym zastrzec, że nie jestem przeciwnikiem książki Domosławskiego. Odebrałem ją, poza chyba dwoma fragmentami, pozytywnie.

Wiem, też że chcę pogłębić tę znajomość, a z bibliografii Rotha wynika, że trochę do przeczytania jeszcze mi zostało. Świetne pióro, mnóstwo celnych uwag, błyskotliwych scen. Proza bardzo smakowita, będę wracał do niej, bo warto.

Właśnie przesłuchane: Letters From Silence

2011-02-10T01:27:00.003+01:00

Pamiętam jeszcze czasy, gdy Wawrzyniec Dąbrowski grał w Filipie z Konopi, to nie są oczywiście czasy tak odległe, jak ów zwrot mógłby sugerować. Było to lat temu kilka, jakoś przed 2003 rokiem (ach te koncerty w „Lelewelu”), później z ciekawością śledziłem dokonania Bramafanu, ale że reggae (i pochodne), nigdy nie było moją muzyką, dopiero oczarować się dałem jego najnowszym projektem. Chodzi oczywiście o Letters From Silence.

Doskonale pamiętam też, kiedy po raz pierwszy spotkałem się z nagraniami LTS. Był to któryś piątek (zapewne na stronie Offensywy znalazłbym dokładną datę, ale o aż taką skrupulatność mi nie chodzi), tuż po LP3 zaczęła się audycja Piotra Stelmacha, ale szczerze mówiąc bardziej czekałem na Offsesje, do których niedawno się przekonałem i tym razem też się nie zawiodłem. Zapowiedzi oczywiście słuchałem jeszcze jednym uchem, więc nazwa zespołu pozostawała dla mnie zagadką, aż do przerwy. Ale już wtedy coś nie dawało mi spokoju, byłem przekonany, że skądś znam ten głos. To znaczy jeden z dwóch głosów. Pamięć oczywiście zawodziła, dlaczego miałaby mi coś ułatwiać i to w takim momencie? Ale gdy mózg szwankuje, a pan Piotr podał nazwę zespołu, mogłem poradzić się Googla, i gdy już wiedziałem komu należy przypisać jeden z głosów, mózg nie miał nic do gadania i pozwolił skojarzyć pewne fakty.

Miałem już wszystkie potrzebne informacje, a także link, który pozwolił mi na pobranie ze strony zespołu całej EPki. Bo ten mały koncert w Trójce oczarował, na tyle, że chciałem mieć ich muzykę pod ręką. Tak aby w każdej chwili mogli znów mi zagrać, żebym nie musiał czatować przed radiem, w oczekiwaniu, że któryś z prowadzących przyniesie do studia ich nagrania i postanowi się nimi z nami, radiosłuchaczami, podzielić.

Przejdźmy już jednak do samej muzyki, do tego, co na EPce można znaleźć. Ostatnio coraz częściej się przekonuje, że stworzenie materiału, który zachwyci i nie będzie chciał się odczepić, nie wymaga eksperymentowania, łamania zasad, wychodzenia z konwencji. Jest też druga droga, czyli minimalizm i poruszanie się po znanych już drogach. Dwie gitary, akustyczna i elektryczna i dwa głosy. Nic więcej im nie było potrzebne, a potrafią stworzyć muzykę, która nie tylko wpada w ucho ale i tam zostaje. I to za sprawą sześciu utworów, czyli trochę ponad 25 minut muzyki. Niewiele, ale i tak wystarcza.

Nie powiem, że na wierzch w muzyce Wawrzyńca Dąbrowskiego i Macieja Bąka wyłażą inspiracje, że tutaj słychać zespół X, a tam Y. Czasem jakieś skojarzenie się pojawi (ale jeśli już przy skojarzeniach jesteśmy to „Pockets full of sand” pachnie najbardziej grunge'wo), ale rozmawiając ze znajomymi o ich nagraniach, słyszałem już różne propozycje, choć zbliżone gatunkowo do siebie. Sami się przyznają do inspiracji grungem, do spoglądania na skandynawską muzykę czy czerpania z folkowych brzmień. Ale takie porównania jednak nie wyjawią, ani też dobrze nie określą tego melancholijnego klimatu. Ponieważ nawet w wydawałoby się najbardziej żwawym na płycie „Longest Journey Back Home” kryje się już zapowiedź. Gdy słyszymy „Cause this is the longest journey back home / From the coldest place I know” możemy być już pewni, że czekają nas opowieści z tego najzimniejszego miejsca. Słuchając „Far in the north” nietrudno sobie wyobrazić daleką północ, mroźną, ciemną, ale także przyciągającą. „Ann's Lullaby” jak już sam tytuł wskazuje, potrafi ukołysać, choć niekoniecznie do snu. „Kite” i „Sleeve” to kolejna podróż na północ, nastrojowo-chłodną, choć czasem z próbą przełamania tego, żwawszym momentem, jak w przypadku „Kite” albo wręcz odwrotnie.

Niespokojna choć zarazem bardzo spokojna, nastrojowa, bardzo kameralna. To nie jest muzyka do słuchania w tłumie, wśród znajomych. Ona domaga się prywatności i wtedy wydaje się najlepiej smakować. Jest też dość prosta i w tym kryje się jej moc. Minimalizm, o którym już wspomniałem, sprawdza się fenomenalnie. Zdecydowanie warto, bo to jednak coś świeżego na naszym muzycznym poletku.

Gary Moore nie żyje

2011-02-06T21:27:00.003+01:00

Dziś tutaj miał pojawić się inny wpis, miał ale przed chwilą dowiedziałem się, że dziś w nocy zmarł Gary Moore.

Niech mu ziemia lekką będzie...

Rodzinna klątwa...

2011-02-05T21:37:00.003+01:00

- To taka rodzinna klątwa, syn też pisze… - wraz z tymi słowami Wojciech Jagielski wręczył króciutką książkę Michałowi Nogasowi, a dziennikarz radiowej Trójki podzielił się później swoimi wrażeniami na blogu, którego od kilku miesięcy prowadzi na stronach Polskiego Radia. Właśnie tam po raz pierwszy natknąłem się na "Bird żyje" Piotra Jagielskiego. Zaintrygowało, muszę przyznać.

Po raz drugi, już nie z samą książką, ale autorem, spotkałem się na łamach styczniowego numeru magazynu "Bluszcz". Tam właśnie Marta Szarejko przepytywała Piotra Jagielskiego. Wywiad ciekawy, odkrywający pewne punkty styczne między mną, a autorem "Bird żyje". Podobny stosunek do książek, zbliżone zainteresowania. Nie zostało nic innego jak zapoznać się z jego prozatorskim debiutem.

Jest to opowieść mocno zanurzona w kulturze, z całą masą nawiązań do literatury, filmu czy muzyki. Jagielski pokazuje jak ciężko od tej kultury się uwolnić, że emocje opowiadamy czasem, nie za pomocą własnych słów, a zaczerpniętych z dzieł innych ludzi. Opowiada on też o trudnościach w relacjach damsko-męskich współczesnych dwudziestolatków, choćby w wątkach Doroty i Katarzyny, dwóch zupełnie przeciwnych kobiecych osobowościach. Nic jednak nie jest na siłę, przeplata on takie sceny z innymi, choćby gdy opowiada o Orsonie Wellesie, Charlie Parkerze, Joe Lousie, Maxie Schmelingu, Emilu Cioranie czy Samuelu Beckett'cie.

Jako że przeważnie czytam fantastykę, z zaciekawieniem obserwowałem, gdy Jagielski pozwolił swojemu bohaterowi na swobodne podróże. Kilka kroków tylko dzieliło go od antykwariatu w Warszawie, w którym pracował, do "Strand Bookstore" w Greenwich Village, największej księgarni świata, czy to innym razem zawędrował do paryskiej księgarni "Shakespeare & Company" George'a Whitmana. I teraz tylko od czytelnika zależy, jak zinterpretuje owe zdarzenia. Jagielski niczego nie sugeruje, niczego nie podpowiada. Taka niejednoznaczność pojawia się w książce nie raz, jednak za każdym razem zdaje się doskonale dopasowana.

Ale też jest w niej wiele innego dobra. Udany debiut. A w dodatku ma autor coś, co sam nazywam "słuchem do słów". Choćby gdy kreśli takie zdania:

W mieszkaniu nareszcie. Przede mną regały z książkami, wśród których przeczytane, przeczytane do połowy i takie, że ani trochę. Porzucone, przygarnięte, kochane i niekochane, a każda rwie sie do pocieszenia i rozumienia.

Klątwa? Jaka klątwa, się pytam. Panie Wojciechu toż to dar i dobrze się stało, że odziedziczony. "Bird żyje" sprawił mi wiele przyjemności, to taka idealna książka na wieczór z kieliszkiem wina, bądź do kawy rano, gdy już człowiek się przedudzi.

Literackie zgadywanki – Kwantowy złodziej, Hannu Rajaniemi

2011-02-04T01:02:00.000+01:00

Pamiętam, że po raz pierwszy o Hannu Rajaniemim przeczytałem, gdy na którymś z forów Andrzej Miszkurka zapowiedział, że mają w planach wydać książkę fińskiego autora (w tej samej dyskusji pojawiła się też informacja o japońskim pisarzu, ale na tę chwilę nic więcej na ten temat nie wiadomo). Kim jest ów Fin? Rajaniemi mieszka w Edynburgu i publikuje głównie w języku angielskim. Pierwsze opowiadanie¹ wydrukowano mu w 2005 roku, było to „Deus Ex Homine”, które weszło w skład antologii „Nova Scotia: New Scottish Speculative Fiction”. We wrześniu ubiegłego roku ukazała się jego pierwsza powieść zatytułowana „Kwantowy złodziej” i dość szybko została okrzyknięta jednym z najlepszych debiutów 2010 roku.

Do czasu upublicznienia blurba książki żyłem w przekonaniu, że w końcu pojawił się nowy autor, który będzie mógł rywalizować z Peterem F. Hamiltonem czy Alistairem Reynoldsem. Opinie, które pojawiały się na zachodzie, tylko utwierdzały mnie w tym przekonaniu. Aż tu nagle czytam, że „powieść Rajaniemiego to oszałamiająca hard SF”. Proszę nie zrozumieć mnie źle, ale oczekiwania względem space opery różnią się od tych, które mam wobec powieści hard SF. Z pomocą przychodzi jednak kolejna łatka, którą przyklejono Rajaniemiu. A mianowicie „Kwantowy złodziej” ponoć należy do podgatunku kryminału, zwanego caper story. Czyli powieści, które pokazują popełniane przez głównych bohaterów zbrodnie (oszustwa, kradzieże). Wyróżniają się one też na tle zwykłych kryminałów dużą ilością humoru. Stąd pierwsze skojarzenie ze Scottem Lynchem i jego „Kłamstwami Locke’a Lamory”.

Jak widać, mamy trzy elementy, które określają, czym prawdopodobnie będzie powieść fińskiego autora. Oczekiwanie dobrej, inteligentnej rozrywki jest jak najbardziej uprawnione. A jeśli autorowi udało się połączyć cechy space opery i hard SF nadzieje rosną. Upatruję w „Kwantowym złodzieju” hitu na miarę właśnie „Niecnych dżentelmenów”. Ot, tylko że przeniesionych w przyszłość. Czy tak będzie? Przekonamy się niebawem.

___________________________
¹ Aby nie wprowadzać czytelników w błąd, trzeba zaznaczyć, że faktyczny debiut Rajaniemiego miał miejsce w 2003 roku. Wtedy, na stronie futurismic.com, ukazało się jego opowiadanie „Shibuya no Love”.

Tekst pierwotnie opublikowany na Katedrze.

Hardcover to samo zło!

2011-02-03T13:08:00.003+01:00

Będą dwa wpisy jednego dnia, ale nie ma co chomikować pomysłu, do tej pory te zachomikowane na później nigdy nie doczekały się realizacji.

Nie cierpię książek w twardych oprawach. Tak, hardcovery to zło, i to zło wcielone. Nie potrafię pojąć, co takiego ludzie dostrzegają w tak wydanych książkach. Zjadają one niepotrzebnie miejsce na półce, a w dodatku wyciągają z naszych portfelów więcej pieniędzy niż trzeba. Naprawdę nie potrafię pojąć, jakie są plusy takich wydań. No może poza jednym, tak wydana książka jest cięższa i można komuś nią skuteczniej przyłożyć, niż gdybyśmy trzymali w ręku zwykłego paperbacka.

A żalę się z prostego powodu. Ostatnio przymierzałem się do kupna powieści "Duch wychodzi" Phlipa Rotha. Wiecie, seria Nike od Czytelnika. Fajne okładki, takie minimalistyczne, ale z klimatem. Wcześniej nie zwróciłem uwagi, że książki są w formacie kieszonkowym (10 cm na 15 cm). Uradowany sięgnąłem po ostatni egzemplarz w mojej księgarni, już pewny, że jest mój i szczęśliwy z tego powodu byłem. Coś mnie jednak tknęło, aby zapytać się ile on kosztuje (bo wydawca ceny na dupce nie wydrukował). Otrzymałem odpowiedź, że 50 zł. Zrobiłem naprawdę wielkie oczy. Ta malutka, 316 stronicowa książka, wydana w kieszonkowym formacie tyle, że w twardej oprawie, kosztuje 50 zł? Rozbój w biały dzień. W końcu "Ducha..." nie kupiłem, tym razem nie było mnie stać na to. Na szczęście moją łomiankowską bibliotekę było stać, więc wypożyczyłem.

Wiem, że Czytelnik to skrajny przykład, że oni zawsze mieli drogie książki, ale w tym wypadku trochę chyba przesadzili. Tylko nie wiem czy przesada dotyczyła szatańskiego planu zarobienia na czytelnikach, czy może przesadzili, albo raczej przepłacili, płacąc agentowi za prawa do powieści Rotha.

Więc na koniec pytam się was, miłośnicy takich wydań, po co wam książki w twardych oprawach?

Migawki z minionego miesiąca #1

2011-02-03T01:42:00.002+01:00

Tytuł częściowo ukradziony agrafkowi, jednak za jego wiedzą i zgodą. W tym miejscu należą mu się też podziękowania za inspirację, choć zdaje sobie sprawę, że daleko mi do tej lekkości z jaką on słowem operuje i owe zapożyczenie tego też nie zmieni. A jak już pożaliłem się na siebie samego, to najwyższa pora przejść do tematu tego wpisu, w dodatku pierwszego z cyklu comiesięcznych migawek.

W pewnym sensie powracam do idei raportowania o lekturach, ale tym razem bez żadnych list, ani tego, co przeczytałem, ani tych, w których planowałem co czytać będę. W drugiej części słów kilka poświęcę też swojemu książkoholizmowi, czyli o zakupach będzie. Pewnie też w następnych miesiącach dojdą informacje o filmach/serialach obejrzanych, czy płytach przesłuchanych. Wpierw oswoić się muszę z obmyśloną formą, a styczeń był też miesiącem kryzysu filmowo-serialowego, nie byłem w stanie wytrzymać przed ekranem dłużej niż 10 minut.

Lektury:

Styczeń zacząłem od powrotu do felietonów Anny Fadiman. "Ex Libris. Wyznania czytelnika" to fascynująca podróż to świata książek, do świata, który sam przecież znam. Nie trudno się odnaleźć w jej felietonach, każdy czytelnik powinien też znaleźć tam coś dla siebie, rozpozna w opisywanych sytuacjach własne dylematy. I nieważne czy tekst traktuje o połączeniu księgozbiorów, czy może o kupowaniu książek z antykwariatów, albo o katalogach wysyłkowych. Fadiman umie przykuć uwagę czytelnika. Pozycja moim zdaniem obowiązkowa, jeśli chce się poczuć, że ktoś podziela tę samą pasję, co my, miłośnicy słowa pisanego, książkoholicy czy bibliofile. A gdy dzięki tekstom amerykańskiej autorki zażegnałem, już czyhający za progiem, kryzys czytelnicy, postanowiłem sięgnąć po trzeci tom cyklu „Starship” Mike'a Resnicka. Gdyby nie to, że wcześniej wypożyczyłem go wraz z tomem drugim, pewnie już bym nie przeczytał. O ile „Bunt” wydawał się przyzwoitą rozrywką, to kolejne dwa tomy, czyli „Pirat” i „Najemnik”, okazały się okrutnym żartem. A taką ocenę spowodował powtarzający się schemat książek, ciągłe przypominanie niektórych wydarzeń i oparcie powieści głównie na dialogach i szybkich opisach dokonań Wilsona Cole'a. Następnie skierowałem się w kierunku „Antologii Fantasy” pod redakcja George'a Manna. Gdy spojrzy się na spis treści i ujrzy takie nazwiska jak Duncan, Barzak, VanderMeer, Resnick, Lake, Shepard czy Eriskon, to przez głowę nie przemknie myśl, że może być co najwyżej przeciętnie. A tak niestety było. Choć kilka opowiadań wybijało się ponad ową przeciętność (wszyscy wymienieni, oprócz Resnicka, którego proza znów mnie rozczarowała), to suma sumarum zbiorek to raczej nudny, do poczytania jak już nie ma się nic innego, ciekawego, na półkach. A na moich czeka potencjalne wiele świetnych książek, postanowiłem jednak ponownie w tym miesiącu zaryzykować i sięgnąć po „Przeciwko wszystkim” Łukasz Orbitowskiego i Jarosława Urbaniuka. I to był strzał, no może nie w dziesiątkę, ale w dziewiątkę na pewno. Nie wszystko mi w pierwszym tomie „Psa i klechy” pasowało, a im więcej fantastycznych elementów, tym bardziej historia traciła swój klimat czasu przemian. „Tancerz”, czyli tom drugi, pozbawiony był już części wad, intryga zdaje się lepiej przemyślana i sam pomysł bardziej do mnie trafił niż w części pierwszej.

Zdobycze:

Miesiąc zacząłem od uzupełniania braków. Udało mi się upolować na allegro, w dobrej cenie, trzy tomy „Księgi Długiego Słońca”. Teraz brakuje mi tylko „Calde Długiego Słońca”, a jak już go zakupie, to będę miał już wszystkie tomy z, jak to sam nazywam, słonecznego cyklu. Później przyjdzie czas na innego jego książki.

Uznałem też, że mogę sobie zaszaleć i w końcu kupić pierwszy tom „Dziennika” Mrożka, teraz zostało wyczekiwać dwóch kolejnych część. Choć przeczytałem dopiero pierwsze kilkadziesiąt stron, to już wiem, że będzie to jedna z tych pozycji, do których warto wracać. Ucztę Wyobraźni kupuje w ciemno, co czasem kończy się małymi rozczarowaniami (choćby ostatnio „Podziemia Veniss” VanderMeera), ale malakh zrobił taką reklamę Bacigalupiemu, że czekać dłużej nie mogłem, a przeczytane trzy opowiadania rokują bardzo dobrze. Nowe „Kroki w nieznane” to kolejna już pozycja obowiązkowa, przynajmniej dla mnie.

Zacząłem też w końcu zbierać książki z nowej kolekcji Polityki. A że już od dawna chciałem skubnąć trochę współczesnej literatury rosyjskiej, więc nie mogłem dłużej przeciągać tego momentu, lepszej okazji może już nie być. Wszedłem więc w posiadanie „Życia Arseniewa” Iwana Bunina, „Burzliwego życia Lejzorka Rojtszwańca” Ilii Erenburga i „Kysia” Tatiany Tołstoj.

W poniedziałek przyszła nagroda, którą wygrałem w radiu TOK FM. Cieszę się, że udało się akurat zdobyć „Chłopaków Anansiego” Neila Gaimana. Raz, że ich jeszcze nie czytałem, dwa, że na półce też ich nie było.

Odkrycie:

Był to też i miesiąc, w którym udało mi się odkryć coś nowego, a mianowicie „Bluszcz”. Ów miesięcznik do niedawna był „pismem miesięcznym ilustrowanym dla kobiet”, a przekształcił się w listopadzie w „ilustrowany miesięcznik kulturalny”. Gapa jestem i dowiedziałem się o tym dopiero teraz, lepiej jednak późno niż wcale. A w środku sporo interesujących rzeczy, choćby wywiady z Andrzejem Stasiukiem i Kenem Folletem, artykuł o Murakamim, czy związkach pisarzy z Hollywood oraz wiele innego dobra. „Bluszcz” to nie jest oczywiście „Lampa”, ani też nie przypomina „Nowych Książek”, to taki miesięcznik kulturalny w wersji light. Nikt tam, przynajmniej mam taką nadzieje, nie będzie pisał "mejnstrim", jak to bywa gdzie indziej.

ps. „Linia oporu”, to przy wywiadzie z Dukajem w „Lampie”, jest małe piwko.

Notatki z "Burzy" Parowskiego

2011-01-24T17:07:00.006+01:00

Robiłem dziś porządek w stosie papierzysk, które zalegały mi na biurku i znalazłem notatki z "Burzy" Macieja Parowskiego. Prawdopodobnie miała powstać recenzja, albo jakiś dłuższy wpis. Nie pamiętam już, ale te notatki mogę wrzucić przecież na Bistro.

***

"Burza" Macieja Parowskiego ma w obecnej chwili ogromną zaletę. Nie wiem jak będzie dalej, teraz zbliżam się dopiero do setnej strony wiec wiele może się jeszcze zmienić ale jeden z fragmentów uruchomił pewne procesy, które zesłały mi wizję powieści. Alternatywna przyszłość, podobna właśnie do pomysłu Parowskiego ale pojawiają się w trakcie opowieści przebitki z naszej wersji historii. A im bliżej końca tym ich coraz więcej. W pewnym momencie czytelnik winien być niezdecydowany co jest przebitką, a co nie.

***

Ów quasi-filmowa forma "Burzy" sprawdza się idealnie. Filmowa forma bardziej kojarzy mi się ze scenariuszem dlatego postanowiłem dodać ów przedrostek. Wydaje się że Burza to taki surowy materiał, nieobudowany scenami. Jednak bardziej przypomina mi to już przerobiony materiał ale zaprezentowany często w formie "szkicu". Czyli jednak coś więcej. A może używam do określenia tego samego innego słowa?

***

Parowski nie skupił się w powieści na procesie, który doprowadził to przeskoczenia historii na inne tory. To ogromny plus. Oczywiście dowiemy się co się wydarzyło, ale najważniejsza jest jednak historia, która dzieje się w tym przemienionym świecie. Opowieść w "Burzy" wysuwa się na pierwszy plan, co mnie ogromnie cieszyło w trakcie lektury. A dzieje się się sporo, w dodatku w arcyciekawym towarzystwie.

***

Michał Foerster w swojej recenzji zasygnalizował, że nie kupuje tej przemiany ludzi, która może wynikać z zmienionego biegu historii. Chodziło, żeby zobrazować tą samą scenką, choćby o przyjazd młodych Niemców, którzy pomagali odgruzowywać Warszawę. Ale czy właśnie klęska, zaskakująca, niespodziewana, Niemców w Polsce i wielki tryumf naszych rodaków, nie mógł wpłynąć na Niemców? Szczególnie tych młodych?

***

Przyznaje, że Parowski "Burzą" mnie kupił, to chyba naprawdę nie było trudno. Entuzjazm wręcz wylewający się z kart powieści jest bardzo zaraźliwy. Nietypowa, mimo wszystko, forma ale też jej przystępność, dynamika opisywanych wydarzeń to wszystko składa się na bardzo dobry produkt. Wracając na chwilę do Foerstera, nie mogę się zgodzić z twierdzeniem, że Parowski nie miał pomysłu jak tę "Burzę" złożyć w całość. Wydaje mi się, że jednak miał i z pełna świadomością realizował swój pomysł.

Wciąż śnimy?

2011-01-22T22:28:00.000+01:00

Gdy oglądałem dziś spotkanie Polaków z Duńczykami, nachodziły mnie w trakcie pierwszej połowy same czarne myśli. Bo to jak graliśmy, to był koszmar. Na usta cisnęło mi się jedno zdanie: "piękny sen dobiegł końca". To nie chodziło o typowe polskie malkontenctwo, pojawiające się w chwilach słabości naszych sportowców. A o podsumowanie pięknego okresu, który na dobrą sprawę zaczął się przed 2007 rokiem. Zaczął się, wtedy gdy zdobyliśmy złoty medal młodzieżowych mistrzostw Europy, a może nawet troszkę wcześniej? Śniliśmy od tamtej chwili, apogeum tego na pewno był okres od 2007 roku aż do dziś. Czy będzie trwał? Mam taką nadzieje, ale żeby dać losowi szanse, musimy uporać się z Serbami i Chorwatami. Będzie ciężko, szczególnie w tym drugim przypadku.

W drugiej część spotkania się podnieśli, ale już nie dali rady, zabrakło jednej bramki (choćby tej nieuznanej w pierwszej połowie). Dziękuje za emocje i walkę do końca, ale grać tak jak w pierwszych trzydziestu minutach nie można. Szkoda, wielka szkoda. Ktoś może mi zarzucić, że teraz będę "pielęgnował" piękną porażkę z Duńczykami, i tę pogoń do końca. Będę, a co mi tam. Bo poza siatkarzami nie znam innej polskiej drużyny, która potrafiła, by podnieść się z kolan i walczyć do końca. Nawet jeśli nie za każdy razem się uda.

Często powtarzam, że dla mnie liczy się to, jak się nasi zaprezentują, a nie tylko to czy ograją wszystkich. Bo gdy na mistrzostwach w Niemczech zagrali w finale, wprawili tym całą Polskę w osłupienie. Wiele razy z twarzy ludzi można było odczytać pytanie: "Skąd oni się wzięli?". Sam byłem pod wielkim wrażenie tego, co osiągnęli, ale śledziłem ich już wcześniej. Pamiętam występ w 2003 roku, wtedy też udało im się wyjść z grupy, skończyli na 10 miejscu. Później zaś były fatalne Mistrzostwa Europy, kolejne porażki i wtedy pojawił się Bogdan Wenta. Moim marzeniem w 2007 roku było, aby doszli do drugiego etapu i tam pokazali swoją wolę walki do ostatniej minuty. Doszli, resztę historii znacie.

Uwielbiam za to czytać opinie o tym, co powinien zrobić Wenta od tych specjalistów w różnych miejscach sieci, co pewnie nigdy w piłki do ręcznej w ręku nie mieli, a interesują się dzięki temu, że osiągnęli tak wiele. Porażka na MŚ to nie koniec świata, nie raz się zdarzało, że reprezentacja z czołówki kończyła poza dziesiątką. Sztuką, będzie wiara w trenera i zespół, który będzie dalej budował. Bo dziś pokazali, że serca do walki nie zgubili i nawet jeśli nie zagrają w półfinale, to dalej będą najlepsza polska reprezentacja. Więc przynajmniej dla mnie sen będzie trwał. Nie bez powodu w końcu nazywamy ich polskimi gladiatorami. Wciąż wierzę, że po meczu z Chorwatami znów będą się tak cieszyć...

Pustka: Sny – Peter F. Hamilton

2011-01-08T12:08:00.000+01:00

Książki Petera F. Hamiltona w naszym kraju dotychczas ukazywały się w wydawnictwie Zysk i S-ka. Wpierw w nasze ręce trafiła trylogia Świt Nocy, później zaś dylogia Saga Wspólnoty, która wspólnie z wydaną przez Maga powieścią Pustka: Sny tworzy tak zwany cykl Commonwealth Universe¹). Najnowsza powieść brytyjskiego pisarza jest pierwszym tomem nowej trylogii, której akcja dzieje się w tym samym uniwersum co Gwiazda Pandory i Judasz Wyzwolony, tylko że tysiąc trzysta lat później.

Zawsze przykuwa mnie do książek bardzo dobrze zarysowane tło. Tak też jest i w tej powieści. W 3580 roku ludzkość rozpełzła się po tysiącach układów gwiezdnych, które tworzą Wspólnotę Międzyukładową. Nazwa „wspólnota” może być odrobinę myląca, ponieważ jak na rasę ludzką przystało, podziałów jest w niej co nie miara. Hamiltonowska wyobraźnia pozwoliła na przedstawienie nam ciekawej wizji ludzkości. Możemy obserwować równocześnie postludzi, ludzi wiecznych, żyjących nie tyle kilkaset lat, co nawet tysiąc, a może (w przyszłości) i więcej. Są też grupy stroniące od technologii, nie uznają oni swych oponentów za istoty w pełni ludzkie. Jednak im więcej opowieści za nami, wizja traci odrobinę na atrakcyjności. Głównie zawodzi kreacja postludzi, bardziej przypominając przeniesioną w „cyberprzestrzeń” ludzką naturę, znaną nam doskonale także z życia, niż kolejny krok w ewolucji²). Oczywiście trzeba pamiętać, że proza Hamiltona nie jest ukierunkowana na tego typu tematy. Skupia się ona głównie na intrydze, ważna dla niej jest akcja, a nie rozważania o tym, jak zmieni się rodzaj ludzki. Dlatego też określam ów element powieści jako tło.

W najważniejszych elementach książka nie zawodzi. Pustka: Sny nie odbiega znacznie od wcześniejszych dokonań autora w kwestii konstrukcji powieści. Tak jak w poprzednich dziełach, Hamilton przygotował wielowątkową historię, która na początku jawi się nam niczym rozsypana układanka. Z czasem kolejne elementy zaczynają trafiać na swoje miejsce i ukazuje się pełniejszy obraz całej intrygi. Tym razem jednak pojawił się także i nowy element. Cała opowieść jest przeplatana snami Ingia, w których autorowi bliżej do konwencji fantasy niż science fiction. Każdy z przygotowanych wątków ma swoje miejsce i rolę do odegrania w opowieści, nawet jeśli przez większą część wydaje się zbędny czy niepasujący do całości. Im bliżej końca tym coraz więcej historii zaczyna łączyć się ze sobą. Niekiedy o tym decydują detale, czasem wydarzenia o większej wadze. Trzeba przyznać, że wszystko w fabule wygląda na dogłębnie przemyślane i jeśli w dalszych tomach nic się nie zmieni na gorsze w tej materii, będziemy mieli do czynienia ze sprawnie ułożoną intrygą. Akcja ze strony na stronę się rozkręca, do gry dołączają kolejne postacie³), które mają swoje cele. Hamilton z rozsądkiem wprowadza je do powieści. Zostaje tylko przyznać, że w Pustce: Sny czasu na nudę nie ma.

Peter F. Hamilton nie zaskakuje, ale jego książka nie miała zaskakiwać. Autor odnalazł się doskonale w nurcie space opery i zgodnie z jej duchem tworzy. Choć jego powieści zbudowane są na tym samym szkielecie, to nie można zarzucić mu wtórności. W Pustce: Sny do dobrze znanych już elementów autor dokłada jeden element nowy, wspomniane wcześniej sny Ingia, które przenoszą nas poza horyzont zdarzeń. Teraz można zadać sobie pytanie, czy najnowsza powieść Hamiltona jest lepsza od poprzednich? Z odpowiedzią jednak trzeba będzie poczekać aż do zakończenia trylogii Pustki. Po pierwszym tomie można powiedzieć, że otrzymaliśmy bardzo dobry wstęp do całej historii. A książkę można polecić nie tylko fanom pisarza, ale także i innym czytelnikom, którzy szukają dobrze napisanej powieści, zapewniającej rozrywkę na kilka godzin, którzy dotychczas nie mieli okazji poznać jego twórczości. Trzeba tylko pamiętać, że trylogia jest luźno powiązana z dylogią Saga Wspólnoty i aby można było wyłapać wszystkie smaczki, od tej drugiej lepiej jest zacząć czytelniczą przygodę.

___________________________
¹ Oprócz wymienionych dwóch cykli w skład „Commonwealth Universe” wchodzi jeszcze powieść „Misspent Youth”, jednak nie została ona do tej pory wydana w Polsce i raczej nic nie zapowiada, aby ten stan miał się zmienić.
² W tym miejscu należy się słowo wyjaśnienia, a że zawiera on pewnego rodzaju spoiler, uznałem, że lepiej będzie umieścić je w przypisie. Mianowicie Hamilton zaproponował nam właśnie cyberprzestrzeń, tylko że przeniesioną w przestrzeń kosmiczną Ziemi, do której można załadować własną świadomość, możliwe także jest przeniesienie świadomość ponownie do ciała. Zyski z tego transferu to tak naprawdę zwiększenie „mocy obliczeniowej” oraz wirtualna rzeczywistość. Bardziej przypomina to taki kosmiczny internet.
³ Często są to właśnie bohaterzy poprzedniej dylogii.

Recenzja pierwotnie opublikowania na Katedrze.

Wiedźma z Wilżyńskiej Doliny – Anna Brzezińska

2011-01-02T23:42:00.000+01:00

Do świata Babuni Jagódki po raz pierwszy mogliśmy zajrzeć w 1998 roku, za sprawą opowiadania Kochał ją, że strach. Cztery lata później do sprzedażny trafiły Opowieści z Wilżyńskiej Doliny, pierwszy zbiorek tekstów, który na dobre przeniósł nas w świat owej Doliny. Na nowe historie, zebrane w jednym tomie, czekać musieliśmy tym razem jednak osiem lat. Wcześniej zaś zapoznać można było się z dwoma opowiadaniami. Pierwsze z nich, „Po prostu jeszcze jedno polowanie na smoka, pojawiło się w antologii Księga smoków¹, drugie – Babie lato – premierę miało w 28 numerze SFFiH². Ten drugi tekst spowodował, że zacząłem się zastanawiać, jak ten czas wpłynął na świat wiedźmy wykreowany przez Annę Brzezińską? Czy w ogóle wpłynął? A jeśli tak, to w jaki sposób? Teraz, już po lekturze całości, mogę powiedzieć, że zmiana nastąpiła. A czy na dobre? Ocenicie sami.

Najnowsza książka Brzezińskiej to zbiór siedmiu powiązanych ze sobą opowiadań, przenoszących czytelnika do Wilżyńskiej Doliny, która mieści się w Górach Żmijowych. To tam znajduje się wioska, do której trudno dotrzeć, a dla takiego poborcy podatkowego to wręczmission impossible. Mieszkańcy żyją na uboczu, mają swoje sprawy. A nad wszystkim czuwa wiedźma, zwana przez miejscowych Babunią Jagódką. Teraz zaś przyszedł czas odbudowy po nieszczęściach, które spadły na to miejsce w poprzednim tomie. W takiej oto scenerii rozpoczyna się nasza, czytelników, przygoda z Wiedźmą z Wilżyńskiej Doliny, którą otwiera wspominany już wcześniej tekst Po prostu jeszcze…. Jest to otwarcie w duchu pierwszego zbioru, wesoła historia, która przede wszystkim bawi czytelnika. Nic w niej nie zapowiada tego, co wydarzy się w następnych tekstach. A pewną subtelną zmianę odnajdujemy już w Babim lecie, następnym opowiadaniu ze zbiorku. To w nim otwiera się nowy rozdział, tam poznajemy nowe oblicze opowieści o Babuni Jagódce. Nie są to już tylko radosne historie, choć przecież i w pierwszym tomiku nie wszystkie takie były. A z każdym kolejnym opowiadaniem klimat Wiedźmy… coraz bardziej gęstnieje.

Choć drugi zbiorek jest bardziej poważny, a refleksja nie za wesoła, to w pozostałych elementach pozostaje on taki sam jak jego poprzednik. Wciąż mamy do czynienia z baśniową osnową, ale nie taką baśniową, jak rozumie ją obecna popkultura. Nie ma tutaj miejsca dla słodziutkich księżniczek, rycerzy bez skazy w lśniących zbrojach. A jeśli już jakimś cudem dostaną się do Wilżyńskiej Doliny, to mogą być pewni, że nic nie pójdzie tak, jak sobie to wymarzyli. A mieszkańcy wioski, jak i sama wiedźma, muszą pamiętać, że prędzej czy później przyjdzie czas płacenia za swoje występki. Po raz kolejny autorka czaruje też stylizowanym językiem, który swoje korzenie ma w staropolszczyźnie. Na tym polu Brzezińska znów udowadnia, że można tak nim operować, by czytelnik nie męczył się przy lekturze. I humoru też nie brakuje. Bo to nie jest tak, że te historie nie śmieszą. Wiedźma nie straciła swojego ciętego języka, jej celne riposty wciąż bawią. Wszystko, co dobre, zostało.

Wojciech Orliński w jednym ze swoich tekstów w Dużym Formacie³ wspominał, że opowiadania o Babuni Jagódce to taka wersja light cyklu o Twardokęsku. Pozostaje zadać pytanie, czy następne historie, które zapewne kiedyś powstaną, nie zmienią tego obrazu jeszcze bardziej niż Wiedźma…? Czy nie trzeba będzie powiedzieć, że Babunia Jagódka nie jest już tą lżejszą wersją.

Czy jest to w takim razie książka pozbawiona wad? To zależy od naszych oczekiwań. Jeśli ktoś chciał, by drugi tom Wilżyńskiej Doliny też wnosił coś nowego do rodzimej fantastyki, może się odrobinę rozczarować, ale owo uczucie szybko minie. Wystarczy, że zatopimy się w lekturze. Sam preferuję jednak drogę, którą wybrała Anna Brzezińska. Drobnych zmian, czegoś zbliżonego do ewolucji, a nie rewolucji. Nie można powiedzieć, że Wiedźma…niczym nie różnisię od Opowieści… i choć z pozoru zmiany są kosmetyczne, efekt końcowy jest wyśmienity.

___________________________
¹ Antologia Księga Smoków, Runa, Warszawa 2006
² Science Fiction, Fantasy i Horror nr 28, luty 2008
³ Zastanawia mnie tylko czemu Orliński „wytypował” do Zajdla akurat to opowiadanie, które ze względów formalnych nie ma szans go dostać. A wskazał Po prostu jeszcze jedno polowanie na smoka, które, jak wiadomo, premierę miało w 2006 roku.

Recenzja pierwotnie opublikowania na Zaginionej Bibliotece.

Czytelnicze podsumowanie roku 2010

2011-01-02T21:56:00.001+01:00

Czytelnicze podsumowanie to jest to, co lubię. Wpis ten sponsorują dwa plik xls, w których na bieżąco notowałem kolejne przeczytane książki.

Rok uważam za całkiem udany, pod względem jakościowym i ilościowym. To znaczy wprowadzona większa dyscyplina w zarządzaniu ochłapami wolnego czasu pozwoliła na przeczytanie 62 książek czyli 13 pozycji więcej niż przed rokiem. Większość stanowiła fantastyka, około 70%, 14% zaś to literatura non-fiction.

Choć Mag utrzymał pozycje lidera, to było to zaledwie 7 książek w tym roku (w tym dwie książki Lauren Kate, najgorsze tegoroczne pozycje – okropieństwo). Na dalszych pozycjach znalazły się Runa (6 książek), Fabryka Słów, Znak i Prószyński (po 5 pozycji).

Na liście w sumie widnieją dwadzieścia dwa wydawnictwa. Zdecydowanie w tym roku przodują Polscy pisarze, byli autorami 47% przeczytanych książek, drugie miejsce dla USA z 32%.

Nowości stanowiły 40% tegorocznych lektur (jeśli wliczyć wznowienia to było to 54%). To tyle statystyki na początek.

Był to w sumie rok nadrabiania zaległości typu „wstyd nie znać”. Tak więc przeczytałem, „Powszechną historię nikczemności” Borgesa, „Śniadanie u Tifany'ego” Capote, „Wichry Smoczogór” i „Oberki do końca świata” Szostaka (za nim dojdę do „Chochołów” chcesz przeczytać całego wcześniejszego Szostaka), „Zimowego monarchę” i „Nieprzyjaciela boga” Cornwella (miodne), „Książki najgorsze” Barańczaka (fenomenalne, wciąż czekam aż ktoś, coś takiego zrobi z polska fantastyką), „Ostatni rejs >Fevre Dream<” i „Światło się mroczy” Martina (Martina wciąż sobie dawkuje, by za szybko się nie skończył), krótki esej Eco „O Bibliotece”. Zacząłem też Helikonię, czyli „Wiosna Helikonii” Aldissa, w końcu przeczytałem „Drogę” McCarthy'ego (teraz planuje następne jego książki wziąć na warsztat). Warto wspomnieć też o „Białej gorące” Hugo-Badera i „Requiem dla lalek” Czarka Zbierzchowskiego. Na koniec kolejna klasyka, czyli „Gdzie dawniej śpiewał ptak” Wihelm i najlepsza felietonistka i eseistka w tematyce książkowej, czyli „Ex Libris. Wyznania czytelnika” Fadiman,

Trafiło się w tym roku też kilka powtórek. To znaczy książek, do których wróciłem po raz kolejny. Ponownie przeczytałem opowiadania z „Historia twojego życia” Chianga, zacząłem też od nowa cykl o Twardokęsku Brzezińskiej (na razie tylko „Plewy na wietrze”) oraz kolejny tom „Księgi Całości” Kresa („Pani Dobrego Znaku”).

Z nowości zadowolony byłem z lektury „Good night, Dżerzi!” Głowackiego (ciekawe i mocne), „Wiedźmy z Wilżyńskiej Doliny” Brzezińskiej (stara dobra Babunia Jagódka w lekko zmienionym klimacie). „Burza” Parowskiego zachwyciła formą, a „Wieczny Grunwald” Twardocha nie tylko formą. Na miano naj-naj zasłużyło „Światło” Harrisona, ale ja jestem fanboyem. Od pierwszych stron bardzo się polubiłem z stylem i klimatem opowieści zebranych w „Nadepnęłam na węża” Kawakami. Tak samo było z „Instytutem” Żulczyka, choć zakończenie rozczarowało. Drugi tom „Opowieści z Meekhańskiego pogranicza” Wegnera i „Eremanta” Skalskiej zamykają te zestawienie, ale sprawiły równie dużo frajdy co poprzednie.

Z literatury non-fiction dobre i bardzo dobre były: „Kapuściński non-fiction” Domosławskiego (choć kilka minusów też by się znalazło), „W ogóle i w szczególe. Esej poufałe” Fadiman (czyli kolejna odsłona najlepszej felietonistki i eseistki w tematyce książkowej) oraz prawie autobiografia jednego z herosów Trójki, czyli „Rockmann. Czyli jak nie zostałem saksofonistą” Manna.

Rozczarowania? Na pewno trylogia Millenium („Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet”, „Dziewczyna, która igrała z ogniem”, „Zamek z piasku, który runął”) Larssona – słabe, w im dalej w las tym gorzej. O ile pierwszy tom jest w porządku to następne już nie. Im więcej czasu mija od lektury, tym coraz gorzej wspominam. Jedyny plus to fakt, że czyta się szybko owe książki. „Pod kopułą” Kinga byłoby lepsze, gdyby wyciąć środek powieści, który się wlecze i wlecze. Największy minus? Główny zły bohater jest dodatkowo kretynem. „Caine Czarny Nóż” Stovera i „Pustka: Sny” Hamiltona też trafiają na listę rozczarowań, choć nie oznacza to, że były to złe książki, ale spodziewałem się po nich więcej. „Czarny Horyzont” to niestety też rozczarowanie, możliwe, że wpływ na to ma ewolucja mojego „gustu”. Gdyby Kołodziejczak napisał tę książkę kilka lat temu, to inaczej byśmy rozmawiali. „Mgły Avalonu” Bradley – na pewno nie będzie to moja ulubiona powieść, momentami wieje nudą, za dużo wylewającego się feminizmu, a postać Gwenifer przelała czarę goryczy. „Następcy” Lernera – bo nie wnoszą nic nowego, fabuła i postacie typowe do bólu.

Rzeczy złe! „Upadli” i „Udręka” Lauren Kate – to faktycznie była udręka, na szczęście został tylko jeden tom. „Wilczy miot” Swanna i „Wilczyca i Córka Ziemi” Lœvenbrucka – zupełnie nie mam pomysłu, po co to autorzy napisali i po co to wydano. Trochę mniej złe były książki Ćwieka (Krzyż Południa. Rozdroża – główny minus za fakt oddania nam tylko połowy książki :P) oraz Kaszyńskiego (Martwe światło – pomysł ciekawy, gorzej z wykonaniem).

O zdobyczach słów kilka.

Na półki trafiły 164 książki, sprzedanych zero (nie potrafię sobie wyobrazić sytuacji, że raz postawiona książka na półce, znika z niej na zawsze). Także i tym razem trochę statystyk. W tym roku najwięcej na półki trafiło książek pisarzy z USA (35%), drugie miejsce dla Polaków (32%) a trzecie dla Anglików (13%). W pozostałych 20% znaleźć można autorów z Francji, Australii, Szwecji, Kanady, Rosji, RPA, Turcji, Japonii, Kolumbii, Włoch, Szkocji i Hiszpanii. Wśród wydawców znów przoduje Mag, 12% zakupionych książek zostało przez nich wydanych. Jednak gdyby nie Reynolds pierwsze miejsce należałoby do Prószyńskiego (9%). Na trzecim miejscu Solaris i Fabryka Słów (7%). Tuż za nimi po 6% udziału mają Albatros, Znak i Zysk. W sumie na półki trafiły książki od 29 różnych wydawców. Zdań kilka o gatunkach? 27% książek to science fiction, a 20% należy do fantasy, 9% to tak zwane pogranicze, 8% przynależy do literatury non-fiction, 7% zgarnął główny nurt.

To był w sumie dobry rok, ale mogło być lepiej.

Strona Anny Brzezińskiej

2010-10-20T01:46:00.001+02:00

Od dziś w sieci dostępna jest strona Anny Brzezińskiej. Trochę trwało do dłużej niż początkowo planowałem ale tym razem 99% rzeczy musiałem zrobić sam. Efekty poniżej oraz tutaj.

Raport z pola bitwy #4

2010-09-30T02:59:00.000+02:00

Chciałoby się za Elektrycznymi Gitarami zaśpiewać, że to jest już koniec... ale wcale jeszcze koniec nie nastąpił, a poza tym śpiewać nie będę, zupełnie się do tego nie nadaje. Ostatni etap czyli rozpakowanie, poukładanie, znalezienie miejsca na różne różności tak łatwo nie idzie. Poza tym zostało jeszcze jedno pomieszczenie, które nie znalazło się na liście. A mianowicie łazienka, która będzie musiała jeszcze poczekać. Głównie ze względu na brak funduszy na materiały i wyposażenie.

Czeka mnie:

~~zagipsowanie ścian~~
~~wyszlifowanie ścian~~
~~wycyklinowanie podłóg~~
~~polakierowanie ich~~
~~pomalowanie ścian~~
~~przygotowanie (dociąć deski, poskręcać, półki zamontować) nowego regału na książki~~
~~drobne prace jak założenie nowych kontaktów, oświetlenie~~
oraz wtarganie rzeczy i rozpakowanie się z ostatnich kartonów (w trakcie)

To już przedostatnia porcja zdjęć, jak uda mi się opanować chaos związany z tym szaleństwem szukania nowych miejsc dla rzeczy, to wrzucę jeszcze kilka nowych. A wtedy na jakiś czas "Raport z pola bitwy" uda się na urlop, ale jeszcze wróci. Przecież łazienka czeka, a jak sobie własnie przypomniałem, to i klatka schodowa została, którą trzeba odnowić.

Raport z pola bitwy #3

2010-09-24T19:54:00.000+02:00

Prace dobiegają powoli końca, choć z doświadczenia wiem, że tak zwane drobiazgi zająć potrafią też dużo czasu.

Czeka mnie:

~~zagipsowanie ścian~~
~~wyszlifowanie ścian~~
~~wycyklinowanie podłóg~~
~~polakierowanie ich~~
pomalowanie ścian (w trackie)
przygotowanie (dociąć deski, poskręcać, półki zamontować) nowego regału na książki
drobne prace jak założenie nowych kontaktów, oświetlenie
oraz wtarganie rzeczy i rozpakowanie się z ostatnich kartonów

Teraz malujemy, tzn od wczoraj. Jutro trzeba będzie kilka poprawek pewnie nanieść i wyjdziemy na prostą. Choć te drobiazgi jak już wspomniałem też zajmą sporo czasu, to jednak jesteśmy już bliżej końca niż można sobie wymarzyć.

Raport z pola bitwy #2

2010-09-13T22:31:00.000+02:00

Powoli ale prace idą do przodu, obecnie jesteśmy na etapie cyklinowania. Choć może się to wydawać zbyt małym postępem, trzeba pamiętać, że ściany (plus sufit) do jednak ogromna przestrzeń.

Czeka mnie:

~~zagipsowanie ścian~~
~~wyszlifowanie ścian~~
wycyklinowanie podłóg (w trakcie)
polakierowanie ich
pomalowanie ścian
przygotowanie (dociąć deski, poskręcać, półki zamontować) nowego regału na książki
drobne prace jak założenie nowych kontaktów, oświetlenie
oraz wtarganie rzeczy i rozpakowanie się z ostatnich kartonów

Na liście pojawiły się dwie nowe pozycje, pierwsza z nich nie pojawiła się tylko ze względu na przeoczenie, druga to pomysł, który pojawił się w poprzednim wpisie ale nie został ujęty na liście. Materiały już zakupione i wyjdzie o wiele taniej niż miałby kupić już gotowy regał na książki.

Co kryje Czarny Horyzont?

2010-09-08T00:55:00.004+02:00

Uwaga, możliwe spoilery

Są takie książki na które długo się czeka. Czeka się na nie nawet wtedy gdy brak jakichkolwiek wieści sugerujących, że może się ona ukazać. Tak było z „Czarnym Horyzontem” Tomasza Kołodziejczaka. W tym wypadku oczekiwałem nawet nie tej konkretnej pozycji, ale jakiejkolwiek powieści tego autora. Czegokolwiek nowego, a nie kolejnych opowiadań, które choć smakowite, to tylko zaostrzały apetyt na dłuższą formę. Czekać trzeba było jedenaście lat, gdy w 1999 roku ukazał się drugim tom „Dominium Solarnego” niewielu chyba przypuszczało, że przerwa ta będzie trwać tak długo.

Teraz gdy już jestem po lekturze nowej powieści Kołodziejczaka, tej ledwo 280 stronicowej książeczki w formacie fabrycznym czuje pewien niedosyt. A odczuwam go z dwóch powodów. Pierwszy już pewnie znany, mała objętość tekstu. Marzyłem o dłuższej powieści, albo choć o takiej, która mimo skromnej liczby stron będzie zawierała dużo więcej myśli ale i taki „Czarny Horyzont” nie jest. Zaś drugi powód należy już do kategorii rozczarowania. Choć powieść jest dobrze, a może nawet i bardzo dobrze napisana, Kołodziejczak na pewno nie zapomniał jak się piszę. Świat w który przyszło nam oglądać wciąż fascynuje jak w opowiadaniach, to fabularnie mamy do czynienia właśnie z rozczarowaniem. Prosta, kliszowa fabułka, gdzie dzielny młody żołnierz musi się dostać do pewnego punktu na terenie wroga, aby wykonać misję od powodzenia której zależy los jego ojczyzny. Nie tego się spodziewałem, ani tym bardziej nie tego oczekiwałem po tym autorze. Zawód, to słowo chyba najlepiej opisuje, co czułem kilka chwil po lekturze.

Jest też druga strona medalu. Jeśli zapomnieć o fabule można zastanowić się nad kilkoma pomysłami z „Czarnego Horyzontu”. W powieści nie brakuje nawiązań do najnowszej historii Polski (PRL, sytuacja „artystów” w tamtym okresie), są rozważania na temat systemów totalitarnych. Ale najważniejsza i chyba najciekawsza rzecz ukrywa się w konstrukcji świata. Polska Kołodziejczaka, opierająca się barlogom, którzy najechali na nasz świat, przypomina mi pewien znany już koncept. Najpotężniejszą bronią, którą w powieści dysponujemy jest nasz patriotyzm i wiara/religia. Ta wizja koresponduje właśnie z koncepcją Polski jako mesjasza narodów. Nie da się tego nie zauważyć, ani tym bardziej zignorować. Jednak siła, którą dysponujemy nie pochodzi tylko od nas, ale liczy się zewnętrzna pomoc, a dokładnie elfickie wsparcie. A jeśli dodamy do tego, że „imperium” które stworzyli barlogowie żywo przypomina III Rzeszę, to okaże się, że nie trudno dać się uwieść takiej interpretacji (choć istnieje możliwość, że te podobieństwo do Hitlera wypłynęło ponieważ obecnie czytam „Burzę” Macieja Parowskiego, a tam tematyka II wojny światowej sama się nasuwa).

Ostatecznie „Czarny Horyzont” oceniam jako rozczarowanie, nie jest to zła książka, ale do mych ulubionych na pewno jej nie zaliczę. Dobre czytadło, akurat do pociągu się sprawdzi.

Literackie zgadywanki – Opowieści z meekhańskiego pogranicza.Wschód-Zachód, Robert M. Wegner

2010-09-06T01:58:00.000+02:00

Gdy w czerwcu 2009 roku ukazały się Opowieści z meekhańskiego pogranicza. Północ – Południe niewiele osób wiedziało cokolwiek o autorze książki. Publikował on wcześniej opowiadania w magazynie SFFiH oraz w antologii Nowe idzie, ale nie można było powiedzieć, że jest powszechnie znany. Tym bardziej nie zakładano, że jego książka tak namiesza w polskim fantasy. Robert Wegner zaskoczył większość czytelników, zaskoczył bardzo pozytywnie. Pokazał, że także w naszym kraju może powstać dobra literatura z tego gatunku. Teraz, kiedy zbliża się termin wydania drugiego tomu, oczekiwania są ogromne. Autor znalazł się w zupełnie innej sytuacji. A poprzeczkę czytelnicy zawieszą mu bardzo wysoko.

Robert Wegner zabierze nas w drugim tomie na wschód i zachód Imperium, będziemy mogli zobaczyć kolejne rejony, poznać ich specyfikę. Różnorodność obu opisywanych krain była jedną z mocniejszych stron pierwszego tomu, dlatego liczę, że także teraz tak będzie. I nie rozchodzi mi się tutaj tylko o zróżnicowanie dwóch części, z których będzie składać się tom. Ciekawi mnie, jak wypadnie ona w porównaniu z północą i południem, czy te cztery krainy złożone razem stworzą całość mimo różnić, jakie je dzielą.

Opowieści z meekhańskiego pogranicza. Wschód – Zachód to na pewno jedna z najbardziej oczekiwanych książek w tym roku. Wielokrotnie czytałem już o śmierci klasycznego fantasy, że era tego gatunku minęła i my, czytelnicy, dostawać będziemy głównie kolejne kopie kopii. I choć trzeba przyznać, że w prozie Wegnera niczego nowego nie znajdziemy, to wykonanie sprawia, że jego opowieści przyciągają czytelników. I tego sobie też po drugim tomie życzę, tego właśnie oczekuję. Dobrze opowiedzianych historii w stylu Roberta Wegnera.

Tekst pierwotnie opublikowany na Katedrze.

Raport z pola bitwy #1

2010-09-01T21:42:00.000+02:00

Od soboty wróciłem do prac na strychu. Jeden pokój skończony rok temu to za mało. Teraz czas na resztę.

Czeka mnie:

zagipsowanie ścian
wycyklinowanie podłóg
polakierowanie ich
pomalowanie ścian
drobne prace jak założenie nowych kontaktów, oświetlenie
oraz wtarganie rzeczy i rozpakowanie się z ostatnich kartonów

Wybaczcie jakość tekstu na zdjęciach ale zrobiłem podstawowy błąd. Wykonałem je przed zmniejszeniem obrazów. Z każdym kolejnym większym postępem będę wrzucał kolejne raporty wraz ze zdjęciami. Mam w planach jeszcze zrobić sobie jeden dodatkowy regał na książki, zobaczymy jak to wyjdzie.

Card odwiedził Warszawę...

2010-09-01T19:30:00.000+02:00

Trochę ponad tydzień temu gościł w Warszawie Orson Scott Card. Pewnie część z was o tym słyszała. Po trzech dniach w stolicy przeniósł się do Cieszyna gdzie był gościem Triconu. Sam byłem tylko na spotkaniu w poniedziałek w Paradox Cafe. A poniżej kilka zdjęć ze spotkania.

Naznaczeni błękitem, cz. 1 – Ewa Białołęcka

2010-08-12T02:04:00.000+02:00

W tym roku Runa zaczęła wznawiać cykl Kroniki Drugiego Kręgu Ewy Białołęckiej, a wielu czytelników upatruje w tym szansę rychłego zakończenia historii młodych magów. Za nim jednak dowiemy się, kiedy Czas złych baśni trafi na nasze półki, warto przypomnieć sobie początki cyklu. A wszystko zaczęło się od Tkacza Iluzji, zbiorku opowiadań, który w 1997 roku objawił się czytelnikom.¹ Tkacz… to pierwowzór Naznaczonych błękitem. Pewne zawirowania związane z poprzednim wydawcą Ewy Białołęckiej, zmusiły ją do wprowadzenia zmian. Nie chcę roztrząsać tutaj kwestii czy wyszły one na dobre książce czy nie, gdyż bez nich moglibyśmy nie mieć szansy cieszyć się z nowych przygód Kamyka i spółki.

Naznaczonych… często się przedstawia jako powieściową wersję Tkacza Iluzji. Wydaje mi się, że tak potraktowana książka, może trochę tracić. Postrzeganie jej jako zbioru opowiadań też nie wydaje się być optymalnym rozwiązaniem. Teksty, choć początkowo zdają się być osobnymi bytami, później, powoli zaczynają się ze sobą łączyć. A też nie wszystkie teksty z tej wersji znajdowały się w pierwowzorze. Choćby otwierający pierwszą część Naznaczonych błękitem prolog, zatytułowany Twierdza na Kozim Wzgórzu. Wprowadza on nas w świat Lengorchii, który poznajemy, śledząc perypetie młodzieńca zwanego Białym Rogiem. Wydarzenia z prologu mają miejsce sto lat wcześniej niż te opisywane w pozostałych częściach. Choć Twierdza na Kozim Wzgórzu wydaje mi się najsłabszym ogniwem całego tomu, to nie można odmówić autorce udanej kreacji dwóch braci – starszego Białego Roga i młodszego Koziołka. W dalszej części książki poznajemy głównych bohaterów tej opowieści, Nocnego Śpiewaka i Kamyka oraz ich przyjaciół, mistrzów czy nauczycieli.

Naznaczeni błękitem to historia o relacjach między ludźmi. O tym jak trudno jest zbudować nić porozumienia, zdobyć przyjaźń, ale gdy w końcu uda się tego dokonać, to rezultaty mogą przerosnąć oczekiwania. Jest to też opowieść o przełamywaniu własnych słabości, o walce z nimi. Porusza także inne trudne tematy jak prostytucja, niepełnosprawność czy dorastanie. Akcja w książce toczy się powoli, nieśpiesznie prezentowane są nam perypetie bohaterów. Pozwala to autorce dokładnie ukazywać wydarzenia.

Jak przystało też na książkę z gatunku fantasy Ewa Białołęcka stworzyła swoją wizję magii. Magii, która za wielki talent każe sobie słono płacić, a także nie opiera się ona na formułkach, które trzeba wkuć na pamięć, bądź zapisać w księdze. Jest to system, który wymaga od adepta wiele pracy i dużej siły własnego umysłu. Innym elementem fantastycznym, który zasługuje na wyróżnienie są smoki. Choć swego czasu stały się one przykładem w krytyce złych wzorców w literaturze fantasy, to kreacja, głównie na przykładzie Pożeracza Chmur, którego dane nam było poznać najlepiej, zasługuje na dobre słowo. Nie rozchodzi się tutaj o jego wygląd zewnętrzny, którym zbytnio od smoków znanych z innych książek się nie różni, ale o charakter tej postaci. Potrafi on zaskoczyć niezwykle głupim zachowaniem, którego spodziewalibyśmy się po znudzonym kilkulatku, by zaraz zachować się niezwykle dojrzale, choćby wtedy gdy oferował pomoc Kamykowi.

Nowa okładka, nowe ilustracje, większa czcionka, ale format ten sam. Tak prezentuje się nowe wydanie. Tekst, poza drobnymi poprawkami, także jest ten sam. Pierwszy tom Kronik Drugiego Kręgu przez lata nic nie stracił ze swojej magii – magii opowieści, która na długo przykuwa do siebie. Wciąż jest to piękna i ciepła opowieść o przyjaźni, poszukiwaniu własnej drogi w życiu. Nie da się jednoznacznie określić czy Naznaczeni błękitem to fantasy młodzieżowe czy może przeznaczone dla szerszego grona odbiorców. Niektóre elementy mogą sugerować, że jest to książka dla młodszego czytelnika. Przemawiają za tym młodzi bohaterowie czy śladowe ilości przemocy, która nie jest mocno eksponowana (opisy nie są brutalne), ale gdy już się pojawia, to znajduje uzasadnienie w tekście. Jednak i starszy czytelnik znajdzie coś dla siebie w książce Ewy Białołęckiej. Niektóre rzeczy odbierze inaczej, będzie spoglądał z innej perspektywy. Wydaje mi się, że najbezpieczniej będzie użyć terminu fantasy obyczajowej. Takie połączenie wyszło autorce bardzo dobrze. Naznaczeni błękitem to pozycja obowiązkowa, warto ją poznać choćby po to, by się przekonać, czy i do nas trafią opowiadane historie.

___________________________

¹ O ile pamięć mnie nie myli, to opowiadanie „Jestem lamia” także należy do tego samego uniwersum, a pierwotnie zostało opublikowane w 1994 roku, więc wtedy po raz pierwszy wkroczyliśmy w świat Lengorchii.

Recenzja pierwotnie opublikowania na Zaginionej Bibliotece.

Upadli, Kate Lauren

2010-08-08T14:59:00.000+02:00

Jeśli komuś paranormal romance kojarzy się wyłącznie z wampirami, o co przeglądając ofertę wydawniczą nietrudno, dzięki książce Kate Lauren może zmienić zdanie. Lauren na warsztat zamiast krwiopijców wzięła anioły. I jest to jedna z niewielu rzeczy, które odróżniają jej Upadłych od innych nadprzyrodzonych romansów. Powieści amerykańskiej autorki blisko do takich tytułów jak Zmierzch Meyer, co samo w sobie będzie dla jednych stanowiło rekomendacje, a innych odstraszy, zanim nawet przeczytają pierwszą stronę.

„Upadłych” autorka zaczyna prologiem, który prawdopodobnie miał za zadanie wprowadzić w odpowiedni nastrój. To jednak się nie udało, bardziej zdradza on część tajemnicy, która winna trzymać czytelnika w napięciu i która Luce, główną bohaterkę, doprowadza do rozpaczy. Miłość, miłość nieszczęśliwa, to główny temat powieści. Choć należałoby raczej powiedzieć, że większą części książki Lauren poświęciła na przedstawianie, kolejnych nieudanych prób związania się Luce z Danielem¹⁾. Oprócz tego autorka opisuje codzienne życie uczniów poprawczaka, który jest główną areną wydarzeń z książki. Jest to smutne, szare, odcięte od świata miejsce. Stanowi ono jednak tylko dodatek, tło, podobnie jak elementy fantastyczne, które wydają się być szczególnie niedopracowane.

Największy zawód, jaki mnie spotkał podczas lektury, to sposób przedstawienia aniołów. A raczej należałoby powiedzieć, że poza doczepieniem im skrzydeł i nadaniu nienaturalnej sprawności fizycznej niczym od ludzi się nie różnią. Trudno też uwierzyć, że istoty, które na ziemi spędziły już setki czy tysiące lat, nie mają lepszego zajęcia niż chodzenie na lekcje do szkoły. Lauren anioły obdarzyła mentalnością nastolatków, w negatywnym tego słowa znaczeniu.

Dopiero pod koniec książki autorka zaczyna wplatać w całą historię nadprzyrodzone elementy. „Upadli” poza swym romansowym wątkiem, opowiadają o odwiecznej walce dobra ze złem. I oczywiście cała ta walka zagraża istnieniu Ziemi. Ten motyw może nie byłby najgorszym rozwiązaniem, gdyby wraz z obyczajowym wątkiem nie tworzył ckliwej papki, której dorosły czytelnik raczej nie strawi. Najlepszy epitet, jaki przyszedł mi do głowy, by opisać fabułę to: naiwna.

Na początku zaznaczyłem, że różnica między powieścią Meyer a Lauren, to wykorzystanie dla celów fabularnych innej istoty nadprzyrodzonej. To co jeszcze odróżnia „Upadłych” od „Zmierzchu” to inne podejście do przemocy czy używek. Luce, Daniel czy Cam pójdą na imprezę i wypiją szampana, przemoc w książce nie jest też czymś, czego postacie się brzydzą i niechętnie stosują. Może się to wydawać mało istotnym szczegółem, ale owa niechęć do tych elementów stanowi jedną z cech rozpoznawczych cyklu Meyer.

Trudno wskazać jakieś większe pozytywy powieści Kate Lauren, na pewno nie są nimi, ani kreacja bohaterów, ani dwa czy trzy udane opisy miejsc, które można odwiedzić w poprawczaku. „Upadli” to książką, w której podczas lektury starałem się doszukać czegoś dobrego. Kilku szczegółów, które można pochwalić. I zostaje na sam koniec z wrażeniem, że jedynym pozytywem recenzowanej powieści jest fakt, że zamiast wampirów mamy anioły. Nie można jednak zapominać, że odbiorcy, do których adresowana jest książka, mają zupełnie inne wymagania i pewnie będą zadowoleni z lektury. „Upadli” zdają się być właśnie „Zmierzchem” dla aniołów.

1) Daniel to intrygujący przypadek, został tak sportretowany przez autorkę, że trudno stwierdzić, czy ma on jakieś cechy poza fizycznymi.

Recenzja pierwotnie opublikowania na Katedrze.

Literackie zgadywanki – Czarny Horyzont, Tomasz Kołodziejczak

2010-08-07T10:38:00.000+02:00

Pamiętam jak kilka lat temu pożyczyłem od znajomego dwie cieniutkie książki. Były to dwa tomy „Dominium Solarnego”; kolega tak bardzo zachwalał, że się skusiłem choć nazwisko autora nic mi wtedy nie mówiło. Teraz zaś zbliża się premiera „Czarnego Horyzontu”. Nie licząc „Przygód rycerza Darlana”, jest to pierwsza od jedenastu lat książka Tomasza Kołodziejczaka. Podczas tej przerwy autor nie zamilkł zupełnie. W świat puścił sześć opowiadań, w tym dwa bardzo istotne z punktu widzenia jego najnowszej powieści. „Piękna i graf” oraz „Klucz przejścia” – to w nich narodził się świat, który będziemy mieli okazje poznać lepiej w „Czarnym Horyzoncie”.

Zwróciłem uwagę na tę akurat powieść nie tylko dlatego, że jej autorem jest Tomasz Kołodziejczak, wybrałem ją także z uwagi na to, że oba opowiadania osadzone w wykreowanym świecie prezentowały się bardzo dobrze. Od powieści oczekuję, że teraz będziemy mogli dokładniej spenetrować świat poznany już wcześniej, że oczaruje on nas jeszcze raz.

Nie jestem jednak pozbawiony pewnych wątpliwości, czy opisywana w blurbie walka normalności ze złem na tyle nie zdominuje powieści, że reszta zejdzie na dalszy plan. Nie chcę kolejnej powieści, nawet jeśli walczyć mają Polacy, w której przyjdzie nam obserwować, jak bohaterzy heroicznie próbują przywrócić stary (czyt. dobry) porządek. Takich opowieści było już wiele, niezależnie od gatunku. W tym oryginalnym świecie chciałbym także ciekawej, może nawet nowatorskiej fabuły. Aby znalazło się tam coś co mnie zaskoczy. Taki właśnie marzy mi się „Czarny Horyzont”, a jaki będzie, dowiem się już za niecałe trzy tygodnie.

Tekst pierwotnie opublikowany na Katedrze.

Literackie zgadywanki – Akacja, David Anthony Durham

2010-08-06T16:38:00.000+02:00

Długo przyszło nam czekać na „Akację” Davida Anthony’ego Durhama. Książka pojawiła się w zapowiedziach wydawnictwa Mag wraz z takimi tytułami jak „Gromowładny” Feliksa Gilmana czy „Cień w środku lata” Daniela Abrahama. Jednak coś (a pewnie słabe wyniki sprzedaży obu książek) spowodowało, że z miesiąca na miesiąc przesuwana była przybliżona data premiery.

Nie bez powodu przywołuje tutaj Gilmana i Abrahama, wszystkie znaki na ziemi i niebie wskazują, że i tym razem czeka nas podobny schemat. Z pozoru będzie się wydawać, że otrzymaliśmy od autora powieść, która wykracza poza powszechne rozumienie fantasy. Jednak gdy się bliżej przyjrzeć, okazuje się, że tak naprawdę mamy do czynienia jedynie z próbą zatuszowania schematów tego gatunku. Obie książki w moim odczuciu tylko udawały, że nie należą do klasycznego fantasy. Podobnie właśnie może być z „Akacją”, która ponoć właśnie wypacza lub wywraca klasyczne motywy. Czy jednak tak naprawdę będzie? Czy czeka nas jakieś zaskoczenie, niespodzianki w fabule czy może kreacji świata przedstawionego?

Nota zachodniego wydania raczej nikogo o tym nie przekona. Pojawia się w niej płatny zabójca, władca znanego świata, plan, który ma zniweczyć zamiary asasyna i dzieci, które będą musiały pomścić swojego ojca. Możliwe, że w powieści kryje się jakiś element, który sprawi, że będziemy mieli do czynienia z czymś więcej niż tylko dobrym czytadłem do pociągu. Jednak gdyby tak było, czy książka nie trafiłaby szybciej na półki księgarń?

Tekst pierwotnie opublikowany na Katedrze.

Książkoholizm #1

2010-05-31T17:35:00.000+02:00

Czyli majowe zakupy, podejrzane u Shadowa, wykorzystane na BC.

Przyznam się, że nie planowałem w maju większych zakupów książkowych. Miało się skończyć na trzech pierwszych pozycjach z listy poniżej, ale popełniłem błąd i wybrałem się na Warszawskie Targi (Kiermasz) Książki. Na targach wiało nudą, myślałem, że spróbują czymś się odróżnić od MTK ale tak nie było. Więc aby poprawić sobie humor, zajrzałem na Chmielą do Dedalusa. Pod koniec miesiąca przyszli do mnie też "Upadli" Kate Lauren. W ten sposób zakończyłem miesiąc na dwunastu nowych pozycjach na półkach. To dobry, przyzwoity wynik. A na czerwic już sobie nie będę obiecywał, że ograniczę zakupy. Przecież i tak wiem, że mi się nie uda.

Na półki trafiły:

• "Armagedon w retrospektywie" - Kurt Vonnegut
• "Muzeum niewinności" - Orhan Pamuk
• "O czym mówię, kiedy mówię o bieganiu" - Haruki Murakami
• "Karaibska krucjata. La Tumba de los Pirates" - Marcin Mortka
• "Karaibska krucjata. Płonący Union Jack" - Marcin Mortka
• "Rockowy Armagedon" - George R.R. Martin
• "Królowa zimy" - Joan D. Vinge
• "Świt czarnego słońca" - C. S. Friedman (widzisz ninedin? ;) )
• "Polowanie na lwa" - antologia
• "Waran" - Marina i Siergiej Diaczenko
• "Kaźń" - Marina i Siergiej Diaczenko
• "Upadli" - Kate Lauren

To miał być miesiąc bez fantastyki i nawet jeśli podświadomie wiedziałem, że kupię więcej niż trzy książki to pewnie na początku maja powiedziałbym, że raczej uzupełnię biblioteczkę o niefantastyczne pozycje. Jednak gdy spostrzegłem Friedman i antologię "Polowanie na lwa" uznałem, że dokładniej się rozejrzę w Dedalusie. Wtedy wypatrzyłem oba tomy Mortki (bo dobrze widoczny był tylko pierwszy) i Martina. Później przypomniałem sobie, że będąc w kwietniu w Składzie Tanich Książek na Koszykowej miałem kupić "Królową zimy". Na koniec dorzuciłem Diaczenków, za takie pieniądze można zaryzykować.

Zimowy monarcha, Bernard Cornwell

2010-05-30T19:23:00.000+02:00

Legenda o Królu Arturze to jeden z najpowszechniejszych mitów kultury europejskiej. Wzmianka o królu Arturze po raz pierwszy pojawiła się w dziele „Historia Brittonum”, napisanym w IX wieku naszej ery. Natomiast do tej pory historycy spierają się, czy ktoś taki w ogóle istniał. Trzeba pamiętać, że owa legenda to nie to samo co legendy arturiańskie, nie można ich utożsamiać, gdyż ta pierwsza stanowi część składową tych drugich. „Zimowy monarcha” Bernarda Cornwella to opowieść oparta na tych legendach, na o wiele bardziej obszernej historii. Trudno w jej przypadku nakreślić wyraźne granice, w których powinna zawierać się opowieści o tamtych czasach. Przecież już kilka wieków po zaczęto dopisywać do niej nowe elementy. Tak powstał Camelot, rycerze okrągłego stołu czy święty Graal.

Mogłoby się wydawać, że powieść angielskiego pisarza jest o królu Arturze, trzeba jednak zaznaczyć, że w dużej mierze nie jest tylko o nim. To opowieść o końcu pewnej epoki, zderzeniu nowego ze starym. Cornwellowska Brytania to kraj ścierających się kultur. Brytowie są podzieleni na plemiona, po śmierci króla Uthera Pendragona będą walczyć o przywództwo. Sasi, którzy szukają dla siebie miejsca, nie wydają się wystarczająco cierpliwi, by czekać na rozstrzygnięcie. Nie wolno też zapominać o wszędobylskich chrześcijanach, którzy swoje trzy grosze także będą chcieli wtrącić. W takich warunkach nietrudno o stworzenie postaci, która za ideał ma zjednoczenie Brytanii. Tego chcieliby zarówno Artur, jak i Merlin. Obaj jednak kroczą innymi ścieżkami, a efekt końcowy ich starań też miałby być różny.Cornwell skorzystał z dwóch dróg adaptując legendę. Trzyma się wielu szczegółów historycznych i równocześnie opowieść znacząco urealnia. Najpotężniejszego maga Merlina przekształca w druida, który wydaje się nie lepszy niż chrześcijański kapłan. W swoim repertuarze ma „niestworzone” historie oraz zabobony. Dla równowagi jednak obdarza druida dużym poczuciem humoru. Merlin z „Zimowego monarchy” to zupełnie inna postać niż można by się spodziewać. Nie inaczej jest z Arturem i Lancelotem, którzy daleko odbiegają od ideałów. Ważne, że przeniósł Cornwell ciężar opowieści na Derfla Cadarna, z pochodzenia saksońskiego wojownika, który jednak cały czas stoi po stronie Brytów (Derfel jest wzorowany na postaci świętego Derfela). Ten zabieg pozwala nam czasem odpocząć od głównych wydarzeń w kraju, ciągle jesteśmy jakby na uboczu. Spoglądamy na wydarzenia z pewnego dystansu.

Późniejsze książki Cornwella opowiadają o czasach lepiej udokumentowanych. To co jednak jest dużą zaletą jego pop-historycznych powieści to świetny język oraz prosta forma. Autor nie stylizuje języka, którym się posługują bohaterowie, na pasujący do opisywanych czasów. W tekście nie ma też zbędnych zdań. Każdy opis jest właściwy i na miejscu. Nie można narzekać na przebieg wydarzeń czy na bohaterów. Ciągle coś się dzieje, choć na zaskakujące zwroty akcji raczej nie ma co czekać. Tym bardziej jeśli zna się trochę legendę. Mocną stroną właśnie jest odpowiednie wymieszanie autorskich pomysłów ze znanymi już motywami.

„Zimowy monarcha” to świetny początek „Trylogii arturiańskiej” i sprawdza się jako wprowadzenie do historii. Cornwell ma swoją wizję legendy i konsekwentnie ją realizuje, a jego pomysły nie skutkują zbyt dużymi zmianami – to tylko drobne przekształcenia. Do tego jest to powieść dobrze napisana, której lektura stanowi praktycznie samą przyjemność. Sugestywny klimat przykuwa na wiele godzin do książki. To wszystko zebrane razem może nie tworzy powieści doskonałej… Ale na pewno bardzo dobrą.

Recenzja pierwotnie opublikowania na Katedrze.

Jeffrey Ford – fotorelacja

2010-04-19T17:34:00.000+02:00

Jak zapewne część z was pamięta obiecałem trochę zdjęć ze spotkania z Fordem w CSW. Zdjęcia są, nawet relacja pojawiła się na Katedrze ale tutaj zapomniałem ich wrzucić, co teraz nadrobię. Bo jak to mawiają lepiej późno niż wcale.

Niestety na marcowe spotkanie nie dotarłem, a póki co o kwietniowym nic nie słychać, a miały być co miesiąc. Strona czasopisma też coś ucichła.

Kres kończy przygodę...

2010-04-17T17:31:00.000+02:00

Niestety kończy przygodę z pisaniem, a nie „Księgę Całości”. Liczące sobie już 25 lat uniwersum Szereru, to jedno z ciekawszych miejsc stworzonych przez polskich pisarzy. Po raz pierwszy można było je zwiedzić w 1985 roku, za sprawą opowiadania „Prawo Sępów”. Od tego czsau pojawiło się siedem kolejnych książek, między innymi „Północna granica”, „Grombelardzka legenda” (zawiera w sobie „Prawo sępów”) czy „Porzucone królestwo”. My, czytelnicy, czekaliśmy na „Jeźdźców Równin”, możliwe, że ostatni tom cyklu. Teraz już się nie doczekamy. Jak można przeczytać na stronie Maga w serwisie Facebook:

Rozwijam temat Kresa. Otóż autor zrezygnował całkowicie z pisania. Uznał, że nic już więcej nie napisze. Oznajmiłto nam jako wydawcy osobiście, mimo naszych nalegań, że może jeszcze nie rezygnuj, powiedział, że jest świadom że nie ma weny twórczej i że uczciwiej będzie z jego strony jeśli przyzna przed sobą i swoimi fanami, że niestety, niejest w stanie nic nowego napisać.

Z jednej strony wiadomość dość przykra dla tych, którzy oczekiwali ostatniego tomu. Przy dobrych wiatrach mogliśmy dostać cztery nowe książki (dwie w Magu, dwie w Fabryce). Teraz jednak dobrze będzie jak ukażą się dwie (po jednej u obu wydawców). Z drugiej, trzeba jednak zrozumieć Kresa. Prawie trzydzieści lat po debiucie, 25 lat pisania o tym samym świecie, każdy miałby prawo się wypalić. Szacunek też się należy, za ogłoszenie tej decyzji. Może nieosobiście, ale i tak jest to uczciwe wyjście. Nikt już nie będzie miał wąpliwości.

Choć nie będę ukrywał, że w małym stopniu ale trochę się rozczarowałem. Nie poznam zakończenia. Nie potrafię też rozwiązać dylematu czy wolę go niepoznać, czy je otrzymać ale słabo napisane. Wielu autorów nie wie kiedy zejśc ze sceny, ostatnie ich książki, gdy forma już nie taka sama, okazują się niewypałem. Sprowadzaja się wtedy do poziomu przeciętniaków. Więc może to i lepiej? Już ostatni wydany tom „Księgi Całości” do najlepszych niemożna było zaliczyć. A zawsze można wrócić do Szereru, albo w końcu poznać lepiej „Egaheer” (drugi cykl), a na koniec zostawić sobie jego felietony.

A następca Kresa już się nam objawił, choć tylko w małym stopniu można ich twórczość porównać (jedynie klimat części opowieści).

Fantasy & Science Fiction i Jeffrey Ford

2010-02-24T17:29:00.000+01:00

Dziś trochę prywaty i reklamy, za którą nikt mi nie płaci.

Zaczniemy od reklamy czyli już jutro (25 lutego) odbędzie się spotkanie z Jeffreyem Fordem, autorem „Well-Built City Trilogy” („Fizjonomika”, „W labiryncie pamięci”, „Rubieże”). Spotkanie zorganizowane zostało z okazji premiery pierwszego numeru polskiej edycji „Fantasy & Science Fiction”. Następnego dnia Ford wraz z redakcją F&SF zagości w Krakowie. W piątek zapewne będę mógł więcej napisać o spotkaniu w CSW, będą też zdjęcia.

W tej chwili bardziej zajmuje mnie samo czasopismo. Pisałem już o nim na „pierwszym” blogu ale od tego czasu spis treści się mocno zmienił, a i nowych informacji przybyło. F&SF to kwartalnik, który będzie można, na początku, nabyć za cenę 14,99 zł. Raz do roku (możliwe, że na jesieni) pojawi się numer specjalny, ale co będzie zawierał, to się okaże.

Co w takim razie w środku? Opowiadania takich tuz jak Ursula K. Le Guin („Zbiorowe sny Frynian”), Jeffrey Ford („Nocna whiskey”) i Orson Scott Card („Medium”). Stawkę uzupełnią Terry Bisson, David Moles i Laurel Winter. Będą wywiady z Stephensonem i Fordem. Publicystyka także prezentuje się okazale. Będzie można przeczytać teksty Łukasza Orbitowskiego, Jeffa VanderMeera, Paula Di Filippo i Johna Crowleya. Oprócz tego recenzje, omówienia i artykuły.

Jak widać jest na co czekać. Nie będę ukrywał, że mam ogromne oczekiwania wobec pierwszego numeru F&SF. Poprzeczka jest bardzo wysoko zawieszona ale jestem spokojny, że redakcja da radę. To ma być nowa jakość na polskim rynku i czasopismo literackie z prawdziwego zdarzenia. Obawiam się tylko tego, że trafi one w gusta małej grupki. Jak pokazał bardzo ambitny projekt wydawnictwa MAG, chętnych na tego typu rzeczy jest niewielu. Kilka tysięcy, ale taki też cel na początek postawiłą sobie redakcja, co dobrze o niej świadczy. Możliwe, że pomoże w sukcesie pewne rozczarowanie jakie spowodowały zmiany w „Nowej Fantastyce”. Moim zdaniem, zmiany na gorsze.

Warto wspomnieć, że strona „Fantasy & Science Fiction” ma już coś do zaoferowania czytelnikom. Pomijając krótkie polecanki można zapoznać się z dwoma opowiadaniami (Matthew Hughes „Cień” i Ellen Kushner „Śmierć Kruka”), a także dwoma artykułami (Iwony Michałowskiej „Tożsamość i tradycja: światy Grega Egana” oraz „Jak to się robi w Nowym Jorku (1)” Konrada Walewskiego) i dwiema recenzjami (Michała Cetnarowskiego „Pożegnanie z bronią” i Pawła Matuszka „Intrygujący przypadek Jeffreya Thomasa”). Tylko rozmowa z Chiną Miévillem widnieje jako zajawka. Więc można skrócić sobie czas oczekiwania na pierwszy numer, który w powszechnej sprzedaży będzie od pierwszego marca.

Na koniec wspomniana prywata. Kilka dni temu wystartował na Katedrze cykl teksów podsumowujących rok 2009. Zaczęliśmy od czasopism, w tej dyskusji też i ja brałem udział. Zapraszam do czytania i komentowania (na Katedrze).

Wilczyca i Córka Ziemi, Henri Lœvenbruck

2010-02-22T01:54:00.000+01:00

Klasyczne fantasy nie wymarło. Już od jakiegoś czasu trudno było trafić w Polsce na książkę, która w dużym stopniu nawiązywałaby do klasycznej formy tego gatunku. Kiedyś popularne było twierdzenie, że autor tworzyw duchu Tolkiena, że to coś podobnego. Teraz jest zaś odwrotnie. To co Tolkienowskie jest już niemodne. Dlatego nie można się dziwić wydawnictwu, że w blurbie Wilczycy i Córki Ziemi Lœvenbrucka nie wspomniało o tym. Otrzymujemy tam jednak obietnicę powieści fantasy w klasycznym wydaniu.

Na samy początku poznajemy główną bohaterkę, młoda Aleę. Przez oczywiście zupełny przypadek, trafia ona na zmarłego druida. Zdejmuje z jego palca pierścień, który zmieni jej życie. Oczywiście, w tamtej chwili, Alea o tym nie wie. Jednak bardzo szybko się o tym dowie. Ze względu na pewne wydarzenia postanawia wyruszyć w podróż. I tutaj zaczynają się schody, dla głównej bohaterki. Trzeba przyznać, że Lœvenbruck nie tworzy oryginalnej fabuły. Nie warto oczekiwać, że będzie próbował czytelnika czymś zaskoczyć. Nie ma w powieści też nadmiernego okrucieństwa. Po lekturze powieści jasne się staje, że jedyne czego tu nie ma, to wzmiankowany przez wydawcę epicki rozmach. Oczywistym staje się też, że jest ona kierowana raczej do młodego odbiorcy. 12 czy 13 letni czytelnik nie będzie zwracał uwagi na schematyczność fabuły, a będzie śledził losy jego rówieśniczki. Kibicował czy smucił gdy Alea znajdzie się w sytuacji, która wydaje się nie do pokonania. Pewną odmianą zaś może być pojawiający się wątek wilczycy, której historię poznajemy w pierwszym tomie.

W powieści francuskiego autora znajdziemy także nawiązania do Władcy Pierścieni Tolkiena. To nie tylko wspomniany pierścień, który po części jest odpowiedzialny za zamieszanie w świecie Gaelii. Trafimy tam też na czarnych jeźdźców, ścigających główną bohaterkę. Czy nawet radę magów (druidów). To jednak nie wszystko. Lœvenbruck tworzy drużynę według znanych już reguł. Zbiera różne charaktery, tak aby możliwe były spięcia między członkami grupy. Postacie tworzone są według pewnych schematów. Posiadają wiele cech, które są przypisane do funkcji jakie pełnią. Mamy więc młodą dziewczynkę, która będzie musiała zbyt szybko dorosnąć, mądrego maga, świetnego rycerza, rubasznego krasnoluda czy piękną kobietę barda.

To co odróżnia Wilczycę i Córkę Ziemi od innych powieści to świat, który przygotował autor. Choć oczywiście klarowny jest podział na zło i dobro, a oprócz ludzi można spotkać elfy, krasnoludy i innych nieludzi, to Lœvenbruck za punkt wyjścia przyjął istniejącą w naszej rzeczywistości krainę. Już rzut oka na mapę starczy aby zrozumieć, że wzorcem jest Irlandia. W tekście natrafimy też na elementy, które potwierdzą pierwsze domysły. Pojawiający się w powieści Tuathannowie to przecież Tuatha Dé Danann - mityczne plemię zamieszkujące kiedyś Irlandię. Tak samo pomoże w tym skojarzeniu Kocioł Dagdy czy Miecz Nuada, które są przynależne, jako pewne artefakty, obu ludom, temu mitycznemu i fikcyjnemu. Lœvenbruck także w sposób bardzo oczywisty nawiązuje do naszej rzeczywistości wprowadzając na karty powieści chrześcijaństwo, które tak samo w naszej historii chce się przeciwstawić pogańskim wierzeniom.

Wilczyca i Córka Ziemi to powieść, jak już pisałem, skierowana do młodego czytelnika. Posiada ona wszystkie zalety i wady takiej książki. Starszy, bardziej oczytany odbiorca nie znajdzie w niej nic nowego. To samo można powiedzieć o jej przynależności gatunkowej. Choć sam wolałbym aby autor czasem próbował odejść o konwencji, to dla grupy docelowej nie będzie to problemem.

Łańcuszek

2010-02-15T17:25:00.000+01:00

Eruana mnie wciągnęła, to odpowiadam.

1. Książki jakich autorów kupujesz bez zastanowienia? Wymień co najmniej trzech.

Na pewno takim autorem jest Neal Stephenson, mój osobisty literacki bóg. M. John Harrison, który także trafił właśnie do panteonu literackiego, „Światło” utwierdziło mnie w przekonaniu, że ten człowiek to Artysta (przez DUŻE A) i Pisarz wyśmienity (przez DUŻE P), to numer dwa. Trzecim pisarzem będzie Haruki Murakami, nie tylko dlatego, że literatura japońska mnie niezwykle interesuje, ale za te subtelne wplątywanie fantastycznych elementów do swoich powieści.

2. Czy cierpisz na „obsesję” gromadzenia książek – tzn. kupujesz książki, chociaż wiesz, że przeczytasz je dopiero za jakiś czas, bo już na półce czekają na Ciebie inne?

Nie cierpię, znaczy tak gromadzę książki ale nie powiedziałbym, żebym cierpiał z tego powodu. Jest wręcz przeciwnie, każdy nowy nabytek niezmiernie mnie cieszy. Co najwyżej cierpi mój portfel i brak wolnego miejsca na półkach. A, że mam ogromną listę zaległości? Who cares?

3. Czy zdarza Ci się, z perspektywy czasu (np. kilku miesięcy czy nawet lat), o jakiejś książce pomyśleć inaczej niż kiedy oceniałeś ją tuż po, lub wkrótce po przeczytaniu?

Zdarza, bo jak to mawiają, tylko krowa nie zmienia poglądów. Głównie dotyczy to książek przeczytanych kilka lat temu, gusta powoli, ale się zmieniają, odkrywa się nowe lądy, i to co kiedyś uważało się za odkrywcze, nagle staje się wtórne. Poza tym każda wyśmienita pozycja powoduje, że muszę zrewidować swoją opinie o wcześniej przeczytanych. Zdarza mi się też docenić jakaś powieść, która na początku wydawała mi się nijaka, albo przeciętna.

Ale lenistwo bierze górę, więc nowych pytań nie wymyślam, ani nie wyznaczam kolejnych skazańców.

Słów kilka o ebookach

2010-02-13T19:23:00.000+01:00

Różnego rodzaju małe wywiady, czyli szybkie, krótkie pytania i takie odpowiedzi, wbrew pozorom mogą przynieść ciekawą treść. Serwis eKsiążki postanowił przepytać wydawców na temat ebooków.

W grudniu ruszył program eClicto. Na Polconie miałem okazję zapoznać się z ich czytnikiem, była to jakaś wczesna wersja. Wyglądało to całkiem zgrabnie. Nie wiem jak się ich produkt sprawuje podczas czytania, nie miałem jeszcze okazji tego sprawdzić. Nie ma co ukrywać, że do książek elektronicznych nie jestem pozytywnie nastawiony. W tym wypadku, wolę wersję papierową. Ale wracam do tematu, o wyższości tradycyjnej książki kiedyś się jeszcze rozpiszę.

To co zwróciło moją uwagę w wywiadzie z wydawnictwem MAG, to jedno zdanie wygłoszone przez Katarzynę Rodek.

Poza tym jesteśmy przeciwnikiem tańszych cen ebookow w stosunku do wydań tradycyjnych.

Przyznam się, że na początku mocno mnie to zelektryzowało. Oczywiście rozumiem powody, przynajmniej część, ale wydaje mi się, że to prosta droga do przeniesienia złych nawyków z tradycyjnego rynku. Obecnie wygląda to tak: wydawca -> dystrybutor -> sprzedawca. Jak wiadomo, około 50% ceny okładkowej wraca do wydawcy, resztą dzielą się pozostali. Sieć pozwala pominąć dystrybutora, trudno mi powiedzieć ile procent bierze, załóżmy, że od 10-20%. Oczywiście odchodzą koszty druku (wszystko co związane z wydrukowaniem książki się wiąże) czyli około 10-15% procent*. Prosta matematyka, ebook może być tańszy od 20% do 35%. Oczywiście to tylko takie moje wyliczenia, ale wydają mi się realne.

Co innego, że według mnie MAG robi błąd, próbując przenieść prawa rządzące rynkiem tradycyjnym do sieci. Łatwo zrozumieć chęć osiągnięcia większych zysków, ale może to doprowadzić do stworzenia równie chorego systemu. Znając życie, z czasem powstanie więcej takich projektów jak eClicto, będzie więcej czytników i miejsce gdzie będzie można je kupić. Już teraz mamy Onyxa Boox 60, Kindle, Endles Ideas Bebook, iRex, Bookeen Cybook Opus, Cool-ER . Apple chce też wejść na ten rynek z swoim iPadem, ale to nie jest e-czytnik. Prędzej czy później, ktoś wpadnie na pomysł, że trzeba tutaj pomóc wydawcom dotrzeć do jak największej grupy sprzedawców, czyli wrócimy do schematu wydawca -> dystrybutor -> sprzedawca. O ile jeszcze ma to sens w realu, to w sieci nie bardzo. Dlatego zamiast próbować przenieść zasady działania rynku do sieci, może lepiej pomyśleć jak to od nowa ułożyć? Taką szanse dają właśnie książki elektroniczne.

Nie rozumiem też pewnej obawy przed ebookami. Ich nie trzeba drukować, więc nie ma powodu do obaw, że źle oszacowało się nakład. Książka jest cały czas dostępna, jest dostępna także od razu, nie trzeba się martwić o to czy wszystkie Empiki mają już ją w swojej ofercie. W obecnej sytuacji, to szansa na dodatkową sprzedaż, bez większego ryzyka wpadki finansowej. To szansa wyrobienia sobie marki w sieci i przyzwyczajenia klientów do tego, że i w takie formie są nasze książki. Teraz jest to margines, bez większego znaczenia ale wydaje mi się, że w lepszej sytuacji będzie ten, kto siedzi w tym od samego początku.

* Takie dane podaje AM na forum Maga.

na początek

2010-02-13T17:20:00.000+01:00

Mógłbym napisać, że to reaktywacja.

Pod koniec zeszłego roku wpadł mi do głowy pomysł na nowego bloga. Nie udało się, nie potrafię jednak pisać krótkich notek o książkach. To nie dla mnie, te 200 słów to za mało. Zostawiam takie teksty redakcji Nowej Fantastyki, choć oni nazywają to recenzjami. Naprawdę nie wiem dlaczego.

Pewnie znów będzie głównie o literaturze, ale mam nadzieje, że tym razem uda mi się pisać o niej trochę inaczej. Nie będzie bardziej subiektywnie, ale bardziej osobiście. Garść naiwnych przemyśleń przeplecionych z różnymi spostrzeżeniami na temat książek. Będzie też o innych sprawach, pewnie czasem coś o polityce. Choć trzymam się na uboczu, staram się unikać wszelkich informacji, to nie zawsze się da. A że z biegiem lat nasi politycy, wydaja się uwsteczniać, to człowieka może czasem szlag trafić.

A jak to będzie naprawdę wyjdzie w praniu.

PS. Dlaczego nazwałem bloga Bistro Californium? Z sentymentu dla tego, czym było to miejsce w świecie "Viriconium" M. Johna Harrisona.

Mars, Rafał Kosik

2010-02-13T00:33:00.000+01:00

W zeszłym roku wznowiono Marsa, debiutancką powieść Rafała Kosika. Jeśli ktoś nie miał okazji zapoznać się z nią wcześniej, to teraz, tak jak ja, może nadrobić zaległości. Jak już sam tytuł książki sugeruje, czeka nas wyprawa na Czerwoną Planetę, temat, wydawałoby się, wyeksploatowany. Czy Rafał Kosik może czymś zaskoczyć?

Na samym początku warto zaznaczyć, że Mars jawi się trochę jako powieść retro SF, inspiracja klasyką gatunku jest szczególnie widoczna w pierwszej części, w drugiej historia wydaje się wyraźnie skręcać w kierunku cyberpunka. Myliłby się jednak ten, kto w tej chwili uzna, że mamy do czynienia z dziwną hybrydą i takie połączenie może okazać się niestrawne. Nic z tych rzeczy. Chociaż można zwrócić uwagę na słabe połączenie, jak na powieść, obu części książki.

Różnią się wieloma elementami, bohaterami, zmienioną w pewnym stopniu scenografią czy sposobem prowadzenia akcji. Tych cech łączących jest znacznie mniej, choć najważniejsze pozostają, oczywiście zostajemy na Marsie, a główny bohater drugiej części pojawił się także w pierwszej.

Powieść Kosika zaczyna się też w klasyczny sposób, pomijając prolog, mówiący o przygotowaniach do zasiedlenia Czerwonej Planety, mamy do czynienia z bohaterem, który dopiero co przybywa na planetę. Ów młody wiekiem i stażem imigrant, próbując ułożyć sobie życie na Marsie, wplątuje się w poważniejszą sprawę. Autor pokazuje całą historię z perspektywy różnych postaci, nie ogranicza się tylko do jednej. Widać, że Rafał Kosik nie tylko chciał opowiedzieć pewną historię i wybrał sobie do tego jako tło Czerwoną Planetę. Zajął się także scenografią, pilnując, by świat przedstawiony wydawał się rzeczywisty. Sprawnie poprowadzona intryga czy dbałość o detale to mocna strona tej części. Rozważania na temat sytuacji politycznej Marsa są dodatkowym smaczkiem. Mieszanka polityki z opisem kolonizacji przypomina trochę „Czerwonego Marsa” Kima S. Robinsona. Choć w polskiej powieści natężenie występowania teorii naukowych nie jest tak duże.

Wraz z finałem pierwszej historii kończy się pewien etap. Później zmienia się kompletnie wszystko, od bohaterów, przez fabułę, po planetę. Niestety, wiele rzeczy nie jest wyjaśnionych. Mars, który był zacofanym miejscem, w ciągu kilkudziesięciu lat przeistacza się do niepoznania. Owo przejście od klasycznej powieści SF do cyberpunka, odbija się jakościowo na książce. Bo jak wyjaśnić taki skok technologiczny? Czy to tylko efekt innej polityki wobec planety? Można by zaryzykować twierdzenie, że wcześniejsze wydarzenia były czymś na wzór przygotowania gruntu pod finał, który miał się rozegrać kilkadziesiąt lat później. Słabe połączenie fabularne jednak nie przemawia za takim rozwiązaniem. Warto jednak zaznaczyć, że druga część nie odbiega znacznie poziomem od pierwszej. Sama wizja Marsa, gdzie życie w dużej mierze przenosi się do wirtualnej rzeczywistości, wydaje się to być początkiem postludzkiej cywilizacji, wypada przekonująco. Gorzej już ma się sama fabuła, która nie jest równie ciekawie przedstawiona, momentami przypomina znany schemat, gdzie bohater odkrywa pewną tajemnicę, a nieznane siły starają mu jak najbardziej utrudnić życie, aby nie odkrył zbyt wiele

Taka jest właśnie debiutancka powieść Rafała Kosika. Dobry początek, zapowiadający naprawdę bardzo dobrą powieść, przeistacza się w historię, która pozostawia po sobie wiele pytań bez odpowiedzi. Trzeba jednak przyznać, że mimo pewnych wad Mars to dobra książka, nawiązująca do klasyki SF. Może gdyby została napisana lat temu trzydzieści, teraz byśmy traktowali ją trochę inaczej. Gdy na Zachodzie opowiadano takie właśnie historie w bardzo podobny sposób, u nas, ze względu na sytuacje polityczną, trzeba było uciekać się do aluzji czy „babrania się” w drugim dnie. A Rafał Kosik napisał w XXI wieku powieść, która wydaje się żywcem wyjęta z lat 70 czy 80 XX wieku

Zapowiedzi na luty 2010

2010-02-08T22:41:00.000+01:00

A o to zapowiedzi na luty:

Światło - M. John Harrison (MAG)
Światłu poświęciłem już literacką zgadywankę. Nie ma co ukrywać, że jest to dla mnie książka z kategorii „must have & must read”. Po tak fantastycznej książce jak Viriconium, nie można wobec tego autora przejść obojętnie. Harrison jest kandydatem na drugiego literackiego boga, Stephenson przestanie w końcu być sam w tym panteonie.

Niebieski księżyc - Connie Willis (Solaris)
Tak wiele opowiadań Connie Willis otrzymało wyróżnienia, że ciężko było zmieścić je w jednym tomie. Dlatego w lutym kolejna porcja. Choć jeszcze nie zapoznałem się ze wszystkimi tekstami ze Śmierci na Nilu, to wiem już, że nie odpuszczę sobie drugiego zbiorku. Jeśli dodać do tego świetne okładki obu tomów, to tym bardziej chce się je mieć na własność.

Teranezja – Greg Egan (Solaris)
Zbieram książki Egana, ale nie mogę jakimś cudem do nich usiąść. Wiem, że chcę je przeczytać, ale zawsze jest coś pilniejszego. Z wydanych w naszym kraju brakuje mi już tyko jednej, plus oczywiście nie wydanej jeszcze Teranezji. A co mnie tak ciągnie do tego autora? Hard SF, choć gdzieś z boczku kiełkuje obawa, że nie podołam, bo Egan ponoć łatwym autorem nie jest. Możliwe, że to trochę odciąga mnie od jego książek. Trzeba jednak zamienić tę obawę na wyzwanie i wtedy wszystko może się zmienić.

Niebezpieczne wizje – antologia (Solaris)
To rzecz do nadrobienia, zwana już legendarną antologią i choć pewnie z perspektywy czasu nie będzie budziła takich emocji jak kiedyś, to wydaje mi się, że warto sprawdzić czym się tak zachwycano. W antologii miały się pojawić teksty, które normalnie nie zostałyby opublikowane. To ponoć początek Nowej Fali, a Harlan Ellison, jej redaktor, nazwał ją: „największą antologią literatury spekulatywnej, jaką opublikowano. (...) Jej celem było wywołanie wstrząsu. Powstała z potrzeby przedstawienia nowych horyzontów, nowych form, nowych stylów, nowych wyzwań literatury naszych czasów.”

Wielka Księga opowieści o Czarodziejach, tom 1 – antologia (Fabryka Słów)
Fabryka, jak widać, kontynuuje wydawanie antologii z serii The Mammoth Book of… W styczniu był horror (dwa tomy), luty przyniesie nam pierwszy tom opowiadań o czarodziejach. Po pewnym rozczarowaniu Resnikiem, którego cykl Starship okazał się być kierowany do młodszego czytelnika, z zagranicznej fantastyki wydawanej przez FS zostały mi na tę chwilę antologie. Krótka forma to zawsze pewna szansa na ciekawą, chociaż chwilową, podróż, a gdy mamy zbiór takich tekstów, szans jest więcej. A może któryś z autorów w przewrotny i zarazem ciekawy sposób przerobił główny motyw?

Mówca umarłych – Orson Scott Card (Prószyński)
Na pewno najlepsza książka z cyklu o Enderze, możliwe, że najlepsza książka Carda. Kiedyś zaczytywałem się powieściami tego autora, ponieważ były krótkie i było ich dużo. A dodatkowo wtedy satysfakcjonowały mnie. Może poza Alvinem, do którego nie mogę się przekonać po dzisiejszy dzień. A Mówca umarłych to piękna książka. Coś, co warto przeczytać i poznać, choć gdzieś istnieje ryzyko, że po latach okaże się już nie taka idealna.

Oprócz tych książek zastanawiam się także nad trzema innymi. A że nie jestem zdecydowany, to nie uwzględniam ich w spisie, ani nie poświęcę więcej uwagi w tym tekście. Będę bacznie śledził opinie o: Lunatycznej krainie Mia Couto, Kocie alchemika Waltera Moersa i książce Iaina Pearsa Którędy droga?.

Fantastyka 2009 - podsumowanie roku

2010-02-07T16:54:00.000+01:00

Nagrody Fantastyczne: polskie i zagraniczne

Zacznę od nagród. Cały rok o nich nie pisałem właśnie ze względu na to, że chciałem włączyć je do podsumowania. Choć nagradzane są utwory za rok 2008, to emocje budziły w 2009 (a budziły, budziły!).

Zajdel
Powieść: Kameleon – Rafał Kosik | Opowiadanie: Światy Dantego – Anna Kańtoch

Żuławski:
Nagroda główna: Kameleon – Rafał Kosik | Złote wyróżnienie: Zadra, tom 1 – Krzysztof Piskorski | Srebrne wyróżnienie: Na ziemi niczyjej – Anna Brzezińska | Opowiadanie: nie przyznano nagrody

Sfinks:
Książka roku: Droga – Cormac McCarthy | Polska powieść roku: Kameleon – Rafał Kosik | Zagraniczna powieść roku: Ślepowidzenie – Peter Watts | Polskie opowiadanie roku: Beznogi tancerz – Maja Lidia Kossakowska | Zagraniczne opowiadanie roku: Ostatni Don Kichote -Marina i Siergiej Diaczenko

Tak jak przed rokiem Dukaj był prawie wszędzie, tak w tym Kosik z Kameleonem. Przy okazji Żuławskiego zaczęła się dyskusja czy to dobrze, że Zajdel i Żuławski się pokryły. Choć oberwało się trochę przy okazji Kemeleonowi, to krytykom nie podobały się bardziej szkice (bo nie były to uzasadnienia) wyjaśnień, które albo zawierały błędne informacje, albo były zbyt ogólnikowe (zbyt proste), od literaturoznawców wymaga się przecież więcej. Zajdel, jak to Zajdel, kręcono nosem na zbytnią plebiscytowość tej nagrody. Większe emocje wzbudziła jednak nominacja dla Domu na wyrębach Stefana Dardy, który wyskoczył niczym królik z kapelusza. Najwięcej kontrowersji było przy okazji ogłoszenia laureatów Sfinksa, a konkretnie chodzi o nagrodę dla opowiadania Beznogi Tancerz Kossakowskiej, które to po raz pierwszy ukazało się w 2000 roku (a regulamin mówi jasno, że tylko pierwsze wydanie – czyli wznowienia się nie liczą).

Przy zagranicznych nagrodach tylko krótki komentarz, nie śledziłem opinii, ale oczywista oczywistość, nikt nie powtórzył wyniku Chabona z poprzedniego roku. Podaję tylko zwycięskie powieści, pozostałych laureatów można sobie wyguglać.

Nebula: Powers – Ursula K. Le Guin

Hugo: Księga cmentarna – Neil Gaiman

World Fantasy Award: The Shadow Year – Jeffrey Ford i Tender Morsels – Margo Lanagan

The Arthur C. Clarke Award: Song of Time – Ian R. MacLeod

Nagroda Locusa: Powieść SF: Peanatema – Neal Stephenson | Powieść fantasy: Lawinia – Ursula K. Le Guin | Powieść młodzieżowa: Księga cmentarna – Neil Gaiman | Debiut powieściowy: Singularity's Ring – Paul Melko

Nagroda Campbella: Little Brother – Cory Doctorow i Song of Time – Ian R. MacLeod

Pogrubiłem książki dostępne już w Polsce. Na koniec wyniki plebiscytów w trzech portalach:

Plebiscyt Katedry: Zagraniczna: Ślepowidzenie – Peter Watts | Polska: Kameleon – Rafał Kosik

Plebiscyt Esensji: Ręka mistrza – Stephen King

SF Site: Peanatema – Neal Stephenson

Wydawnictwa

Rok 2009 nie przyniósł zbyt wielu zmian na rynku wydawniczym. Pewne trendy się powtórzyły. Fabryka Słów staje się faktycznie największym graczem (89 książek wydanych – wliczając w to wznowienia). Na drugim miejscu Prószyński (41 książek), a na trzecim Mag (40). Blisko tej trójki jest Amber z 38. pozycjami na koncie. Poza tym pojawiło się (a przynajmniej zaczęło wydawać) nowe wydawnictwo – Grasshopper. Na szersze wody wypłynął Powergraph: trzy nagrody dla Kameleona Kosika, ukazało się sześć książek. Runa prowadziła dalsze działa w kwestii zmiany wizerunku (książek głównie). Skurczył się nam za to Solaris, który najwyraźniej ma zadziwiającą ochotę na zmarginalizowanie się. Były także widoczne pierwsze zapowiedzi przeprofilowania się Maga, który idzie bardziej zdecydowanie w stronę literatury pulpowej, w 2010 roku ma być to jeszcze bardziej widoczne. Martwić może los ISY, zwolniono Grzegorza Szulca, a ukazały się tylko dwie książki (w tym jedna to Stephenson w miękkiej oprawie).

Poza tym wydawcy odważniej wkroczyli do sieci, ale pochwały należą się tylko Runie i Fabryce Słów, reszta jeszcze trochę lekceważy Internet.

Prasa fantastyczna

Natomiast na rynku prasy fantastycznej działo się w ubiegłym roku trochę więcej, niż u samych wydawców. Fabryka Słów kupiła od Roberta J. Szmidta czasopismo Science Fiction Fantasy i Horror. Mimo początkowych obaw trzeba przyznać, że SFFiH zyskało na tym i to nie tylko dzięki w końcu przyjemnemu dla oka layoutowi, ale także dzięki nowym publicystom (choćby Grzędowicz czy Pilipiuk), a samo pismo zaczęło powoli ewoluować. Pojawiły się recenzje książek, nie tylko wydawanych przez Fabrykę Słów, ale także filmów czy gier. Jak to się skończy, okaże się w 2010 roku. W listopadzie za to pojawiło się na rynku Lśnienie, czyli nowy magazyn grozy. Po dwóch numerach, w których było kilka pozytywów, ale i wpadek, mogę powiedzieć, że plasuje się ono między pół-profesjonalnym Grabażem (e-zin) a profesjonalnymi czasopismami (Nowa Fantastyka, SFFiH). W Lśnieniu przeważa publicystyka, opowiadań jest niewiele. Pod koniec listopada dowiedzieliśmy się, że Paweł Matuszek odchodzi z Nowej Fantastyki, nie godząc się na zmiany (efekty tych zmian można już oglądać, ale pojawiły się one w numerze styczniowym, toteż będzie o tym za rok). Nowego naczelnego jeszcze nie powołano, za to Adrian Markowski otrzymał funkcję wydawcy, a zastępcą naczelnego został Kamil Śmiałkowski, który może za kilka numerów awansować. Matuszek zapowiedział za to, że w 2010 roku ruszy nowe czasopismo. Będzie to polska edycja Fantasy & Science Fiction. Pomagać byłemu naczelnemu NF będą Konrad Walewski i Michał Cetnarowski, a wydawniczo wspierać zamierza ich Powergraph.

Literatura polska

Kolejny rok już za nami. Gdy spoglądam na przygotowaną listę ciekawych książek wydanych w 2009 roku, odnoszę wrażenie, że wcale nie był taki udany dla rodzimej fantastyki. Choć Dukaj Wrońcem mnie nie zawiódł, to nie wydaje mi się, aby to była pozycja tak ważna dla fantastyki, jak Lód w 2007 roku. Z przeczytanych książek wyróżniłbym Święty Wrocław Orbitowskiego, który ma świetny klimat, szczególnie w warstwie obyczajowej powieści, a utrzymujące się niby w tle fantastyczne rekwizyty w dobry sposób uzupełniają powieść, szkoda tylko zakończenia, gdzie proporcje zostają odwrócone, co niekorzystnie wpływa na cały utwór. Bardzo dobre wrażenie zrobił na mnie Trzeci Świat Guzka, to jednocześnie próba przełamania konwencji i czerpania z niej. Otrzymaliśmy od autora reportaż z typowej krainy fantasy. Pomysł i wykonanie, tutaj należą się ogromne brawa. Głową w mur i Dziki Mesjasz Rafała W. Orkana to dwa pierwsze tomy Paramythji Vakkerby, które możemy traktować jako naszą wersję ostatnich trendów w zachodniej fantastyce, takie polskie New Weird. Do tego bardzo dobrze napisane. Podobnie rzecz się ma z Przedksiężycowymi Anny Kańtoch, choć ta powieść wydaje się lżejsza, nie tak mroczna jak u Orkana. Zaskoczył mnie zupełnie Robert Wegner. Sądziłem, że czasy klasycznego fantasy napisanego przez Polaka minęły, a przynajmniej dobrze napisanej fantasy, a tu okazało się, że takie właśnie są Opowieści z meekhańskiego pogranicza. Labirynty Michała Cetnarowskiego to literacki miszmasz, mocno zróżnicowany zbiór opowiadań. Swoje krótkie formy Cetnarowski osadza w klimacie klasycznego fantasy, postapokaliptystycznym czy Dickowskim. Owa różnorodność to jedna z większych zalet zbiorku. Labirynty to jednak także opowiadania, które najlepiej smakują podczas uważnej, wolnej lektury. Warto się nad nimi zatrzymać, gdyż pospieszne czytanie bardzo je spłyca. Na koniec wracamy do horroru, a mowa o Zaksięgowanych Jakuba Małeckiego. Znów mamy do czynienia ze zbiorkiem opowiadań. Pisarz gra ma emocjach i emocjami, to horror opowiadający o dniu codziennym. Jednak żadna z tych książek nie jest wybitną pozycją, ale kilka z nich ociera o się miano bardzo dobrej literatury. Mamy kilku młodych pisarzy, którzy mają coś do opowiedzenia i potrafią to zrobić na różne sposoby.

Oprócz wymienionych wypada dodać, że w tym roku ukazały się też nowe książki trzech autorów, które rozbudziły pewne emocje. Pierwsza z nich to Żmija Sapkowskiego, druga Letni Deszcz. Sztylet Brzezińskiej (ostatni, czwarty tom sagi o zbóju Twardokęsku) oraz tom trzeci Pana Lodowego Ogrodu Grzędowicza. Przeczytać pewnie przeczytam, ale to w 2010 roku, poza tym mam przeczucie, że jedynie Brzezińska ma szansę namieszać w zestawieniu.

Są jeszcze książki, które ani nie budzą już takiego zainteresowania, ani nie wydają się być pozycjami, które mogłyby okazać się wybitnymi. Na moją listę lektur trafiły więc: 4 pory mroku Palińskiego, Nekrofikcje Ciećwierza, Noc szarańczy Olejniczaka, Kłopoty w Hamdirholm Świdziniewskiego, Martwe Światło Kaszyńskiego, Drzwi do piekła Kochańskiego i może Zimne wybrzeża Twardocha.

Co ciekawe, udało się w tym roku uniknąć wielce rozczarowujących książek polskich autorów, jest to zapewne efekt stosowania przeze mnie staranniejszej selekcji lektur.

Andrzej Zimniak pisał w grudniu o powrocie polskiej SF, jak się jednak okazało, w tym roku nie pojawiła się chyba ani jedna powieść, która spełniałaby kryteria przynależności do tego gatunku. Można natomiast zauważyć, że w 2009 roku zaatakował nas polski horror. Naliczyłem przynajmniej 10 książek (powieści, zbiorów opowiadań i antologii). Na Polconie Łukasz Orbitowski z Michałem Cetnarowskim rozmawiali właśnie o tym gatunku, pisanym przez Polaków. Padło tam stwierdzenie, że względem Zachodu nasz horror znajduje się w przedszkolu. Teraz można dodać, że mamy dość liczne grono autorów w tym przedszkolu, zostaje czekać na to, kto pierwszy uda się do podstawówki.

Literatura zagraniczna

W zagranicznej fantastyce wątpliwości nie mam. Bywało różnie, ale przynajmniej trzy książki zasługują na wyróżnienie. Peanatema Neala Stephensona, świetna książka, w której autor odświeżył wzorzec klasycznej powieści SF. Ma ona w sobie wszystko to, co najlepsze w twórczości Stephensona. Osobiście jednak za najlepszą pozycję wydaną w 2009 roku uważam Viriconium M. Johna Harrisona, pełne fantasmagorycznych wizji mieszających się z rzeczywistością. Ten zbiór mikropowieści i opowiadań to idealny przykład na to, jak na przestrzeni lat zmieniała się fantastyka. Jeśli w ogóle gorszą pozycją, to w bardzo niewielkim stopniu, był Związek Żydowskich Policjantów Michaela Chabona, książka trudna do zaklasyfikowania, bo łączy w sobie kryminał, historię alternatywną czy powieść o Żydach. Najważniejsze jednak, że świetnie napisania i wciągająca.

Oprócz nich jest jeszcze spora lista potencjalnie ciekawych, z których część okazać się może równie wartościowa, jak trzy wymienione. Na pewno muszę nadrobić zaległości z Solarisu. Szczególnie interesuje mnie zeszłoroczna antologia Kroki w nieznane, zbiór opowiadań Śmierć na Nilu Connie Willis – tylu nagrodzonych opowiadań chyba nie ma w innym zbiorze. Mam też nadzieję na dobre SF w przypadku Radia Darwina Grega Egana, interesująco zapowiada się także Indygo Grahama Joyce’a. Warto też zwrócić uwagę na Lawinię Ursuli K. Le Guin. Zostały mi również trzy książki z Uczty Wyobraźni: Listy z Hadesu. Punktown Jeffreya Thomasa oraz dwa tomy Opowieści sieroty Catherynne M. Valente. Ciekaw też jestem, co przyniosą antologie Czarnoksiężnicy i Antologia Nowej SF.

Poziom niżej od Harrisona czy Chabona znalazł się za to Charles Stross z Accelerando. Za mało fabuły, jak na taką ilość idei. Małym odkryciem był Matthew Stover z cyklem Akty Caine’a. Jeśli ktoś nie może doczekać się trzeciego tomu Niecnych Dżentelmenów Scotta Lyncha (pisz Scott, do cholery, pisz!), Stover jest idealnym wypełnieniem (a może nawet momentami jest lepszy niż Lynch) czasu oczekiwania.

Co do wtop roku 2009, to na pewno zaliczyć do nich trzeba Ricka Riordana z Percy Jacksonem oraz Alana Campbella, którego Żelazny anioł okazał się okropną męczarnią. Nieco lepszy był Gromowładny Felixa Gilmana czy Cień w środku lata Daniela Abrahama. Choć nie są to powieści złe, to dobrymi ich także nie mogę nazwać. Takie przeciętne książki, których lektura nie jest co prawda stratą czasu, ale wiele ciekawego nie wnosi.

Jaki to w był w takim razie rok 2009? Przeciętny, znów pocieszenia trzeba było szukać w zagranicznej fantastyce. Krajowa może nie rozczarowuje, ale także nie czaruje. Nawet Dukaj z Wrońcem nie wzbił się na najwyższy pułap. W końcu można przestać dzielić lata, na te gdy Dukaj coś wydał i gdy milczał.

Literackie zgadywanki – Światło, M. John Harrison

2010-02-06T15:34:00.000+01:00

M. John Harrison dał się poznać polskim czytelnikom w zeszłym roku. Ukazało się wtedy Viriconium, książka, w skład której wchodziły mikropowieści i opowiadania osadzone w tym samym, wykreowanym przez autora uniwersum. Mogliśmy wtedy obserwować, jak na przestrzeni lat ewoluowała wizja Harrisona – od klasycznej opowieści osadzonej w posttechnologicznym świecie, do wizji, w której pełno było fantasmagorycznych zdarzeń.

Tym razem nakładem wydawnictwa Mag ukaże się Światło. Trudno mi wyrokować, jak zmieniła się twórczość Harrisona, w którą stronę mogła skręcić. Oprócz tego, że tym razem otrzymamy powieść SF.

Blurb zapowiada trzy wątki, które będą się ze sobą przeplatać – jeden z nich będzie osadzony w naszych czasach, a pozostałe dwa, datowane będą na rok 2400. Będą tajemnicze przedmioty i będzie związana z nimi tajemnica, będzie także fizyka kwantowa. W jakim natężeniu te wszystkie elementy się pojawią, dowiedzieć się będzie można dopiero z samej powieści. Z pozoru może nie wyglądać to zachęcająco i jestem pewny, że nie będzie to prosta literatura. Autor wysoko zawiesi poprzeczkę czytelnikom, ale wynagrodzi to pięknym językiem, jakim będzie opowiedziana cała historia.

Po Viriconium trudno mi przejść obojętnie wobec twórczości tego autora, wydaje mi się też, że czytelnikom, którym owe historie nie przypadły do gustu, Światło raczej także się nie spodoba. Przynajmniej tak mogę wnioskować z recenzji, które ukazały się na zachodzie. Z kolei osoby, które lubią wyzwania i spróbują się z prozą Harrisona zmierzyć, raczej nie powinny się zawieść.

Dziki Mesjasz, Rafał W. Orkan

2010-02-05T13:39:00.000+01:00

W lutym zeszłego roku, nakładem Fabryki Słów, ukazała się pierwsza książka Rafała W. Orkana. To właśnie za sprawą Głową w mur autor zyskał sobie opinię jednego z ciekawszych debiutantów i obiecującego autora. Orkan zaskoczył swoją pierwszą książką. Zaskoczył językiem, narracją i wizją swojego świata, i chociaż widoczne były szwy pomiędzy poszczególnymi opowiadaniami, wzbudził jednak nadzieję, że i u nas ktoś chce pisać trochę inne książki. Dlatego też z ciekawością sięgnąłem po Dzikiego Mesjasza, czyli drugi tom cyklu Paramythja Vakkerby.

W przeciwieństwie do tomu pierwszego, tym razem mamy już z klasyczną powieść. Głową w mur możemy traktować jako wprowadzenie w realia wykreowanego świata i samej historii, którą chce nam opowiedzieć autor. Taki trochę szkic. Część wad pierwszej książki wynikała właśnie z tego, że choć opowiadała jedną historię, widoczne było to, że teksty powstały w różnym okresie i istniały także jako osobne byty. Dziki Mesjasz jest już pozbawiony tej bolączki.

Warto jeszcze zaznaczyć, że w swojej najnowszej powieści Orkan postanowił skorzystać z sposobu prowadzenia akcji, znanego już z opowiadania Miód z moich żył. Pozwala różnym bohaterom, nie zawsze tym najważniejszym, prowadzić nas przez historię. Dzięki temu nie jesteśmy zmuszeni do śledzenia wydarzeń tylko z perspektywy Byhtry czy Gebneha, ale poznajemy też nowych bohaterów. W tym miejscu należy pochwalić Orkana, gdyż każda wprowadzona postać ma jakiś cel, nie zapomina o nim, nawet jeśli rola, jaką ma do odegrania, okaże się marginalna. Taki drobiazg, ale niezwykle cieszy.

Dziki Mesjasz, jak na drugi tom cyklu przystało, opowiada dalsze losy bohaterów oraz sytuacji z Vakkerby. Akcja nie zaczyna się dokładnie w tym samym miejscu, co skończyła w Sercu Maszynowego Boga, ale przerwa czasowa nie jest zbyt duża i wróciliśmy do tego świata w najlepszym z możliwych momentów, gdyż napięta sytuacja w mieście grozi w każdej chwili wybuchem rewolucji. Tak też się w końcu dzieje. Rewolucja wzniecona przez szalonego proroka to rewolucja brutalna. Orkan nie lukruje wydarzeń, pokazuje je z należnym im okrucieństwem. Oprócz tego autor dalej snuje opowieść, którą rozpoczął w pierwszym tomie. Bo to nie rewolucja jest najważniejsza, są inne sprawy, które mogą zadecydować o losach tego miasta. Chociaż nie spodziewałem się, że Dziki Mesjasz przyniesie informacje, które mogłyby zaskoczyć czytelnika, okazało się, że byłem w błędzie. Orkan chował jeszcze kilka asów w rękawie. Nie były to asy zupełnie oderwane od klimatu książki, ponieważ bardzo dobrze wpisują się w całą tę historię. Powieść nie jest także pozbawiona pewnych nawiązań do kultury, choć są one dość oczywiste, to świetnie zostały wkomponowane w cały tekst. Wspomnijmy chociażby scenę, w której Nene odwiedza swoją babcię; całość od razu kojarzy się z Czerwonym Kapturkiem.

Jak już pisałem, Dziki Mesjasz jest pozbawiony części wad, które posiadał pierwszy tom, a to dzięki temu, że autor zdradza nowe szczegóły na temat miasta, staje się ono bardziej realne, a część wątpliwości na temat jego funkcjonowania może zostać rozwiana. Nie dowiemy się jednak wszystkiego, a część domysłów, które pojawiły się po lekturze pierwszego tomu, drugi przekreśla. Ostały się jednak pewne wady, choć ocena tych elementów zależy głównie od preferencji czytelnika. Jedną z takich rzeczy jest powtarzane nazbyt często przez Byhtre: „niech mnie utopią w Mrocznicy”. Wydaje mi się, że jednak wciąż zbyt często to powraca. Tak samo nasz uciszyciel, mimo pewny problemów zdrowotnych, jest w stanie osiągnąć bardzo wiele, czasem wydawało się aż za dużo. Można jednak odnieść wrażenie, że niebezpiecznie zbliża się do momentu, w którym skończy mu się szczęście.

Dziki Mesjasz potwierdza, że Rafał W. Orkan to obiecujący autor, już nie zaskakuje tak, jak w pierwszej książce, ale w końcu świat jest już nam znany i z częścią bohaterów zdążyliśmy się oswoić. W powieści otrzymujemy wszystko to, co było dobre w pierwszej części, a dodatkowo ubyło jej kilka wad. Lektura utwierdziła mnie w przekonaniu, że warto sięgać po następne książki tego autora. Z ciekawością czekam na ostatni tom cyklu, ale muszę przyznać, że jeszcze bardziej ciekawi mnie, co zaprezentuje nam później, w książce niezwiązanej z Vakkerby.

Złodziej pioruna, Rick Riordan

2010-02-02T23:47:00.000+01:00

Złodziej pioruna Ricka Riordana to pierwszy tom cyklu zatytułowanego Percy Jackson i Bogowie Olimpijscy skierowanego do młodszego czytelnika. Moją uwagę na tę książkę zwróciła właśnie kwestia wykorzystania w niej mitologii greckiej. Wydawało mi się to interesującym pomysłem i byłem ciekaw, jak autor poradził sobie z tym zadaniem. Czy uda mu się połączenie mitologii z powieścią młodzieżową, czy będzie to tylko element settingu pozbawiony większego znaczenia i łatwy do zastąpienia czymś podobnym?

Nie spodziewałem się tego, że otrzymam kopię Harry’ego Pottera. Riordan postanowił inspirować się książkami Rowling. Przejawia się to w kilku elementach, nie tylko ze względu na głównego bohatera (młodego chłopca), który nagle dowiaduje się, że jest kimś niezwykłym i trafia do specjalnej szkoły.

Riordan tak samo dzieli swoją powieść na krótkie rozdziały i nadaje im nazwy w podobny sposób, co Rowling. Są także i różnice, które mają przekonać czytelnika, że to wcale nie jest kopia. Oczywiście Złodziej Pioruna ma własną fabułę oraz bohaterów. Nie ma tu mowy o plagiacie, ale oczywistym jest, do kogo autor adresuje swoją książkę, licząc zapewne na podobny sukces.

Jednakże powieść Riordana nawet w swych najlepszych momentach nie zbliża się do Pottera. Wspomniana na początku mitologia grecka została użyta raczej w charakterze tła czy jako próba wyróżnienia się z tłumu. Warto jednak zauważyć, że nie ma w powieści przekłamań związanych z tym elementem. Autor największy nacisk kładzie na świetność amerykańskiej kultury, która jest tak wspaniała, że nawet greccy bogowie postanowili przenieść się do Ameryki. Złodziej pioruna nie wyróżnia się także w warstwie fabularnej, co może pozytywnie wpłynąć na popularność książki. Riordan unika zbyt częstego zaskakiwania czytelnika. Historię przygód Percy Jacksona prowadzi w sposób przewidywalny, choć można odnieść wrażenie, jakby z czasem zabrakło mu już pomysłów w jakie jeszcze tarapaty, po drodze do głównego celu, można by bohatera wpakować. Same postacie też nie zachwycają. O ile Percy Jackson i jego dwójka towarzyszy wydają się być żywymi i barwnymi postaciami, to drugoplanowi bohaterowie niczym się nie wyróżniają. Tak samo bogowie pojawiający się od czasu do czasu na kartach powieści nie zachwycają. Bardziej przypominają zwykłych śmiertelników niż potężne istoty, które na chwilę przybrały ludzką postać.

Złodziej Pioruna to nie jest zła opowieść. Zapewne docelowy odbiorca nie będzie zwracał uwagi na jej wady, a skupi się na prostej fabule. Nie można odmówić Riordanowi, że sklecił lekko i szybko czytającą się powieść. A że treść jest mało skomplikowana? Zapewne pomoże to odnieść jej sukces, tyle tylko, że komercyjny. Nie dostarczy jednak tylu wrażeń, co przygody młodego czarodzieja, do nauki greckiej mitologii też się nie nadaje. Starsi czytelnicy niech sięgną po książki adresowane do nich.

Starship: Bunt, Mike Resnick

2010-01-10T02:25:00.000+01:00

Dorobek pisarski Mike’a Resnicka może zrobić wrażenie na prawie każdym czytelniku. Większość jego powieści osadzona jest w tym samym uniwersum, „wszechświecie Pierworodnych”. W tych realiach napisał około 46 książek, powieści i zbiorów opowiadań. W swoich utworach opisuje wydarzenia, które miały miejcie na przestrzeni prawie 20 tysięcy lat. Także akcja cyklu Starship została osadzona w „wszechświecie Pierworodnych”, w czasach schyłku okresu Republiki.

Pierwszy tom owego cyklu ukazał się jeszcze w zeszłym roku nakładem wydawnictwa Fabryka Słów. Bunt, bo to o nim mowa, jest typową space operą. Ale książka Resnicka jawi się jako przeciwieństwo dokonań Petera F. Hamiltona. Można powiedzieć, że twórczość tych autorów^[1] leży na dwóch różnych biegunach. W prozie Hamiltona śledzimy losy wielu bohaterów, a intryga rozgrywa się na poziomie całego wszechświata, a u jego amerykańskiego kolegi ograniczeni zostajemy do jednego bohatera i jego przygód. Akcja powieści skupia się na jego dokonaniach i gdy tylko sytuacja tego nie wymaga, zbyt wiele o tym, co dzieje się w innych rejonach kosmosu, się nie dowiemy. Bliżej za to książce do SF pisanej przez Siergieja Łukjanienkę, tylko bez prób refleksji nad kondycją ludzkiej cywilizacji.

Już na pierwszych stronach powieści poznajemy Wilsona Cole’a, najczęściej odznaczanego żołnierza floty Republiki w czynnej służbie. Komandor Cole oprócz tego, że jest bohaterem, lubi także działać tak, jak mu podoba, co czasem jest sprzeczne z regulaminem floty. W efekcie zostaje przeniesiony na „Teodora Roosevelta”, przestarzały okręt, który gdyby nie to, że Republika jest w od 10 lat w stanie wojny, zostałby zezłomowany. Główny bohater ma jeszcze jedną cechę, lubi przyciągać kłopoty. To powoduje, że „Teddy R.” będzie musiał znów wkroczyć do akcji.

W Starship: Bunt nie odnajdziemy niczego nowego. Główny bohater, fabuła, wszystko opiera się na znanych schematach. Jak wspominałem, jest to typowa space opera. Dlatego będziemy śledzić, jak bohater radzi sobie z wrogimi jednostkami federacji Teroni. W większość kłopotów Cole pakuje się nadzwyczaj łatwo, tak samo jak łatwo sobie z nimi radzi. Trzeba jednak oddać sprawiedliwość Resnickowi, że z tak już ogranych motywów tworzy całkiem zajmującą fabułę. Nie pozwala nam się nudzić, gdy trzeba przyśpieszyć akcję, to przyśpiesza. Tak samo gdy trzeba dać odetchnąć postaciom, i na to znajdzie się czas. Choć brak szerszej perspektywy powoduje pewne spłycenie książki, nie wydaje mi się to jej wadą, a świadomym wyborem autora. Oprócz tego powieść charakteryzuje prosty język, nienaszpikowany naukowo-technicznym żargonem i niezbyt skomplikowani bohaterowie. Całość okraszona jest też często pojawiającym się humorem, zazwyczaj występującym w dialogach. Nie jest to może humor najwyższych lotów, ale na pewno urozmaica całą historię.

Starship: Bunt nie jest powieścią budząca wielkie emocje, mniejszych też raczej nie budzi. Nie jest też niczym odkrywczym. Jest za to sprawnie napisaną space operą, w której na nudę narzekać nie można. Pozycja przeciętna, ale idealnie nadająca się jako przerywnik, dodajmy, że przyjemny przerywnik, między ciekawszymi pozycjami.

[1] Jeśli porównujemy Starship: Bunt Resnicka i Dysfunkcje rzeczywistości Hamiltona. Nie znam innych powieści Resnicka, więc trudno mi ocenić czy owa teza będzie także w ich przypadku prawdziwa.

Grobowiec, Kate Mosse

2010-01-09T03:44:00.000+01:00

Każdy chyba czasem ma ochotę odpocząć przy książce, która nie będzie wymagała od niego wielkiego zaangażowania. Ma być lekko, niezajmująco i przyjemnie. Chociaż rynek obfituje w potencjalne lektury tego typu, to niezwykle trudno jednak trafić na taką, która by całkowicie spełniała takie oczekiwania. Postanowiłem sprawdzić, jak w takiej kategorii spisze się Grobowiec Kate Mosse, autorki bestsellerowego Labiryntu.

W swojej powieści Mosse przenosi nas do Francji. Większość wydarzeń osadziła w okolicy Carcassonne, ale najważniejszym miejscem jest rezydencja La Domaine de la Cade, odwiedzimy też Paryż, a w retrospekcjach zajrzymy na chwilę do Ameryki. Akcję zaś autorka postanowiła poprowadzić dwutorowo. Część wydarzeń osadzona została pod koniec XIX wieku, a reszta na początku XXI. Mosse udaje się tak przeplatać wydarzenia pomiędzy tymi dwiema epokami, że niczego zbyt wcześnie w tekście nie zdradza. Mimo tego czytelnik i tak może odgadnąć zakończenie przed czasem. Za to trochę może denerwować naiwność głównej bohaterki, której zdarza się podejmować dziwne decyzje, które rację bytu mają tylko na kartach powieści.

Grobowiec to mieszanka różnych elementów, mamy tu wątek Claude Debussy’ego, dziewiętnastowiecznego kompozytora, w historię wpleciono też motyw tarota, który w pewnym momencie zaczyna odgrywać ważną rolę. Mamy też tajemnicę, którą będzie chciała rozwiązać Meredith Martin, główna bohaterka powieści. Książka ma lekki posmak thrillera. Widoczny jest ślad popularności Dana Browna i jego teorii spiskowych na temat Jezusa (autorka wplata w książkę przerobiony motyw Rennes-le-Château). Można utyskiwać, że powieść Mosse w praktycznie żadnym elemencie nie wnosi nic nowego, że jest to zbiór różnych kalek. Z drugiej jednak strony dzięki temu czytelnik doskonale wie, czego może się spodziewać po tej książce. Jeśli tylko gustuje w tego typu opowieściach, nie poczuje się rozczarowany, ani niemiło zaskoczony. Inna sprawa, że powieść wydaje się przeładowana. Mosse chciała zbyt dużo w niej upchnąć naraz i zamiast ciekawej powieści o przeplatających się wpływach muzyki i tarota osnutych nutką tajemniczości, otrzymuje mało ciekawą mieszankę motywów, które same w sobie mogłyby posłużyć jako materiał na osobną książkę.

Warto zauważyć, że Grobowiec spełnia pewne założenia, które powinna mieć pewnego typu powieść, o ile jej autor chce odnieść sukces. I tak mamy malowniczą okolice, a współczesna część historii rozłożona została na pięć dni. W sam raz na krótki wyjazd, podczas, którego będzie można podążyć śladami bohaterów książki. Nie można powiedzieć o powieści Mosse, że jest słaba. Jest napisana sprawnie, nic nie przeszkadza w lekturze. Prosty i poprawny język, zgrabne dialogi pozwalają na szybkie przyswajanie kolejnych partii tekstu. Szkoda tylko, że opisywane wydarzenia w żaden sposób nie potrafią na dłużej przykuć uwagi. Nie odczuwałem w czasie lektury chęci poznania dalszych losów bohaterów.

Grobowiec posiadał potencjał, by stać się dobrym czytadłem. Jednak Kate Mosse chyba za bardzo chciała go urozmaicić. Zamiast dokładać kolejny element, mogła popracować bardziej nad fabułą czy bohaterami. Jak już wspominałem, nic nie przeszkadza w lekturze ale też nic do niej nie zachęca. Obok tej powieści można przejść obojętnie, nie wzbudza ona żadnych emocji. Zamiast dobrej rozrywki, otrzymałem przeciętną historię.

Zapowiedzi na styczeń 2010

2010-01-06T20:49:00.000+01:00

Po nudnym grudniu czas na nowy miesiąc. Ba czas na nowy rok. Podsumowanie czytelnicze i fantastyki w 2009 się pisze, ale wpierw zapowiedzi. Osiem ciekawych i świeżutkich zapowiedzi. Dwie antologie, dwa wznowienia i przede wszystkim Rzeka Bogów. Czyli początek roku całkiem obiecujący.

Rzeka Bogów – Ian McDonald (MAG)

Zapewne osobom, które zaglądają na tego bloga nie trzeba przedstawiać czym jest seria Uczta Wyobraźni. O kilku książkach z tej serii już pisałem (o kilku jeszcze napiszę), ale i o samej UW też już wspominałem. Wróćmy jednak do Iana McDonalda. Do tej pory w naszym kraju ukazały się dwie jego książki – Serca, dłonie, głosy oraz Chaga – ale było to dawno temu (minęło już prawie 12 lat), dlatego też w dużej mierze McDonald będzie traktowany jako nowy autor na rynku.

Teraz zaś dzięki wydawnictwu Mag będziemy mieli okazję zapoznać się z Rzeką Bogów, ponoć jego najlepszą powieścią. Na forum ZB Andrzej Miszkurka rozpalił oczekiwania, stwierdziwszy, że czeka na nas książka zbliżona poziomem do Ślepowidzenia Wattsa. W takim razie już nie mogę się doczekać, aby odwiedzić Indie w 2047 roku i zobaczyć jaką to przyszłość przewiduje dla nas autor Rzeki…

Wielka Księga Horroru. Tom pierwszy i drugi – antologia (Fabryka Słów)

To jedna z ciekawszych wiadomości, jakie ostatnio dochodzą z Fabryki Słów. Oprócz Resnicka wydawca z Lublina postanowił wziąć się za antologie z serii The mammoth book… Na początek wybrano horror i to właśnie z opowiadaniami z tego gatunku przyjdzie się nam zapoznać. Nie wiem jakimi kryteriami kierowano się, wybierając rocznik, ale u nas ukaże się antologia z 2006 roku. Wśród autorów: Jay Lake, Gene Wolfe, Peter Atkins, Michael Bishop czy Elizabeth Hand. Reszta nazwisk jest dla mnie zupełnie anonimowa, ale Lake czy Wolfe to wystarczający powód, by się zainteresować książką.

Antologia Fantasy – antologia (Copernicus)

O tej antologii pisałem już w grudniu. Kilka ciekawych nazwisk, może mniej niż przy antologii SF, ale nie mamy zbyt często okazji zapoznać się z zagranicznymi opowiadaniami. Poza Nową Fantastyką i Krokami w nieznane, nie ma tego zbyt wiele. Antologie nie są zbyt popularne, więc każda cieszy. A że jest to w miarę świeża rzecz, będzie okazja podejrzeć, co tam w anglosaskim fantasy słychać.

Rubieże – Jeffrey Ford (Solaris)

Ostatni już tom cyklu Well-Built City. Teraz już wiem, że będę mógł całość łyknąć za jednym razem, szczególnie, że to nie są długie powieści. Może powinienem się wstrzymać z polecaniem kolejnych tomów, dopóki nie przeczytam wcześniejszych. Jednak mam wrażenie, że książki z serii Rubieże warto wyróżnić.

Burza – Maciej Parowski (Narodowe Centrum Kultury)

Przyznam się, że jestem niezwykle ciekaw, jak Maciej Parowski poradzi sobie w roli pisarza. Dotychczas nie miałem okazji zapoznać się z jego dokonaniami prozatorskimi. Będę musiał rozejrzeć się za zbiorem opowiadań wydanych w 1985 roku. Wcześniej jednak dam szansę Burzy, która, mam nadzieję, będzie miała w sobie coś więcej niż tylko triumfującą Polskę, nagle ogarniętą kryzysem.

Dzień tryfidów / Poczwarki - John Wyndham (Solaris)

Może nie powinienem się do tego przyznawać, ale Johna Wyndhama wcześniej zupełnie nie kojarzyłem (teraz nastąpił czas, w którym wytkniecie mi brak znajomości klasyki). Na szczęście z pomocą przychodzi Solaris i wznawia dwie jego powieści. Będę miał okazję naprawić swoje błędy. A zapowiada się ciekawie. Dwie, że się tak wyrażę, katastroficzne opowieści. Dzień tryfidów przypomina opisem trochę Miasto ślepców, acz nie mam złudzeń, że to tylko jedna wspólna cecha obu powieści.

Pani Dobrego Znaku. Tom pierwszy i drugi – Feliks W. Kres (MAG)

Co tu dużo pisać? Jedna z najlepszych powieści Kresa, nie tylko w Księdze Całości. Tak samo jak w poprzednich częściach, czeka nas zmiana klimatu i trochę inny typ historii (idziemy na do ludzi, tzn. na dwór). Szkoda tylko, że to ostatnia powieść, gdzie forma autora zwyżkuje, ale ponarzekamy przy innej okazji. To trzeba mieć i przeczytać, klasyka polskiej fantasy.

Zastanawiałem się także nad drugim tomem serii Starship Mike’a Resnicka. Dopiero przed chwilą zakończona lektura pierwszego tomu zmieniła moją opinię w tej sprawie. Bunt nie jest złą powieścią, ale jest tylko przeciętnym czytadłem ubranym w garnitur space opery. Książka idealnie nadaje się jako przerywnik na jeden/dwa wieczory między bardziej apetycznymi książkami. Zamierzam zapoznać się z kolejnymi tomami, ale nie jest to cykl, który warto wyróżnić.

Edit: Archipelag Khuruna wypadł z styczniowych zapowiedzi Fabryki, nowy termin nie znany.

Archipelag Khuruna – Jewgienij T. Olejniczak (Fabryka Słów)

Choć już dostępna od jakiegoś czasu na rynku jest Noc szarańczy, zbiór opowiadań Olejniczaka, to ja spróbuję na początek jednak jego powieści. Z opisu, jak to w Fabryce Słów, nie da się za wiele wywnioskować, ich blurby często w małym stopniu oddają ducha powieści. Tym razem mowa o jakimś cichym najeźdźcy, który od wieków niepostrzeżenie decydował o losach ludzkości (bez jej wiedzy). Oby tylko niebyła to powieść skupiająca się na samej próbie wyzwolenia spod tego jarzma.

Dworzec Perdido, China Mieville

2009-12-30T15:55:00.000+01:00

Dworzec Perdido - trochę legenda, ze względu na kiedyś trudną dostępność, osiągane ceny na Allegro i pochlebne opinie osób, które miały okazję z książką się zapoznać. O Dworcu… często mówi się jako nowej jakości w fantastyce. Książce przełamującej schematy, czymś czego do tej pory nie było. Przyglądając się jej jednak bliżej, można się przekonać, że nie we wszystkich elementach jest to prawda. Mieville także czerpie z konwencji fantasy i to pełnymi garściami.

Zapewne część osób pyta się: Ale jak to? Doskonale widać to na dwóch przykładach. Pierwszy z nich to cel, jaki ma przed sobą bohater. Isaac sam doprowadził do wypuszczenia zła na świat i z tym właśnie złem będzie musiał walczyć, by świat uratować. Czy nie brzmi to trochę znajomo? Oczywiście w książce są i wątki poboczne, które jednak w pewnym momencie schodzą na dalszy plan. Podobnie rzecz się ma bohaterami Dworca Perdido, w pewnym momencie można powiedzieć, że tworzą oni drużynę, i to drużynę zbudowaną według znanych nam schematów. Starczy spojrzeć na postać Isaaca oraz garudy. Dwa różne gatunki, dwa różne charaktery.

Całe uniwersum świata Bas-Lag zamieszkują ludzie i nieludzie. Różne gatunki skonfliktowane ze sobą, ale największymi antagonistami wydają się być ludzie. Jednak podział na ludzi i nieludzi tylko z pozoru wydaje się być w pełni typowy. Rasy, które tworzy autor, to nie jest prosta suma dodania człowieka do kaktusa. Wiąże się z tym także zmiana sposobu postrzegania świata, poznawania go innymi zmysłami (czy jest to brak oczu czy inny sposób „myślenia”, zupełnie obcy ludzkiej części populacji). Niestety Mieville też nie ustrzegł się pewnej bolączki, na jaką często cierpi fantastyka. Nagłego, nic niezapowiadającego ratunku. Gdy wydaje się, że bohaterowie są w sytuacji bez wyjścia, pojawia się ktoś, kto ich ratuje. Nie ma tutaj głupiego szczęścia, przebłysku geniuszu czy mozolnego wygrzebywania się z tarapatów. Choć wcześniej wspomniane elementy książki nie są oczywiście żadną wadą, to ta ostatnia już tak. Głównym problemem Dworca Perdido jest bowiem konstrukcja akcji.

Choć fabuła powieści nie wyróżnia się in minus na tle innych książek, to brakuje jej nieszablonowego rozwiązania, tej pewnej oryginalności, która autor zachwyca w innych elementach. Spodziewałem się od Mieville’a czegoś więcej niż gonitwy i konieczności ratowania świata. Spodziewałem się, że autor mnie czymś zaskoczy, wywróci do góry nogami wszystkie domysły, zaskoczy niespodziewanym, ale po zastanowieniu logicznym, wydarzeniem. Na szczęście książka ta ma w sobie coś więcej, a dokładniej Nowe Crobuzon. Miasto, w którym osadzona jest większość wydarzeń, wzorowane wydaje się być na Londynie. Otrzymaliśmy mroczną metropolię pełną różnych ras oraz prze-tworzonych za karę dziwolągów. Miasto żyje nie tylko dlatego, że zapełnione zostało wieloma rasami, żyje dzięki samemu autorowi, który bardzo dokładnie je opisał. Nowe Crobuzon onieśmiela, jest to nie tylko bardzo starannie odmalowane tło, wydaje się być najbardziej prawdziwe, mimo tego, że jest „sztuczne”. Po tym mieście poruszają się też świetnie wykreowane postacie, nie tylko te najważniejsze dla powieści. Ta dokładność i rozbuchana wyobraźnia to największe atuty powieści.

Dworzec Perdido Mieville’a okazał się trudnym orzechem do zgryzienia. Pozycja ta równocześnie zachwyca i po trochu rozczarowuje. Jest to jednak ciekawy krok naprzód w fantastyce, coś nowego. Wykreowany z rozmachem świat i wyobraźnia samego autora zachwycają, rozbudzają w czytelniku oczekiwanie na coś więcej. Wtedy też przychodzi rozczarowanie. Wydaje się, że Mieville wybrał najgorzej, jak mógł. Skierował swoją uwagę na najgorszy wątek, mocno go wciskający w pewne utarte schematy. Stworzył przecież kilka innych, mających o wiele większy potencjał. Mógł też zakończyć powieść mocnym uderzeniem. Postawić bohatera przed dylematem moralnym i zostawić czytelników z nim. A tak, w moich oczach zakończenie straciło na znaczeniu, w momencie gdy okazało się, jaką decyzje podjął Isaac. Aż się prosiło o tym nie pisać, pozostawić niedomówienie, nutkę tajemniczości. Nie zmienia to jednak faktu, że Dworzec..., przez ogromną wyobraźnię i dokładność opisów oraz połączenie starego z nowym pokazuje, że fantastyka ma jeszcze wiele do powiedzenia.

Antologia Fantasy - zapowiedź

2009-12-17T19:44:00.000+01:00

Tym razem zapowiedź. Ba! Materiały same do mnie przyszły (oczywiście mailem, świeżutkie prosto od wydawcy ;)). Teraz Copernicus zapowiedział wydanie Antologia Fantasy. Lista autorów robi o wiele większe wrażenie niż w niedawno wydanych Czarnoksiężnikach.

W antologii między innymi Hal Duncan, Jeff VanderMeer, Mike Resnick, Jay Lake czy Steven Erikson. Jak głosi tekst z blurba, możemy się spodziewać tekstów różnych, od klasycznego fantasy po współczesną mroczną baśń (VanderMeer czy Duncan?).

Oprócz autorów wymienionych na początku znajdziemy jeszcze opowiadania następujących autorów: Mark Chadbourn, Janny Wurts, James Maxey, T.A. Pratt, Christopher Barzak, Chris Roberson, Juliet E. McKenna, Steven Savile, Conrad Williams, Scott Thomas, Lucius Shepard.

Podoba mi się droga, którą zaczyna kroczyć Copernicus, mam też nadzieję, że nie poprzestaną na wydaniu wyłącznie antologii (pewnie jak się przyjmą na rynku, wtedy będzie większa szansa). Oprócz tej, zostały dwa tomy SFowej, a później może jakieś inne książki od Solaris Book? Więc do księgarń marsz!

Antologia Nowej Science Fiction i nowe czasopismo

2009-12-08T23:40:00.000+01:00

Dziś pojawiły się dwie ciekawe informacje. Jedna z nich to Antologia Nowej Science Fiction, którą Copernicus próbował przed nami ukryć. I to nie samą zapowiedź, a w ogóle fakt jej wydania. Dziwne trochę podejście, bo wygląda, jakby im nie zależało na sprzedaży. Wydali tylko dla siebie i przyjaciół?

A co w środku? Wśród autorów między innymi: Peter F. Hamilton, Brian Aldiss, Mike Resnick, Jeffrey Thomas, Stephen Baxter, Jay Lake, Eric Brown, Paul Di Filippo i Ian Watson. Już ta skrócona lista przynosi przynajmniej sześć ciekawych nazwisk, dla których jestem wstanie nabyć antologię bez zastanawiania się, czy w środku znajdę satysfakcjonującą mnie treść. Na Zachodzie są jeszcze dwa tomy, więc postanowiłem popsuć plany wydawnictwu i napisać o niej u siebie, zawsze może te kilka osób więcej się zainteresuje.

Zaś to, że na początku przyszłego roku (zapewne w lutym) na rynku pojawi się nowe czasopismo fantastyczne, wydaje się być newsem dnia. Tym razem będzie to polska edycja Fantasy & Science Fiction, a kierować nią będzie Paweł Matuszek. Magazyn literacki (a jak twierdzi redaktor naczelny, nawet LITERACKI ;)) będzie ukazywał się co kwartał. Choć mój wrodzony pesymizm podpowiada mi, że ciężka droga przed nimi, to jednak sam nie zamierzam bezczynnie czekać i nabędę pewnie każdy numer.

Jeśli tylko zaprezentowana okładka jest prawdziwa, to za cenę 12 zł możemy oczekiwać wywiadu z Stephensonem oraz tekstów (zapewne nie tylko literackich) Orsona Scotta Carda, Jeffreya Forda, Stephena Kinga, Davida Molesa i Ursuli K. Le Guin. Do tego długie recenzje. Ci, którzy znają już Pawła Matuszka z Nowej Fantastyki wiedzą czego się spodziewać. Oprócz tego warto zaznaczyć, że pomagać mu będą Konrad Walewski i Michał Cetnarowski.

Jak wampiry wygryzły Ucztę Wyobraźni…

2009-12-07T18:40:00.000+01:00

Dla wielu osób był to szok. Najpierw nieśmiałe zapowiedzi o możliwym końcu Uczty Wyobraźni, później informacje o przeprofilowaniu się wydawnictwa. Mag do tej pory kojarzony był z tym, że wydaje sporo dobrej zachodniej fantastyki. Tylko, że im lepsza literatura była nam serwowana, tym gorsze były wyniki sprzedaży.

Mag nie bankrutował tak naprawdę dzięki Paoliniemu, Moore’owi i Gaimanowi, ale chyba tylko młody autor sprzedawał się w nakładzie sporo powyżej 10 tys. egzemplarzy. Powieści o Eragonie kiedyś by się jednak skończyły, więc zaczęto szukać czegoś nowego. Z pomocą przyszła Meyer i popularność jaką zdobyły paranormal romance. Mag zaryzykował z Clare (35 tys. egzemplarzy sprzedanych), Harris (30 tys. egzemplarzy sprzedanych) i Harrison. Dwie pierwsze, z tego co wiadomo, okazały się strzałem w dziesiątkę. Później wyszło, że starczy wydać nieskomplikowaną fantasy z okładką podobną to tych, które miały książki Trudi Canavan, by osiągnąć wynik Gaimana czy Moore’a. I tak Droga Cienia Weeksa (10 tys. egzemplarzy sprzedanych) na tę chwilę wydaje się być kolejnym bardzo dobrym posunięciem. W Magu nie mają już chęci balansować na krawędzi bankructwa. Jeśli tyle samo pracy trzeba włożyć w wydanie ciekawszej fantastyki i tej gorszej, a ta druga zarabia na siebie aż miło się patrzy, to następny krok wydaje się oczywisty.

Dziwi mnie za to podejście: „Jak wydają wampiry zarabiające to mogą i te lepsze książki”. A jak nie, to stracą, przynajmniej taki wydźwięk mają dla mnie te opinie. Prawda, stracą te 3 czy 4 tysiące klientów, a w zamian zyskają 30 tysięcy. Ktoś jeszcze ma wątpliwości? Cała ta sytuacja przypomina mi kwestię komercjalizacji różnych ludzi czy podmiotów. To kiedyś było dość popularne określenie. Jeśli ktoś się komercjalizował, to porzucał ideały ambitnej kultury na korzyść zysku. Bardzo pejoratywne określenie.

Pewnie zaraz podniosą się głosy: „Ale w takim razie co będziemy czytać?” Nie będę przytaczał kwestii czytania w oryginale, bo zaraz ktoś będzie mi udowadniał, że jak nie urodziłem się w Anglii czy USA, to i tak nic nie zrozumiem. To, że jeden z najciekawszych wydawców stracił cierpliwość i może zapał, śmiesznym nie jest. Śmieszne nie jest też to, że mamy tak niezdrowy rynek, że nawet celując w niszowy produkt, nie można choćby normalnie egzystować. Oczywiście zmiany w Magu nie odetną nas zupełnie od dobrej literatury, Mag aż tak ważnym graczem nie był. Starczy spojrzeć na dwie edycje plebiscytu Katedry. Na 20 nominowanych, zaledwie 5 książek wydało wydawnictwo, o którym się tutaj rozpisuję. A często dobra fantastyka ukazywała się nakładem zupełnie niefantastycznych oficyn, jak Niebieska Studnia, Czytelnik, Świat Książki czy Rzeczpospolita.

Oczywiście ta czarna wizja to tylko jeden z prawdopodobnych scenariuszy. Mag może zdryfować równie dobrze w kierunku wydawania dużej ilości pulpy i dodawania do tego książek literacko ciekawszych. Może też okazać się, że po pięciu latach będą mieli już dość i zwiną zupełnie interes albo Andrzej Miszkurka poczuje, że jednak musi coś jeszcze zrobić (w domyśle wydać), żeby się zawodowo spełnić, bo paranormal romance jednak to nie było to. Możliwości jest naprawdę wiele…

Zapowiedzi na grudzień

2009-12-02T19:49:00.000+01:00

Grudzień to miesiąc zdecydowanie nielubiący nowości. Są jednak wydawcy, którzy próbują w tym czasie nas uszczęśliwić. Wybór nie jest duży, a lista skromna. Tylko trzy książki na nią trafiły. Kilka jeszcze próbowało się dostać na nią ale w ostatecznym rozrachunku nie przekonały mnie do siebie albo były to wznowienia, które już znałem (Wieczna wojna na przykład).

Kroki w nieznane. Almanach fantastyki 2009 - antologia (Solaris)

Solaris kontynuuje wydawanie Kroków w nieznane. Od pięciu lat co roku w grudniu (raz zdarzyło się, że później) możemy zapoznać się z nowymi opowiadaniami z całego świata. W tym roku nie zabraknie opowiadań z USA czy Anglii ale będziemy mogli poznać teksty autorów z Argentyny, Ukrainy, Rosji czy Australii. Wśród autorów antalogi tacy pisarze jak Greg Egan, Paolo Bacigalupi, Nancy Kress, Ted Kosmatka, Robert Silverberg, Connie Willis czy Ian McDonald. Redaktor antologii jest Mirek Obarski.

Oczywiście nie da się zawczasu przewidzieć ile tekstów z Kroków przypadnie do gustu ale taka różnorodność autorów powinna spowodować, że każdy znajdzie coś dla siebie.

Dzieci ze schowka – Ryu Murakami (Świat Książki)

To nie błąd, i książka na listę nie trafiała dlatego, że jej autor ma takie same nazwisko jak Haruki Murakami. Nie jest to też fantastyka ale czasem trzeba zrobić mały skok w bok, aby nie przejadła się nasza królowa literatury. Tym razem proponuje powieść psychologiczno-obyczajową rodem z Kraju Kwitnącej Wiśni. Rację będą mieli Ci, którzy powiedzą, że to jest powód dla którego ją wybrałem. Gdyby nie to, pewnie nawet nie zwrócił bym na nią uwagi. To jest taka moje osobiste zboczenie. Mam też jednak nadzieje, że makabreska i czarny humor (które obiecuje blurb) nie występują tylko na czwartej stronie okładki.

Ostrze Tyshalle’a, część 2 – Matthew Woodring Stover (MAG)

Ta książka na listę trafić musiała. Bo jak można połowę powieści pominąć jeśli poprzednią się dodało? Nie przeczytałem jeszcze pierwszej części Ostrza Tyshalle'a właśnie dlatego, że Mag podzielił je na dwa tomy. Przypomnę, że we wrześniu pisałem tak o części pierwszej: "Ma być ponoć lepsza od pierwszego tomu, co stawia dość wysoko poprzeczkę. Mimo że Bohaterowie umierają nie byli równie błyskotliwi, jak Kłamstwa... Lyncha, to w kategorii dobrej rozrywki dla czytelnika uplasowali się wysoko." Stover ma dobrze bawić. Mam spędzić kilka chwil z książką, która będzie niezobowiązującą powieścią. Zapewnił mi to autor w Bohaterowie umierają i mam nadzieje, że nie spróbuje tego teraz popsuć.

Fantastykon - fantastyczne wyzwania czytelnicze

2009-12-01T16:23:00.000+01:00

Wyzwanie czytelnicze, które tu proponujemy ma polegać na przeczytaniu kilku książek połączonych wspólnym motywem. Można powiedzieć, że to łączy je z dotychczas znanymi wyzwaniami. Różni się od nich ono jednak w założeniach. Postanowiliśmy trochę je zmienić, tak by otworzyła się przed nami możliwość dyskutowania o książkach, które w ramach konkretnego wyzwania wybraliśmy. Tak nie ma u nas dowolności w wyborze lektur z danego tematu. Czytamy te same książki, czytamy je także w tym samym momencie...

A zaczynamy od Steampunka. Zainteresowanych zapraszam na bloga Fantastykonu, który to będzie centrum tego projektu. Tam znajdziecie więcej informacji, począwszy od listy lektur przez zbiór zasad.

Out of Myself, Riverside

2009-11-30T23:43:00.000+01:00

Czas wrócić do pisania o muzyce, cztery wpisy przez taki okres czasu to mało, zdecydowanie za mało. Na pierwszy ogień pójdzie pierwsza studyjna płyta zespołu Riverside. Out of Myslef to równocześnie pierwsza część Reality Dream Trilogy. Skróconą historię Riversidu prezentowałem w tym wpisie dlatego tym razem pozwolę sobie nie prezentować sylwetki zespołu.

Płyta zaczyna się od najdłuższego utworu The Same River, który to po już dość ogranym motywie zmieniania stacji radiowych rozpoczyna się dość spokojnie. Kilka dźwięków, a to odezwie się gitara czy odpowie jej jakby w tle bas. Jednak z czasem muzycy dokładają kolejne elementy. Pojawiają się kolejne instrumenty. Budowany w ten właśnie sposób utwór, co jakiś czas zaskakuje kolejnymi płynnymi przejściami. Tytułowe nagranie zaczyna się już inaczej, nie ma już żmudnego budowania, nie na to z resztą czasu. Utwór jest wyraźnie krótszy ale i tak w pamieć może zapaść powtarzający się zwrot "Voices in my head...".

W I Believe Riverside postanowił znów zaskoczyć, tym razem słyszymy przytłumione gwar rozmów, których jednak nie da się zrozumieć i dopiero pojawienie się jakby "narratora" wprowadza nas na dobre w utwór, który muzycznie okazuje się być najspokojniejszym z dotychczasowych, nie ma w nich charakterystycznego brzmień dla zespołu. Jest to też jakby wstęp do następnych trzech utworów. Instrumentalnych Reality Dream i Reality Dream II w których to muzycy rozkręcają się i pokazują to co najlepsze w ich muzyce. Potrafią od nastrojowego, wolniejszego grania płynnie przejść do dynamiczniejszych fragmentów, które w żaden sposób nie wydają się być nie na miejscu. Obie kompozycje rozdziela Loose Heart, który to właśnie świetnie wpisuje się w przed chwilą opisaną kwestię. Spokojny początek który przeradza się w swoistą kumulację różnych dźwięków. In Two Minds to nastrojowa ballada jakby domykająca kompozycje, która rozpoczęła się w I Believe. Przedostatni The Curtain Falls to jakby powtórka z rozrywki, powtórka jednak bardzo przyjemna dla ucha i jednocześnie ewidentny ostatni krok ku finałowi, który zaczyna się w nagraniu OK. Przez ostatni utwór przebija się pewien optymizm. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że Out of Myslef to album koncepcyjny, głównie ze względu na teksty. Cały czas śledzimy drogę bohatera, drogę jakby przez marazm i depresję by w OK właśnie pogodził się on ze swoim losem...

There is sadness in my mind - ok.
There is darkness in my mind - ok.
Thoughts echoing in my mind - ok.
Everything is gonna be...

Out of Myslef to nastrojowa, świetnie zagrana płyta. Muzycy nie bali się wplecenia w utwory dość ogranych motywów, wyszło im to znakomicie. Wszystko wydaje się przemyślane, a żaden utwór niewepchnięty na siłę. Widać, że mieli pomysł na płytę i konsekwentnie go realizowali. Zwolenników braku tekstowej pustyni czyli osób, które cenią sobie i tę warstwę muzycznego rzemiosła mogę zapewnić, że i na tym się nie zawiodą. Z perspektywy czasu mogę powiedzieć, że nie jest to najlepszy album zespołu ale doskonale nadaję się jako wprowadzenie w "magiczną" twórczość Riverisde.

Jak wydawcy internet odkrywają.

2009-11-26T01:28:00.000+01:00

Z małym opóźnieniem ale nasi wydawcy w końcu odkrywają możliwości sieci.

W styczniu pisałem tak:

Po czwarte: Skromne i nie najwyższej jakości ale jednak próby wkroczenia do internetu. Pionierem zdaje się być pod tym względem Runa, filmiki na you tubie, własne strony www dla książek. Nie wiele to, ale światełko w tunelu można już dostrzec. Autorzy już jakiś czas temu zrozumieli, że blogi to świetny sposób dla promocji. Zbliżyć się do czytelników, związać ich z sobą. Oby tak dalej. Może w 2009 któreś wydawnictwo skusi się na pisanie bloga, który idealnie by się nadawał na prezentację swoich poczynań, jak i nowych książek czy dialog z czytelnikami.

Ów fragment pochodzi z podsumowania Fantastyka 2008, a przypominam go dziś, ponieważ mogę powiedzieć, że moja "przepowiednia" się sprawdziła. Pierwszym odważnym wydawnictwem okazała się Runa. Fantazmaty, bo tak nazwy się ich blog, zaczął swoją działalność 19 października wpisem Anny Brzezińskiej Raz, dwa, trzy... startujemy!. Od tego czas pojawiło się ich już kilka. Runa nie ogranicza się do pisania tylko o tym co wyda albo wydała. Pojawiło się już kilka interesujących tekstów pisanych nie tylko przez Annę Brzezińską i Antoninę Liedtke ale także przez autorów publikujących w Runie. Inicjatywa godna pochwały i tylko zostało trzymać kciuki aby zapału starczyło na jak najdłuższy okres czasu.

Jednak najbardziej aktywnym wydawnictwem jest Fabryka Słów. Prowadzi ona swoje profile na takich stronach jak: Blip, Facebook czy Nasza Klasa. Prowadzi aktywnie, oczywiście ma to charakter promocyjny ale osoba odpowiedzialna za to wydaje sobie dobrze radzić i podchodzić do tego z dużym luzem. Runę odnajdziemy też na Twitterze, Blipie i NK, choć jest ona mniej aktywna. Zaś na Facebooku odszukamy Maga oraz Nową Fantastykę. Za to Solaris (a dokładniej Mirosław Obarski) wybrał sobie inny serwis. Mianowicie na Twitterze konto mają Kroki w nieznane (jeden wpis! Sic!) oraz Obarski właśnie (też jeden wpis).

Wyraźnie widać, że Fabryka się uaktywniła w tym roku. Do tej pory istniało tylko nieoficjalne forum tego wydawnictwa, innego kontaktu z czytelnikami w sieci nie mieli. Teraz zaś wygląda to zupełnie inaczej. Po działaniach Runy zaś widać, że nie boi się wydawnictwo być w pewnym stopniu pionierem. Wypada wspomnieć, że Runa mocno wspiera projekt Eclicto (czyli czytnik e-booków plus księgarnia owych). Mag i Solaris mają swoje fora. Solaris wydaje się usatysfakcjonowany tym faktem i raczej nie próbuje szukać dodatkowych kanałów promocji. Gdyby Mag nie pojawił się na Facebooku (ale ich aktywność do największych nie należy) to można by powiedzieć o pewnym „wycofywaniu” się z nowych mediów.

Jak to się wszystko dalej potoczy? Ciekawym może być rok 2010 i jeśli reszta wydawców zobaczy, że aktywne użytkowanie serwisów przynosi korzyści, to zapewne pojawi się kilku nowych graczy.

Wroniec, Jacek Dukaj

2009-11-25T23:54:00.000+01:00

Jacek Dukaj zaskoczył. Ba, zaskoczył dwukrotnie. Większość chyba wyczekiwała już zbiorku Król Bólu, a nie innej książki. Choć w tym wypadku nie jest to takie duże przecież zaskoczenie, nie inaczej było z Lodem. Przeszedł on tą samą drogę co Wroniec. Po raz drugi Dukaj zaskoczył tematyką i formą w jaką postanowił ubrać swoją opowieść. Kto mógł się spodziewać, że dostaniemy od tego autora prościutką historię, włożoną w ramy baśni? A, to że autor pochyli się nad stan wojennym też do przewidzenia nie było.

Nowa książka Dukaj to właśnie nic innego jak baśń o stanie wojennym. Prosta historia małego chłopca, który ruszył na ratunek swojemu ojcu porwanemu przez tytułowego Wrońca. W warstwie fabularnej nie ma powodu doszukiwać się czegoś więcej. Bo to nie tutaj leży siła książki. Trudno przecież oczekiwać wysokiego skomplikowania historii gdy świat poznajemy oczami 8 letniego chłopca. Za to możemy oczekiwać ciekawego przekształcenia rzeczywistości, tak jak to potrafią właśnie dzieci albo pisarze pokroju Jacka Dukaja, który tymi przekształceniami przypomina trochę Mieville’a z LonNiedyn. Autor nie tylko przekształca ale przy tym także bawi się słowem, tworzy neologizmy i tak mamy milipantów, bubeków czy pozycjonistów. Przekształcony Adasiowy PRL może zaciekawić swoją wizją. Z jednej strony młodego odbiorcę dzięki ilustracjom, a zdrugiej starszych dzięki właśnie zabawie słowem. Taką to właśnie grę z czytelnikiem uprawia Dukaj.

Rzecz najtrudniejsza to odbiór książki. Jak już wspomniałem nie ma sensu doszukiwać się ukrytego drugiego dna. Wroniec jest taki jak go widzimy. Sprawa się jednak się komplikuje gdy zaczynamy się zastanawiać nad własnym odbiorem tej baśni. Młodsi czytelnicy nie dostrzegą przecież nic poza historią o mały Adasiu, który ruszył na ratunek swojemu tacie. Nie można od nich wymagać aby wiedzieli kim byli ubecy i skojarzyli ich z bubekami. Starsi, którzy wiedzą co się wydarzyło w Polsce w grudniu 1981 roku będą mogli mieć większą „frajdę” z Wrońca. Choć tutaj dużo też zależy od tego czy stan wojenny wzbudza w nich emocje czy wręcz przeciwnie. I nawet nie rozchodzi się o sam stosunek do tych wydarzeń. Wydaje się jednak, że powinni docenić zakończenie całej historii, z czym młodsi mogą mieć pewne problemy. Tutaj otwiera się furtka by zacząć prawdziwą już opowieść o tamtych czasach. Tak by z czasem mogli odczytać Wrońca na nowy sposób.

Warto wspomnieć też o tym jak Wroniec został wydany. I nie tylko twarda oprawa czy bardzo ładny papier się rozchodzi. A o ilustracje Jakuba Jabłońskiego i to nie kilka, jak to często w książkach bywa. Tych ilustracji jest dużo i świetnie moim zdaniem oddają klimat całej baśni. Nie będzie przesada, jak powiem, że Wydawnictwo Literackie oddało w nasze ręce małe „arcydzieło”. Sam wpierw kartkowałem Wrońca w celu obejrzenia go, a nie przeczytania. A i teraz także z chęcią sięgnąłem, aby popodziwiać książkę ponownie.

Dla kogo jest w takim razie Wroniec? Dla Adasiów ośmioletnich i Adasiów starszych. Nie chce popadać w patos. Wydaje mi się on zupełnie nie na miejscu. Ta nowa książka - pana który napisał grube i mądre książki o światach, których nie ma - to nowe spojrzenie na stan wojenny. Nie rozpolitykowane, nie roztrząsające sporu o to czy powinien być czy nie. To spojrzenie nie do końca na serio ale spojrzenie urzekające, baśniowe…

Opowieść, głupcze!

2009-11-18T02:56:00.000+01:00

Zastanawialiście się czego tak naprawdę szukacie w książkach? Co jest dla was najważniejsze? Z czego w czasie lektury czerpiecie przyjemność? Ja tak i jedyną sensowną odpowiedzią wydaje mi się być, że szukam opowieści. Tak, autor przede wszystkim powinien mieć ciekawą historię do opowiedzenia. Tylko tyle i aż tyle.

Oczywiście są różnego rodzaju opowieści. Niektóre mają coś więcej do przekazania, tak zwane drugie dno. Inne ukazują nam interesujący świat, a jeszcze inne zachwycają językiem, którym są spisane. Ale to są tak zwane wartości dodane.

Bo jeśli nawet powieść czy opowiadanie zaintryguje mnie jakąś ideą, kreacją świata przedstawionego czy właśnie językiem ale nie spełni swojej podstawowej funkcji to będzie to tekst niepełny, w jakimś stopniu ułomny. Podobnie sprawa się ma z pozycjami, które mają w sobie tylko ciekawą historię, a w innych elementach się nie wyróżniają. To będzie tylko fajna powieść (bądź opowiadanie).

No dobrze ale czym w takim razie jest ta przeklęta opowieść? Czy to zwykła historyjka, jak Jaś pokonał smoka i uratował Małgosię z wysokiej wieży? Tak i nie. Aby zwykła historia stała się opowieścią musi być dobrze opowiedziana. Tutaj jest potrzebny talent zwany gawędziarstwem. To może mały przykład? Weźmy sobie dwóch autorów Glena Cooka (Czarna Kompania) i Roberta Wegnera (Opowieści z Meekhańskiego pogranicza). Obaj autorzy nie grzeszą oryginalnymi fabułami, żeby nie powiedzieć, że są one proste jak konstrukcja cepa. Obie to też klasyczne fantasy. Co w takim razie powoduje, że Opowieści... mnie zachwyciły a Czarna Kompania rozczarowała? Po pierwsze właśnie to, że Robert Wegner ma ten dar, potrafi snuć ciekawe historie nawet jeśli opierają się one na znanych motywach. Ciężko mi wskazać co konkretnie odpowiada za to, że to nie Cook jest dobrym gawędziarzem. Oczywiście na moją ocenę wpływ miało także to, że CK jest momentami trochę zbyt ogólnikowa a początek dość chaotyczny. Wegner tych błędów się ustrzegł. Pokazał też, że potrafi w ciekawy sposób zaprezentować przebieg bitwy (Wszyscy jesteśmy Meekhańczykami) czy próbuje wyrwać się ze schematów (Ponieważ kocham cię nad życie). Jak już wspomniałem historia musi być dobrze opowiedziana czyli autor musi sprawnie posługiwać się językiem.

Wychodzi więc na to, żeby opowieść była ciekawa autor musi w pewnym stopniu dobrze operować także kreacją bohaterów i świata czy pisać nie tylko poprawnie, dać coś z siebie. Dlatego też użyłem sformułowania wartości dodane. I tutaj dochodzimy to najważniejszej sprawy. Odpowiedniego rozłożenia akcentów na poszczególnie elementy tekstu. To jest moim zdaniem klucz do "sukcesu". Doskonałym przykładem na tę chwilę wydaje się być Peanatema Neala Stephensona, w której to autorowi prawie wszystko się właśnie udało (prawie, bo pewne zastrzeżenia można mieć do kreacji bohaterów). Na przeciwnym biegunie znajduje się Accelerando Charlesa Strossa, w którym to autor największy nacisk położył na prezentowane idee zaniedbując pozostałe elementy.

Podsumowując. Dobra opowieść to początek, to coś co zwróci uwagę na tekst. Gdy autor próbuje nudą wpędzić nas do grobu, raczej nie zaczniemy dostrzegać innych elementów. Stąd też w pewnym stopniu biorą się rozbieżności w ocenach. De gustibus. Sama fabuła to nie wszystko, trzeba umiejscowić ją w konkretnym miejscu (czyli opisać) i zaprezentować bohaterów tak aby zapadli w pamięć, nie byli rozmazaną plamą. Autor po prostu musi umieć ciekawie opowiadać. Na koniec jeszcze została kwestia tego drugiego dna. Niedawno zapytano się mnie czy każda książka musi je mieć? Nie! Bo jak już pewnie widać, należę do tej grupy, która ceni sobie właśnie opowieści. Oczywiście chętnie sięgam także po "ambitniejsze" powieści ale nie jest to najważniejsze, co muszą one w sobie zawierać.

Zdaje sobie sprawę, że nic odkrywczego nie napisałem ale nie taki był mój zamiar. Tekst miał pomóc mi uporządkować pare spraw, a pomysł na niego powstał przy pisaniu jeszcze innego, który pewnie za czas jakiś pojawi się na blogu.

Peanatema, Neal Stephenson

2009-11-14T01:05:00.000+01:00

Na pytanie jaka jest najbardziej wyczekiwana książka tego roku odpowiedzi było by kilka. Część osób wskaże Związek żydowskich policjantów Chabona, inni Żmiję Sapkowskiego, jeszcze inni Wrońca Dukaja czy trzeci tom PLO Grzędowicza. Jest też grupa, która bez zastanowienia powie, że Peanatema Neala Stephensona. Sam też do niej się zaliczam i od razu po premierze rzuciłem się na książkę.

Ci którzy zasmakowali już w historiach opowiadanych nam przez Stephensona doskonale zdają sobie sprawę dlaczego była to najbardziej wyczekiwana książka tego roku. Innym trudno wyjaśnić dlaczego właśnie ten autor, a nie inny. Bo przecież mówić o kapitalnych pomysłach, świetnym klimacie i świetności jego książek osobom, które nie zaznajomiły się z jego twórczością, to jak opowiadać o czymś, co się samemu tylko widziało. Jak opisać nowe zjawisko nie uciekając do porównań, trzeba przecież znaleźć tę nic porozumienia, dzięki której druga strona zrozumie, odtworzy sobie w głowie obraz. Acz będzie to obraz trochę zafałszowany i póki samemu się nie sprawdzi nie będzie można w pełni zrozumieć tego fenomenu.

Właśnie, fenomenu. Bo trudno mówić o Stephensonie jako wizjonerze czy geniuszu. Jedno porównanie wydaje się śmieszne, drugie trochę na wyrost. Ale fenomen pasuje idealnie. Gdy spoglądamy na Peanateme i skupimy się na samej fabule, to nie dostrzeżemy tam niczego nowego. To klasyczna powieść SF, opowiadająca pierwszym kontakcie. Typowy bohater czyli młody chłopak, który wydaje się odrobinę zagubiony. Choć chyba lepiej pasowałoby określić go niepewnym własnej wartości. Będzie czekało go nie raz wyzwanie, które tej niepewności będzie zaprzeczać. Bynajmniej nie jest to główny wątek. Najważniejsza z punktu widzenia fabuły jest sprawa obcych. To jest ta tajemnica, która napędza opowiadaną nam historię, i to wokoło niej Stephenson buduje niezwykłość swojego dzieła.

Akcję Peanatemy autor umieścił na Arbre, a nie Ziemi, choć ta trochę nasza planetę przypomina. Zamieszkują je istoty podobne do nas. Jednak te podobieństwa szybko się kończą. Różnic jest wiele, od choćby innego rozłożenia lądów, poprzez inną zupełnie historię czy inny (wyższy) poziom rozwoju technicznego. Społeczeństwo na Arbre jest podzielone na dwa duże „obozy”. Istnieje tam świat matemowy i świat sekularny. Aby jednak zrozumieć ten podział, trzeba sięgnąć do historii. Cofnąć się do punktu Rekonstrukcji, która to jest początkiem tak zwanej nowej epoki matemowej. Wtedy do zamknięto naukowców w matemach właśnie. Oddzielono ich od reszty społeczeństwa murem i zakazano kontaktów (czy wręcz odwrotnie - oddzielili się od reszty społeczeństwa i przestali z nim komunikować). Same matemy też są podzielone na różne frakcje. W pierwszej chwili matem przypomina klasztor ale podobieństwo kończy się na strojach deklarantów i pewnych zwyczajach czy praktykach dnia codziennego. Co jednak spowodowało to odcięcie naukowców i ich owoców pracy? Wydarzenia sprzed Rekonstrukcji. Dużo o nich się nie dowiemy, jednak spowodowały one, że Arbre zatrzymało się. Nie rozwija tak dynamicznie jakby mogło. Wydaje się być niezdecydowane czy ma zrobić kolejny krok do przodu czy jednak dalej dreptać w miejscu. Specyfika tego świata to była jedna z pierwszych wiadomości jakie dotarły do nas przed premiera. Idea naprawdę ciekawa, ba intrygująca na tyle, że na własne oczy chciałoby się przekonać jak to wszystko funkcjonuje.

Wróćmy do samych deklarantów, z których to wywodzi się nasz główny bohater fraa Erasmas, którzy stanowią kolejne urozmaicenie tej powieści. Nie od dziś wiadomo, że Stephenson jak żaden inny autor potrafi pisać o ideach, teoriach. On wtedy tworzy rzeczy najciekawsze, o wiele lepsze od momentów gdy akcja przyspiesza. Było to widać i w Zodiaku, Zamieci czy Żywym Srebrze. Idee o których tu prawię stanowią integralną część powieści, bez nich nie było Peanatemy. Kilka razy przyłapałem się na tym, że czekam aż w końcu zaczną bohaterowie ze sobą dyskutować, a nie gonić za kimś czy czymś. To dzięki nim powieść zyskuje dodatkowe możliwości odczytania, to one też stanowią o spójności przedstawionego świata. Co trzeba przyznać, Stepehnson wszystko tak tłumaczy, że trudno się pogubić. Choć na początku można poczuć się odrobinę zagubionym pośród neologizmów stworzonych na potrzebę powieści, to oswojenie się z nimi nie stanowi problemu.

Stephenson też dobrze wie kiedy przyśpieszyć, a kiedy zwolnić. Kiedy pozwolić działać bohaterom, a kiedy kazać im pomyśleć, prowadzić dyskusje. Tutaj też można dostrzec kolejną siłę tej powieści. Bardzo dobrze rozłożone akcenty. Tak, że żaden z elementów nie dominuje nad pozostałymi (jak u Strossa idee zdominowały resztę książki czy w Podziemiach Veniss wizja świata zdominowała całą mikropowieść). Nie napotkamy nużących fragmentów, co przy długości powieści wydawało się zadaniem prawie nie wykonalnym. Bo te ponad 900 stron jest zapełnione naprawdę fascynującą opowieścią, jest tu i gra z czytelnikiem, który z chęcią będzie rozszyfrowywał przedstawione teorie i przypasowywał je do tych naszych ziemskich.

Peanatema nie jest powieścią idealną. Takie powieści oczywiście nie istnieją ale blisko jej ku temu. Na pewno jest to powieść nad którą warto spędzić czas, warto przeczytać i to nie raz. Szukać nawiązań, zachwycać się, spróbować spojrzeć za każdym razem pod innym trochę kątem. Stephenson nawiązał do klasycznej powieści SF, podobnie jak Watts w Ślepowidzeniu ale obaj wybrali zupełnie inne drogi by przemówić na nowo w owym gatunku i obu się to znakomicie udało.

Czarna Kompania, Glen Cook

2009-11-11T23:37:00.000+01:00

Za parę dni w sprzedaży pojawią się Kroniki Czarnej Kompanii Glena Cooka, korzystając z tego pretekstu postanowiłem sprawdzić czy ten cykl zasłużył na swoją pozytywną opinię (choć w końcu natrafiłem i na krytyczne głosy pod jej adresem). Ponoć obok MKP Eriksona i PLiO Martina to jeden z najlepszych cykli fantasy. Na początek spróbowałem się z pierwszym tomem czyli Czarną Kompanią.

Historię poznajemy dzięki Konowałowi, który jest lekarzem a także kronikarzem kompanii. Czarna Kompania to druga szansa dla wielu osób na nowe życie, często trafiają tam ludzie wyrzuceni poza margines. Cook nie tworzy zgrai herosów walczących w imię sprawiedliwości, opisuje nam historię najemników, którym honor nakazuje wypełnienie kontraktu. Co warte podkreślenia Cook stara się zatrzeć wyraźną granice między dobrem i złem, nie wskazuje paluchem Ci źli, Ci dobrzy. Oczywiście czytelnik w pewnym momencie zacznie sympatyzować z którąś ze stron ale autor z czasem będzie podsuwał kolejne informacje mające na celu zachwiać ową sympatią, przekonaniem kto bliższy dobry, a kto złu. Tak świat wydaje się nam bliższy, w tym zapewne leży siła tej pozycji.

Aby jednak dojść do takich wniosków wpierw trzeba przebrnąć przez początek książki. Początek momentami irytujący, trochę też wydawałoby się chaotyczny. Bo to nie rozchodzi się o to, że autor rzuca czytelnika na głęboką wodę. Tutaj problemem wydają się krótkie sceny, szybko przeskakujące. Nie mogę powiedzieć aby Cook płynie wprowadzał do swojej historii. Także na minus zaliczyć muszę skąpość z jaką dzieli się z nami informacjami czy to o świecie przedstawionym, czy wydarzeniach w nim zachodzących. Doskonale to ilustruje właśnie początek powieści, choćby zamieszki w Berylu, które wybuchają nagle dla czytelnika, a później autor nie spieszy się z wyjaśnieniem co, jak i dlaczego. Innym doskonałym przykładem jest zdobycie fortecy w Rozdaniu. O czynie wiemy tylko, że Czarna Kompania poszła tam i zdobyła, w środku nocy! Tego typu właśnie szczegóły działają na niekorzyść powieści Cooka.

Często porównuje się MKP do Czarnej Kompanii właśnie. Można dostrzec pewne podobieństwa, jednak nie są one na tyle duże i wyraźnie by nie można było podobnych znaleźć w innej książce fantasy. Jednak CK porównania z cyklem Eriksona nie wytrzymuje. Rozmach, bogactwo świata, zróżnicowana perspektywa z której poznajemy opowieść, kreacja bohaterów – w tych elementach pierwszym tom cyklu Cooka wyraźnie przegrywa. Jak będzie dalej nie wiem, mam nadzieje, że się poprawi.

Czarna Kompania nie jest rewelacyjnym pierwszym tomem. Jest dość przeciętną książką. Możliwe, że 25 lat temu był to powiew świeżości, coś nowego, zaskakującego ale teraz wydaje się być ubogim krewnym kilku o wiele lepszych powieści. Pozostało żywić nadzieje, że kolejne tomy są lepsze…

Córka łupieżcy, Jacek Dukaj

2009-11-07T03:01:00.000+01:00

Córka łupieżcy czyli niewielkich rozmiarów książka Jacka Dukaja, to wznowiona w tym roku przez Wydawnictwo Literackie mikropowieść, która pierwotnie ukazała się w Wizjach alternatywnych w 2002 roku. Ci, którzy tak jak ja, nie mieli okazji zapoznać się z tym utworem w Solarisowej antologii, będą teraz mogli nadrobić zaległości. A warto…

Świat w którym przyszło żyć Zuzannie Klajn, głównej bohaterce, to nasza Ziemia ukazana w przyszłości i to nie bardo odległej przyszłości. Jest to świat w którym prym wiedzie archeologia, a inne nauki są na wymarciu. Powodem tego stanu rzeczy jest Miasto. Z początku wydawałoby się, że mityczny twór, tak jak świat w którym na porządku dziennym są elfie technologie. Nikogo też nie dziwią odwiedziny zmarłych członków rodziny czy rozmowy z jeszcze nienarodzonymi. Można by na początku zaryzykować stwierdzenie, że mamy do czynienia z połączeniem "kabały" z science fiction. Nie warto jednak dać się zwieść początkowym wyobrażeniom i własnym osądom. Obraz świata jak to u Dukaja wynika z przyjętych założeń, które poznajemy czasie lektury i trzeba tylko poczekać, aż autor odkryje przed nami tajemnice tego świata aby stał się on jasny i logiczny. Dukaj znów zachwyca pomysłem na konstrukcje świata i nawet w tak krótkim utworze widać, że został on dopracowany.

W Córce łupieżcy możemy znaleźć pewien ślad determinizmu. Bo jak inaczej nazwać czy wytłumaczyć pewne skłonności Zuzanny czy jej późniejsze działania. Pytaniem pozostaje czy ów determinizm to sprawka Miasta czy ojca głównej bohaterki? A może zadziały oba te ośrodki? Ciekawe też prezentuje się wyjaśnienie dlaczego to archeologia ostała się jako jedyna nauka, a fizyka, biologia czy chemia w ogóle straciły na znaczeniu. W odpowiedzi, której udziela nam Dukaj możemy odszukać echa słów Bena Akiby, o tym, że wszystko już było.

To czym urzeka ta mikropowieść to klimat, który udało się autorowi stworzyć. Opisy architektury miasta przywodzą na myśl trochę Katedrę, a egzystencja Miasta wydaje się jakby tylko w połowie realna. Za mocną stronę uważam też długość tego utworu, jej klimat wynika także z pewnych niedopowiedzeń. Choć zdaje sobie sprawę, że wielu osobom końcówka może nie przypaść do gustu. Akcja nabierają tempa i oczekujemy również kolejnych pakietów informacji o świecie, a tu nagle nastaje koniec. Zostajemy z pytaniami bez odpowiedzi. W pamięć też zapadły mi dwa fragmenty. Ten otwierający książkę, obiecujący niezwykłą, trochę mistyczną opowieść oraz ten zamykający historię, idealnie wpasowujący się właśnie w początek. One wydają się taką klamrą spinającą całość.

Córka łupieżcy może nie jest najlepszym utworem Dukaja ale i tak warto się z nim zapoznać. Choćby po to, żeby zobaczyć jak może wyglądać przyszłość gdzie archeologia wiedzie prym…

Czarna Kompania Cooka powróci!

2009-11-05T02:36:00.000+01:00

To jest news, który zasługuje na osoby wpis. Zasługuje z kilka względów. Po pierwsze Rebis zaskoczył, że tak po cichu wprowadził ową zapowiedź, może mając nadzieje, że nie zauważymy. Inaczej książka znalazła by się na mojej liście zapowiedzi. A jest to news z kategorii newsów, których się nie spodziewałem. Po drugie Czarna Kompania owiana jest już pewną legenda, jako jeden z najlepszych cykli fantasy. A ja oczywiście do tej pory nie miałem okazji się zapoznać. Po trzecie Rebis postanowił zrobić coś, co raczej innym wydawcom się w głowach nie mieści. Zamiast rozbijać na mniejsze części, on połączył trzy pierwsze książki w jeden tom i chce za to 50 zł! Choć to pewnie oznacza, że wydadzą to w broszurowej oprawie.

Ciemność walczy z mrokiem, gdy pokryci bliznami najemnicy z Czarnej Kompanii bezwzględnie wykonują swą robotę. Wszelkie wątpliwości zostają pochowane razem z poległymi towarzyszami broni. Pogrążone w wojnie krainy z nadzieją oczekują wypełnienia pradawnego proroctwa, wieszczącego narodziny Białej Róży, która może odmienić losy świata. W wypełnieniu proroctwa lub w jego zniweczeniu kluczową rolę może odegrać Czarna Kompania. Kogo będzie stać, by zdobyć lojalność ostatniej z odwiecznych Kompanii, i komu zaufa Konował i zgraja jego najemników?

Zebrane w jednym tomie pierwsze trzy części serii, która zrewolucjonizowała fantasy. Nowa edycja cyklu o Czarnej Kompanii składać się będzie z czterech tomów: Kroniki Czarnej Kompanii, Księgi Południa, Powrót Czarnej Kompanii i Zagłada Czarnej Kompanii.

Kroniki Czarnej Kompanii ukażą się 17 listopada. Więc cieszmy się i radujmy!

Zapowiedzi na listopad

2009-11-04T18:51:00.000+01:00

Dziki Mesjasz - Rafał W. Orkan (Fabryka Słów)

Długo się zastanawiałem, której zapowiedzi przypasować tytuł „zapowiedzi miesiąca”. Wybierałem między Wrońcem Jacka Dukaja a Dzikim Mesjaszem Orkana. Dukaja nikomu przedstawiać nie trzeba, a Rafałowi dodatkowa promocja nie zaszkodzi. Inna sprawa, że obecnie bardziej interesuje mnie co nam przyniesie Dziki Mesjasz niż Wroniec. Głową w mur okazało się być niezwykle intrygującym debiutem i liczę, że drugi tom Paramythia Vakkerby będzie przynajmniej trzymał poziom pierwszego.

Rok Potopu - Margaret Atwood (Znak)

Czytałem dużo pochlebnych opinii na temat Atwood. Opowieści podręcznej nie miałem okazji jeszcze przeczytać ale czemu nie spróbować od innej książki? Z dwóch zapowiedzianych na ten miesiąc wybrałem Rok Potopu, jej opis wydaje się być bardziej zachęcający, a przynajmniej trafia w moje gusta. Jeśli okaże się, że Atwood to ukryty (dla mnie) talent, pewnie zmobilizuje mnie to do sięgnięcia po inne jej książki.

Starship: Bunt - Mike Resnick (Fabryka Słów)

Resnick to autor o którym dużo słyszałem, często bardzo pochlebne opinie ale nie miałem okazji zapoznać się z jego twórczością. Z pomocą przychodzi Fabryka Słów, która rozpoczęła wydawać jego dwa cykle. Ciekawiej prezentuje się właśnie Starship, dobrej SF nigdy za wiele (nie ważne czy to hard czy space opera).

Na tropie wampira - Mike Resnick (Fabryka Słów)

Na tropie wampira trafiło na listę zaocznie. Jeśli pierwszy tom okaże się niewypałem (w co raczej powątpiewam) zapewne skreślę drugi z listy. Resnick w tym cyklu to niestety już nie SF a coś zbliżonego do kryminału. Tutaj widzę pewną obawę, gdyż niewielu autorom kryminałów udało się przekonać mnie do ich twórczości.

Śmierć na Nilu - Connie Willis (Solaris)

Zbiór opowiadań (pierwszym tom) w którym jest chyba największe zagęszczenie nagród na jedno opowiadanie. Spis naprawdę robi wrażenie i już ten fakt powoduje, że muszę przeczytać i dowiedzieć się czy to aby nie przypadkiem jakieś nieporozumienie. Wielka ściema czy światowy spisek żydo-masonerii. Bo trochę tak wstyd się przyznać, że do tej pory nazwisko Willis było mi zupełnie obce.

Czarnoksiężnicy - antologia (Rebis)

Z jednej strony za tą antologią przemawia całkiem ładna lista autorów. Na przykład Neil Gaiman, Peter S. Beagle, Gene Wolfe czy Orson Scott Card. Z drugiej strony jednak temat antologii nie porywa. Czarnoksiężnicy! Ileż to już naczytaliśmy się o magii i magach. Można zapytać się ile jeszcze można? Widać dużo. Jednak te cztery wymienione nazwiska przeważają szalę na stronę nieśmiałego zainteresowania, choć nie wrzucił bym tej książki na listę „must have”.

Opowieści sieroty 2 - Catherynne M. Valente (MAG)

Choć pierwszego tomu Opowieści jeszcze nie przeczytałem, to osoby którym ufam, a dokładniej ich gustom - zachwalały sobie. Można powiedzieć, że drugi tom podobnie jak u Resnicka trafia na listę zaocznie. Poza tym każde spotkanie z książkami wydanymi w serii Uczta Wyobraźni były do tej pory w pewnym stopniu pouczające. Choć zdarzały się pozycje, które mniej przypadły mi do gustu (Podziemia Veniss czy Accelerando), to nie były to na tyle bolesne rozczarowania bym stracił zaufanie do tej serii.

Dzieci Darwina - Greg Bear (Solaris)

Już ostatnia zaoczna zapowiedź na liście. Cykl Beara należy do tych które muszę (bo nie tylko chce) przeczytać. Hard SF nie wydaje się w naszym kraju w ilościach hurtowych, dlatego dla mnie każda kolejna książka z tego gatunku jest na wagę złota. Radio Darwina zebrało całkiem dobre recenzje, a siec (tym razem anglosaska) podpowiada, że drugim tom wcale nie ustępuje pierwszemu. Chciałoby się by więcej się takich książek ukazywało na naszym rynku ale wydawcy wolą fastsellery pokroju mdłej Meyer i innych.

Wroniec - Jacek Dukaj (Wydawnictwo Literackie)

Pozycja obowiązkowa, nie rozumiem ludzi, których opanowała moda na nieczytanie Dukaja. Robią sobie tym sami krzywdę odcinając się od naprawdę dobrej literatury. A na Wrońca czekam z dwóch powodów. Stan wojenny to temat trudny, budzący cały czas wiele skrajnych emocji w naszym kraju. Pewnie przez wiele lat jeszcze będzie takowe budził. Ciekaw jestem jak Dukaj sobie z nim poradził. Druga sprawa odnoszę wrażenie, że Dukaj spróbował czegoś nowego. Powieść utrzymana konwencji baśni do tej pory nie łączyła mi się z jego nazwiskiem. A jeśli jeszcze okaże się, że w książce znajdziemy humorystyczne wstawki, to będzie wielki szok. Do tej pory Dukaj raczej nie kojarzył się z autorem, który chciałby w jakiś sposób rozbawić swojego czytelnika.

Droga Cienia - Brent Weeks (MAG)

Kolejne fantasy, znów sobie obiecywałem, że dość już, koniec i basta, ale im bliżej premiery tym moje postanowienie, żeby trzymać się z dala od tej książki, słabnie. Nic tak naprawdę tej pozycji nie wyróżnia. Okładka kojarzy się z książkami Trudi Canavan, fabuła to sztandarowy wytwór fantasty. Jednym słowem z zapowiedzi można wnioskować, że sztampa! Obawiam się, że tak właśnie będzie. Nie potrafię dostrzec żadnego promyczka nadziei, który powiedział by mi, że będzie inaczej. Najgorsze w tym wszystkim jest to, że pewnie przeczytam (i pewnie nie zawiodę się – czyli nie będzie warto).

A na koniec w formie listy ciekawe zapowiedzi z października:

Listy z Hadesu. Punktown – Jeffrey Thomas (MAG)
Gra Endera – Orson Scott Card (Prószyński)
Miłość i sen – John Crowley (Solaris)
Letni deszcz. Sztylet – Anna Brzezińska (Runa)
Peanatema – Neal Stephenson (MAG)
Trzeci Świat – Maciej Guzek (Runa)
Bajki dla dorosłych - antologia (Fabryka Słów)
Na tropie jednorożca – Mike Resnick (Fabryka Słów)
Labirynty – Michał Cetnarowski (Powergraph)
Zaksięgowani – Jakub Małecki (Powergraph)

Trzeci Świat, Maciej Guzek

2009-11-02T15:24:00.000+01:00

O ile dobrze się orientuję, reportaż nie jest gatunkiem literackim często wykorzystywanym przez pisarzy tworzących fantastykę. Połączenie fantastyki i reportażu nie wydaje się naturalne, z pozoru to dwa niepasujące do siebie byty, ale to tylko pozory. Taka forma literacka otwiera przed autorem nowe możliwości. Narzuca jednak też pewne ograniczenia, ale to właśnie one dają szansę na pewien powiew świeżości. Z tym właśnie postanowił zmierzyć się Maciej Guzek w Trzecim świecie. Rozpoczynając lekturę, nie do końca byłem pewien, czego mogę się spodziewać. Wtedy jeszcze w małym stopniu podzielałem obawę, że reportaż to nie jest naturalny partner dla fantastyki. Jednak powieść szybko ten niepokój rozwiała.

Legenda, w której autor osadził swoich bohaterów, ma jedną charakterystyczną cechę wpływającą na życie istot ją zamieszkujących. To dwie gwiazdy, Matka i Dziwka, które podzieliły między siebie Trzeci Świat i determinują przyszłość. Nie ma tu miejsca na dylemat, po której stronie stanąć. Oddziałują one na wszystkich, nieważne czy to miejscowi czy przybysze z zewnątrz. Dlatego trudno mówić o zachowaniu obiektywizmu przez reportera, który mimo starań, z czasem zaczyna ulegać wpływom. Najpierw jednej gwiazdy, później drugiej. Nie jest to w żadnym wypadku wada, zmiana wynika ze specyfiki owego świata.

Bohater prezentuje swoje spostrzeżenia w interesujący sposób. Nie jest to zwykła spisana relacja. Reporter opowiada nam o zebranych przez siebie materiałach, takich jak notatka, nagranie, szkic czy zdjęcie. Każde z nich coś dokumentuje, czasem jedną sytuację, napotkaną osobę, czy jakieś zjawisko. A wszystkie te pojedyncze obrazy układają się w większy. Dzieje się to powoli, ale z tym większa satysfakcją czytelnik dokłada kolejne elementy układanki. Owe relacje są też niejednokrotnie opatrzone szerszym komentarzem, odnoszącym się nie tylko do konkretnej Legendy, ale również do całego gatunku fantasy.

Trzeci świat nie przypomina typowej powieści fantasy, na co wpływają założenia, jakie przyjął autor. Reporter ma swoje zadanie, ma zdać nam relację z wydarzeń, a nie brać w nich udział. Dlatego też nie można oczekiwać, że bohater rzuci się w ich wir i zacznie walczyć ze złem, czy ratować świat. Często na kartach powieści przedstawia nam konflikt między Północą a Południem, który wyrósł z wspomnianego wcześniej determinizmu władającego tym światem. Wskazuje, że mimo wcześniejszych doświadczeń wypływających z historii i tak eksploatujemy do granic możliwości światy Legend, traktując je niczym kolonie, które mają przynosić zyski. W powieści odnajdziemy jeszcze więcej podobnych nawiązań i komentarzy.

To dzięki nim Trzeci Świat zyskuje dodatkowe możliwości odczytywania. Nie zabrakło też w powieści Guzka dawki humoru i nawiązań do literatury czy malarstwa. Jedna ze scen żywo przypomina Gondor z Władcy Pierścieni, innym razem tekst upodabnia się do twórczości Ryszarda Kapuścińskiego, któremu to Trzeci Świat jest zadedykowany. Nawiązania do naszej kultury powodują, że nie zawsze można przejść obojętnie wobec spostrzeżeń bohatera. Nie można ich traktować jako opowieści o czymś, co nas nie dotyczy albo nie będzie w przyszłości dotyczyć.

Trzeci świat okazał się ciekawym eksperymentem. Eksperymentem, który według mnie się udał. Otrzymaliśmy interesującą powieść, od której trudno się oderwać, ale nie będącą kolejną kliszą czy wariacją na temat drużyny, z niezwykle istotnym zadaniem do wykonania. Jest to książka zadowalająca czytelnika nie tylko warstwą fabularną, odczytywanie nawiązań czy komentarzy to jej dodatkowy atut. Otrzymaliśmy od Guzka bardzo dobry reportaż, tyle, że z fantastycznego świata.

Przedksiężycowi, Anna Kańtoch

2009-10-28T02:39:00.000+01:00

„Przedksiężycowi” najpierw mnie zaskoczyli, a później zaintrygowali. Mowa oczywiście o blurbie; to na jego podstawie uznałem, że chcę, a może nawet muszę zobaczyć, cóż to autorka nam przygotowała. Daleki jestem od stawiania tezy, że nagle pojawiły się na naszym rynku powieści, które można by zaszufladkować jako polski new weird, ale kłamstwem z mojej strony byłoby nie przyznać, że „Przedksiężycowi” początkowo tak mi się skojarzyli. A że było i wciąż jest to skojarzenie pozytywne, nic nie stało na przeszkodzie, abym mógł oddać się lekturze powieści Anny Kańtoch.

Autorka zaskoczyła mnie także nie raz w czasie lektury, czasem pozytywnie, a czasem negatywnie. Już sam prolog był pewnego rodzaju niespodzianką i ostrzeżeniem, że przed nami, być może, znany już motyw, gdzie człowiek z wysokorozwiniętego technicznie świata trafia do takiego, który wydaje mu się niezwykle zacofany. Na szczęście moje obawy rozwiał już właściwy początek powieści. Nie jest to kolejny tego typu klon, a świat do którego trafiamy wraz z Danielem Pantalekisem to autorska wizja utopii. Bo tym jest świat naznaczony i tworzony przez tytułowych Przedksiężycowych, którzy dla czytelnika pozostają równie tajemniczy jak dla mieszkańców Lunapolis. Wspomniałem przed chwilą, że Kańtoch stworzyła świat oparty na idei utopii, mieszkańcy mają jeden cel, doskonalić się. Jednak do ideału dążą nie tylko oni, również miasto staje się coraz doskonalsze. Wszystko jest temu celowi podporządkowane, od narodzin aż po śmierć.

Co zaś tyczy się samej fabuły, ta niestety rozczarowuje. Spodziewając się, czy nawet od pewnego momentu wyczekując jakiejś tajemnicy, która mogłaby stać się osią napędową całej historii, rozczarujemy się. Oczywiście bez problemu można wyróżnić dwa główne wątki, ale im bliżej końca powieści, tym coraz częściej pojawiało się pytanie o celowość tych wszystkich epizodów. Historię opowiedzianą przez autorkę poznajemy właśnie dzięki epizodom z życia bohaterów. Jednak słabe moim zdaniem połączenie dwóch wątków oraz brak myśli przewodniej całej opowieści to słabsze strony książki Kańtoch. Oczywiście istnieje tajemnica Przedksiężycowych, ale jest to tajemnica mająca wymiar bardziej ogólny, dla całej historii niż kwestia, która mogłaby być motorem napędowym pierwszego tomu. Co nie do końca moim zdaniem udało się w warstwie fabularnej, udało się przy tworzeniu specyficznego klimatu Lunapolis. Dziwnego miasta, które zamieszkują jeszcze dziwniejsi mieszkańcy. To właśnie miasto i jego społeczność są najsilniejszymi punktami książki. Jak już wspomniałem, sensem życia mieszkańców jest dążenie do doskonałości. I tak trafiamy na ślady nie tyko wybitnych artystów ale również złoczyńców. Słabsi są eliminowani ze społeczeństwa, w sposób pomysłowy, ale również okrutny.

Można się zastawiać nad brakiem pewnej głębszej refleksji nad światem, w którym przyszło żyć postaciom, ale z drugiej strony wydaje się to również uprawnione. Poznaliśmy bohaterów na początku ich drogi, wychowanych według reguł tego świata i idea, że może nie wszystko jest idealne, dopiero w nich kiełkuje. Wydaje mi się, choć to może tylko nadzieja, że z czasem Finnen i Kaira dojrzeją i staną się pełnokrwistymi bohaterami opowieści.

„Przedksiężycowi” to interesujący wstęp, dobre wprowadzenie do świata i opowieści. Lekko zarysowane dwa wątki rokują nadzieje, że w następnym tomie zostaną ciekawe rozwinięte i już nie tylko malowniczy świat będzie ozdobą powieści. Warto dać szansę książce Anny Kańtoch i samemu się przekonać, czy wizja Lunapolis jest przekonująca. Ja z chęcią i ciekawością sięgnę po drugi tom.

Ofensywa szulerów, Jakub Ćwiek

2009-10-22T20:51:00.000+02:00

O tym, że Ofensywa szulerów Jakuba Ćwieka ma się ukazać jeszcze w tym roku, wiadomo było od jakiegoś czasu. Autor kilku już książek, choćby takich jak cykl o Kłamcy, tym razem trafił pod skrzydła wydawnictwa Runa, a nie jak dotychczas Fabryki Słów. Choć ten fakt zapewne dla większości czytelników, ceniących sobie książki Ćwieka, pozostanie bez znaczenia. Zaś moją uwagę oprócz noty zwróciła także okładka, kojarząca się z plakatem filmowym Bękartów wojny Quentina Tarantino. Filmu jeszcze nie widziałem, więc nie będę próbował oceniać, czy między nim, a książką istnieją jeszcze jakieś podobieństwa. Zatem przejdźmy do książki.

Autor przenosi nas w lata sąsiadujące z okresem po zakończeniu II Wojny Światowej, wraz z bohaterami trafiamy do hotelu Concorde w Kairze, gdzie pan Brown, Joe Smith i Martha zostali zaproszeni na rozmowę o pracę. Gdy cała trójka trafiła w odpowiednie miejsce rozpoczyna się właściwa część książki. Bo to na dość nietypowej rozmowie „kwalifikacyjnej” opiera się znaczna część powieści. Każdy z trójki bohaterów ma teraz do opowiedzenia pewna historię ze swojego życia. W ten o to sposób Ćwiek wprowadza czytelnika w całą opowieść.

Jak już wspomniałem Ofensywa szulerów składa się głównie z trzech opowieści. Ten motyw znany choćby z „Hyperiona” Dana Simmonsa, gdzie każdy pielgrzym opowiadał swoją historię, został właśnie wykorzystany i przez Jakuba Ćwieka. Jednakże po zwierzeniach bohaterów w książce polskiego autora następuje koniec tomu pierwszego. Z tego względu nie mogę z czystym sumieniem nazwać jej powieścią, gdyż konstrukcją przypomina bardziej zbiór trzech mini-powieści. Oczywiście autor próbuje spiąć je za pomocą prologu i epilogu, jednak w moim przekonaniu nie do końca się to udało. Nie czynię z tego zarzutu, który przekreślałby Ofensywę szulerów. Ocena zależy od osobistych upodobań każdego czytelnika. Mnie nie odpowiada taka konstrukcja, gdyż po lekturze pierwszego tomu miałem wrażenie, jakbym otrzymał tylko połowę książki, a nie właśnie pierwszy tom czegoś większego.

Otrzymaliśmy od autora trzy różne historie, które przybliżają nam realia w jakich toczy się cała opowieść, a także bohaterów. Poznajemy ich charaktery, predyspozycje oraz w dwóch wypadkach ciekawe relacje. Każdy z bohaterów ma swój indywidualny styl wypowiadania się, dopasowany do roli jaką otrzymał od autora. I tak Brown posługuje się prostym językiem, mniej wyszukanym. Czuć, że jest to nieskomplikowana historia, opowiedziana przez zwyczajnego człowieka. Inaczej sprawa się ma w przypadku Joe Smitha, który to obracał się w wyższych kręgach. Dość ciekawą odmianą była opowieść Marthy, której bliżej zdecydowanie było Joego Smitha niż Browna. Była to też historia bardziej zbliżona sferze prywatnej, opowiadając o relacjach miedzy dwiema osobami, zaś dwie poprzednie dotyczyły strefy zawodowej, skupiały się raczej na umiejętnościach, które mogą się przydać w przyszłej pracy. Warto zauważyć, że Jakub Ćwiek posłużył się też postaciami historycznymi, zapewne po to by uwiarygodnić opisywane wydarzenia. Nie odgrywają one pierwszoplanowych ról, ale do kreacji jednej z nich mam pewne zastrzeżenia. Wizja Goebbelsa, przedstawiona przez autora nie zgadzała z moim dotychczasowym wyobrażeniem tego fanatycznego wręcz nazisty, który raczej działać powinien z pobudek czysto ideologicznych, a nie z chęci zemsty z powodu osobistego niepowodzenia. „OS” nie jest też książką, pozbawioną fantastycznych elementów. Mimo, że na początku może się wydawać, że świat ten jest zbliżony do naszego, to z każdą historią autor dokłada kolejne fantastyczne rekwizyty. Można by powiedzieć, ze wraz z kolejnymi stronami wzrasta poziom fantastyki w tej pozycji.

Ofensywa szulerów to ciekawie się zapowiadająca opowieść. Nie mogę powiedzieć, że jest to dobra książka, gdyż jak wspominałem dostaliśmy raczej coś na kształt wstępu do właściwej rozgrywki. Tak naprawdę główny wątek czyli to co czeka na bohaterów zostało tylko delikatnie nakreślone. Jak autor poprowadzi dalej bohaterów, jak zmieni się sposób narracji? Czy Jakub Ćwiek zdecyduje się oddać historię w ręce tajemniczego pracodawcy czy może pozwoli trójce bohaterów na bieżąco relacjonować wydarzenia? W końcu czy opowieści, które poznaliśmy w pierwszym tomie będą miały wpływ na dalsze losy, czy są tylko wprowadzeniem? Pierwszym tom zostawił dużo pytań, wzbudzając pewną ciekawość, ale z oceną muszę wstrzymać się, gdyż jest zbyt wiele czynników, które mogą ją w końcowym rozrachunku zmienić.

Wideo o Twardokęsku

2009-10-21T01:14:00.000+02:00

Jako, że można mnie nazwać fanem sagi o zbóju Twardokęsku Anny Brzezińskiej to z czystą przyjemnością (choć i zdarzały się momenty zwątpienia ale to wina Windows Movie Makera) stworzyłem swój pierwszy filmik.

Literackie zgadywanki - Zaksięgowani

2009-10-19T16:24:00.000+02:00

Proszę nie traktować tego jako powrotu do pisania, jeśli już to dopiero stawiam fundamenty tego powrotu. Tekst poniżej to kolejna już literacka zgadywanka, resztę tekstów na październik możecie przeczytać tutaj.

Październik wydaje się być niezwykle interesującym miesiącem. W zapowiedziach wydawniczych pojawiło się wiele ciekawych pozycji. Nowa książka Andrzeja Sapkowskiego, czwarty tom Twardokęska Brzezińskiej, nowy Guzek. Do tego kilka pozycji zagranicznych autorów, choćby Crowleya, Thomasa czy Stephensona. Zdecydowałem się jednak wybrać taką książkę, na którą przy tym natłoku bardziej znanych autorów mniej czytelników zwróci uwagę. „Zaksięgowani” Jakuba Małeckiego, bo o nich mowa, ukażą się 21 października nakładem wydawnictwa Powergraph. Jest to trzecia książka w jego dorobku, dwie wcześniejsze to „Błędy” i „Przemytnik cudu”. Autor większości czytelnikom jest mało znany; debiutował całkiem niedawno, w 2007 roku.

Oczywiście to nie jedyny, ani tym bardziej główny powód, dla którego wybrałem właśnie tę książkę. Moją uwagę przykuła tematyka zbiorku. Co tym razem przygotował nam Małecki? Siedemnaście opowiadań, w tym czternaście wcześniej niepublikowanych. Teksty z „Zaksięgowanych” to jak sam autor pisze: „literatura grozy, miejska, brzydka (...). Wrzuciłem w tę książkę mnóstwo postaci, dziwactw, skrzywień świata i troszkę absurdu”. Zaintrygowało mnie to dlatego, że ostatnimi czasy z chęcią sięgam po książki o podobnej tematyce. Trochę taki miejski horror, mocno osadzony w naszej rzeczywistości. Tym właśnie, wydaje mi się, będzie książka Małeckiego.

Oczekiwania wobec „Zaksięgowanych” mam inne niż wobec pozycji kładących większy nacisk na rozrywkę czytelnika. Marzy mi się książka nie tyle dobrze napisana (choć nadzieję rozbudza Michał Cetnarowski, wspominając o świetnym języku, pojawiającym się liryzmie, gdy tekst na to pozwala, oraz udostępniony fragment jednego opowiadania), co wpływająca na emocje czytelnika, poruszająca tematy ważne dla jednostki, ale bez zbędnego patosu, opowiadająca o zwyczajnym życiu, o tym, czego w pewnej mierze sami doświadczyliśmy. Chciałbym wplecionych w nią elementów fantastycznych w taki sposób, aby nie wydawały się umiejscowione tam na siłę. I rzecz ostatnia, niech po prostu dobrze się czyta.

Ogłoszenie

2009-10-04T00:18:00.000+02:00

Prawdopodobnie przez jakiś czas blog nie będzie aktualizowany. Nie ma się co dalej oszukiwać, nie mam czasu się nim zajmować. Gdy tylko sytuacja (a raczej wolny czas, którego teraz mi brakuje) mi pozwoli, wrócę z nowymi tekstami.

Do przeczytania.